phía tây Unicode
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 1
MụC LUC
ĐÔI LờI Về TáC GIả ... .2
CHƯƠNG 1... .7
CHƯƠNG 2... ..22
CHƯƠNG 3... ..34
CHƯƠNG 4... ..63
CHƯƠNG 5... ..82
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 2
ĐÔI LờI Về TáC GIả
ERICH MARIA REMARQUE - NGƯờI ĐI QUA CHIếN TRANH
Erich Paul Remarque sinh ngày 22-6-1898 trong một gia đình theo dòng Công giáo La Mã tại Osnahruck, một thành phố thuộc tỉnh Westphalia nằm ở miền Tây nước Đưc. Ngay từ nhỏ, Erich đã luôn luôn ngưỡng mộ người mẹ - bà Anna Maria trong khi luôn tỏ ra ra lánh người cha - ông Peter. Ông Peter Remarque vốn xuất thân trong một gia đình phiêu bạt đên Đức sau Cách
mạng Pháp, chỉ là một người thợ đóng sách nghèo. Sư vất vả va
thiếu thốn của gia đình đã khiến Remarque phải đi kiếm tiền từ khi mới mười mấy tuổi bằng việc dạy kèm piano. Cậu bé luôn làm việc hết sức vất vả để bù vào chỗ thiếu thốn và cậu luôn luôn xin mượn trước.
Cậu bé say mê piano và nhiều thứ khác, ví du như sưu tập bướm hoặc lần dò khám phá những dòng sông và cánh rưng - tất
cả những gì sau này sẽ lần lượt hiện ra trong những cuốn tiểu
thuyết vĩ đại. Thú viết lách của cậu be đã khiên cho cậu nhận được biệt danh: "Kẻ-bôi-bẩn."
Vì thường xuyên phải di chuyển nên Remarque học một lúc hai trường cấp hai và sau đó là trong dự bị Công giáo. Cậu say sưa những diễn biến đầy kịch tính của các nghi lễ Công giáo, say mê vẻ đẹp cua những ngôi nhà thờ, cua hoa trong vườn tu viện và của hoạt động nghệ thuật. Sau này, những gì Remarque viết đều có chút hơi hướng của một nhà hát, đường nét cua giáo đường và các bảo tàng, còn hoa và cây là biểu tượng cua sư bình an vĩnh cửu. Những ngày học ở trường, cậu bé Erich luôn gặp rất nhiều chuyện khổ sở vì các giáo viên; nhưng rồi sau đó, thế nào cac giáo viên cũng sẽ bị nhồi vào trong tiểu thuyết của nhà văn Erich Maria Remarque! Tại trường dư bị, Erich cãi nhau suốt ngày với một giáo
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 3
viên tên là Konschorek. Sau này Konschorek đã hoá thành một gã giáo viên tại nơi huấn luyện tân binh với đầy đủ thói xấu của nguyên mẫu và chỉ khác mỗi cái tên: Kantolek (Phía Tây không có
gì lạ).
Tháng 11 năm 1916, chàng Erich 18 tuổi, sinh viên năm thứ 3 của trường sư phạm Osnabruck Lehresminar bị gọi quân dịch đề tham gia vào Đại chiến Thế Giới lần thư nhất. Sau khoá huấn luyện tân binh tại Westerberg (chính là trại Klosterberg trong Phía Tây không có gì lạ), Erich được phân vào một sư đoàn quân dự bị, tuy nhiên cậu rất hay được về thăm nom bà mẹ đang ôm
nặng.
Tháng 6 năm 1917, Erich bị chuyển đến một đơn vị công binh ở mặt trận phía Tây. Anh là một quân nhân điềm tĩnh, ngay cả khi người đồng đội Troske bị thương vì dính mảnh lưu đạn,
Erich vẫn đưa được Troske về phía sau an toàn. Nhưng cái chết
của Troske - không phải vì vết thương mà là vì không được chăm sóc, đã khiến cho Erich bị đổ vơ hoàn toan. Anh vẫn tiêp tục cưu các đồng đội cho tới khi cũng bị thương vì mảnh lưu đạn. Suốt hai năm 1917- 1918, Erich nằm tại bệnh viện SiVillenz ở Duismeg để chữa thương. Trong khi đó, mẹ anh qua đời tháng 9-1917. Sau này, khi chiến tranh kết thúc, vì còn thương nhớ mẹ nên đã khiến Erich quyết định đổi tên kép Erich-Paul thành Erich-Maria. Rời bệnh viện, Erich trở về Osnabruck đến dư khoá huấn luyện nâng cao, lồng nỗi đau buồn sau cái tang lớn. Chiến tranh đã chấm dứt trước khi anh trở lại mặt trân và măc du chưa hề trải qua sự đối đầu tại chiến tuyến nhưng chiến tranh đã làm thay đổi suy nghĩ và thái độ của Erich mãi mãi. Anh đã học một bai học cay đắng về giá trị mong manh thực sư của đời sống cá nhân, sau khi đã hoàn toan đổ vỡ, khi nhận là "chủ nghĩa yêu nước" cua cái xã hội nước đo có thể sẵn sàng bỏ qua bất cư một cá nhân nào. Với anh và nhiều người bạn của anh, trách nhiệm công dân rốt chẳng còn một ý nghĩa gì nữa.
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 4
Những năm tiếp theo, nước Đưc lâm vào tình trạng thiên thôn, lạm phát, thất nghiệp và đầy rẫy bọn đầu cơ trục lợi cung
bọn cưc đoan chính trị.
Remarque cùng vài người bạn quay trở về và nhận thấy những giáo viên cu bây giờ chỉ là nhưng kẻ cướp. Remarque thường lôi mình vào rắc rối theo kiểu tự chup một bức ảnh ông mặc đồ sĩ quan có chữ thập ngoặc và một cái huân chương cung con chó cưng trong một cách bố trí đầy mâu thuẫn... Sau khi tốt nghiệp, Remarque được giới thiệu vào dạy thay
cho một giáo viên trong vòng hai năm. Môi trường giáo duc không dính dáng đến chính trị và Remarque chuyển sự say mê sang các
môn thể thao, nhất là đua ôtô.
Hình ảnh về Remarque lúc bấy giờ là một chàng thanh niên có mái tóc vàng, rất điển trai, ăn mặc trang nhã và nhưng cơ bắp cuồn cuộn nổi. Tóm lại đó là hình ảnh về một con người hào hoa bất chấp thu nhận. Sau một thời gian, Remarque chán nản và bo đi làm đủ thư việc: chơi organ ở nhạc viện, nhân viên một công ty sản xuất bia thô, làm nhà phê bình sân khấu ở một thành phô nhỏ, viết quảng cáo cho một công ty ôtô. Ông lấy một nữ diễn viên tên là Zutta Ilse Zambona năm 1925, một thời gian ngắn sau khi được nhận vào làm biên tập ở tạp chí Sport im Bild ở Berlin. Đầu năm 1920, với cái tên Erich Remark, ông xuất bản một cuốn tiểu thuyết mà nó bị thiên hạ lạnh nhạt đên nỗi ông phải bỏ cái but danh - vội lấy tên của cu nội. Lối viết báo cua ông qua cứng, thậm chí tầm thường và đầy cảm tính. Chính vì thế, sự thành công của Phía Tây không có gì lạ xuất ban năm 1929 làm cho ông và bất cứ một người nào cũng phải ngạc nhiên. "Bóng ma
của chiến tranh luôn ám anh chung tôi - ông nói - nhất là khi
chúng tôi cố gắng không nghĩ đến nó nữa". Và kết quả là Phía Tây không có gì lạ đã làm tất cả nhưng người ở hai bên bơ Thái Bình Dương xúc động sâu sắc trong khi trước đây, họ ra sưc tìm kiếm ý nghĩa của chiến tranh.
Trong năm đầu tiên, riêng độc giả Đức đã mua tới hơn một triệu bản cuốn tiểu thuyết Phía Tây không có gì lạ và người Anh,
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 5
Pháp, Mỹ thậm chí còn mua nhiều hơn. Cuốn tiểu thuyết còn thành công hơn nữa nhờ bộ phim do người My dưng với Lew Ayres
và Lewis Wolheim.
Năm 1932, chính quyền Quốc xã tịch thu tài khoản cua ông ơ Berlin - chúng nói rằng để bù vào tiền thuế. Tuy nhiên trước đó Remarque đã chuyển hầu hết tiền và số tranh theo phái ấn tượng sang Thuỵ Sĩ. Tại đây, ông mua một ngôi biệt thư ở Porto Ronco cạnh bờ hồ Magiore và dần dần mua về nhiều thứ đồ cổ quy giá. Trong thời gian Remarque bị tước quyền công dân Đức, ba cuốn sách của ông lần lượt được dưng phim ở Mỹ và đôi lúc người
ta gọi ông là Vua Hollywood.
Bạn bè của ông rất nhiều: Marlene Dietrich, Greta Garbo, Charles Chaplin, F. Scott Fritzgerald và Ernest Hemingway. Sau cùng, mệt mỏi vì những phu hoa giả tạo cua Hollywood,
ông chuyển sang đi về đông ở New York và Porto Ronco.
Năm 1957, ông càng nổi tiếng vì vai diễn trong bộ phim chuyển thể từ tiểu thuyết của ông: Thời gian để sống và thời gian để chết.
Năm 1958, Remarque cưới nữ diễn viên Mỹ Paulette Goddard sau 18 năm quen biết.
Lần đến được Mỹ, Remarque không hề gặp phải khó khăn gì về thủ tục nhưng ông hết sức bưc bội và thông cảm với những bât công mà bạn bè ông phải chịu đưng trong cảnh tha hương. Mặc dù đã xin nhập quốc tịch My năm 1941 nhưng Remarque luôn phẫn
hận vì bị mất quyền công dân Đức.
Năm 1943, một nỗi đau lớn đến với Remarque: em gái ông Elfried Scholz bị chính quyền Quốc xã xử trảm vì tuyên truyền
"lật đổ". Sau này, ông thật sư cảm động khi Osnabruck đã lấy tên cô gái đặt cho môt con đường năm 1965.
Năm 1971, chính quyền Osnabruck cũng đã đặt tên một con đường chạy quanh thành phố là Erich Maria Remarque.
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 6
Bóng tối thiên đường là tiểu thuyết cuối cung của ông. Trong tác phẩm đó, người ta tìm gặp lại vóc dáng của rất nhiều những nhân vật trong các tiểu thuyết trước đây và nhân vật chính đã quyết định trở về lại nước Đưc bất chấp cuộc sống và tình yêu ở Mỹ ngay sau khi chiến tranh kết thúc. Nỗi hoài nhớ quê hương con thể hiện trong khoảng những năm 1950 khi Remarque về đi tìm tài liệu cho những tiểu thuyết. Ông không bao giờ trở về thành phố quê hương vì cảm thấy thành phố được xây lại này không còn là những gì thân quen, mà ông đã mô tả trong "Phía Tây không có
gì lạ", "đường về" va" Bia mộ đen" nữa cả.
Remarque qua đời sau một loat cơn đau tim tai một bênh viện ở Locarno vào ngày 25-9-1970. Báo chí mê mải đi tìm các chi tiết về cuộc đời của ông mà quên cả một điêu: Remarque là tác giả của cuốn tiểu thuyết hay nhất về Chiến tranh thế giới thứ Nhất. Nhưng dù sao chăng nữa, các độc giả đã không hề quên. Chỉ riêng ở châu Âu, người ta đã mua đến 13 triệu bản nhưng cuốn sách của ông. Trong đó "Phía Tây không có gì lạ" ban được 8 triệu cuốn vẫn mãi mãi là một trong nhưng cuốn sách bán chạy nhất châu Âu của
Thế kỷ 20.
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 7
CHƯƠNG 1
Cuốn sách này không phải là một bản cáo trạng, cũng không phải là một bản phát biểu chính kiến. Nó chỉ thử nói về một thê hệ bị chiến tranh huỷ hoại. Ngay cả khi thê hê
ấy đã thoát khỏi nhưng viên đạn đại bac.
Chúng tôi hiện ở cách măt trận chín cây số. Người ta vưa thay phiên chúng tôi ngày hôm qua. Bây giờ bụng đứa nào cũng đầy ăm ắp nhưng đậu trắng với thịt bò, thật là no nê thoả thích. Mỗi đứa lại còn lấy đầy được một cà mèn để dành cho bữa tối; ngoài ra lại còn khẩu phần kép xuc xích và bánh mì nữa, kể cung xôm trò đấy chư! Đã lâu lắm mới
được một chầu như vậy; gã nấu bếp với cái đầu cà chua đỏ hon
hỏn, thân chinh mang thức ăn lại cho chung tôi.
Người nào đi qua, hắn cũng giơ cái môi (muỗng) ra hiệu và múc cho một môi thưc ăn đầy phè. Hắn thất vọng quá không biết
làm cách nào để trut hết cái "khẩu đại bac đậu hầm" này đi. Hai thằng Jađơn và Muynlơ vớ đâu được mấy cái chậu thau, thế là chúng nó hưng đầy đến miệng, làm của dư trữ. Jađơn làm thế là do cái bệnh ăn thùng bất chi thình của nó, còn Muynlơ thì vì cái tính phòng xa. Chẳng ai biết Jađơn tọng tất cả cái cua ấy vào đâu cho hết: người nó xưa nay vẫn đét như con cá mắm. Nhưng khoái nhất là có cả khẩu phần kép về món thuốc hut. Mỗi người mười điếu xì gà, hai chục điếu thuốc lá và hai cuộn thuốc nhai: thật là hợp tình hợp lý! Tôi đánh đổi chỗ thuốc nhai
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 8
lấy chỗ thuốc lá của Catdinxki, thế là tôi có bôn chục điếu. Đủ dùng cho cả ngày.
Nói của đáng tội, tất cả những món cấp phát này không phải chủ ý dành cho bọn tôi dâu. Người Phổ có bao giờ rộng rãi đến thế.
Chẳng qua là do một sư nhầm lẫn.
Cách đây mười lăm ngày, chung tôi ra tiền tuyến thay phiên đơn vị bạn. Khu vực chúng tôi tương đối yên tĩnh, do đó viên quản
lý đơn vị cư việc lĩnh đủ số lương thưc thường lệ cho cả một trăm năm mươi người của đại đội, để dung khi trở về. Thế nhưng lại đùng cái ngày cuối cung, khu vực chung tôi bị một trận tẩm quất ra trò; pháo binh hạng nặng của quân Anh dọt liên hồi ky trận xuống vị trí chúng tôi, gây nhiều thiệt hại đến nỗi khi trở về chỉ còn tám chục mống.
Chúng tôi rut về ban đêm, thu xếp ngay chỗ ngả lưng để có thể dành một giấc hẳn hoi vì Catdinxki nói đung, nếu người ta ngủ
được nhiều hơn thì chiến tranh cũng chả đến nỗi gay go quá. Giấc
ngủ ở tiền tuyến có gì đáng kể, và mỗi phiên mười lăm ngày thật là lâu quá.
Khi những đứa đầu tiên trong bọn tôi bước ra ngoài lán trú quân thì trời đã trưa. Nửa giờ sau, mỗi đứa đã cầm một cái cà men và tập họp trước "cô nàng đâu hầm" đang toả ra mui thơm ngậy béo bổ. Đưng trên cùng, dĩ nhiên là những chàng háu đói; anh chàng Anbecốp loắt choắt, chàng này có nhiều y kiến rành rọt nhất bọn tôi: cho nên đã được phong chức binh nhất; Muynlơ, số năm, còn mang theo kè kè những cuốn sách giáo khoa, và luôn nghĩ đến một kỳ thi vớt (ngay giữa trận oanh tạc nó cung vẫn
nghiền những định lý vật ly). Lia, nuôi bộ râu rậm rì, rất mê bọn
gái nhà thổ của sĩ quan; nó cam đoan rằng bọn gái nhà thổ ấy, theo lệnh của bộ chỉ huy, đều phải mặc áo lót mình bằng lua, và khi tiếp khách từ cấp đại uy trở lên, đều phải đi tắm trước. Người thứ tư là tôi, Pônbaomơ. Cả bốn đưa cung mười chín tuổi, cả bôn đứa cùng học một lớp rồi cung ra lính.
Đứng liền sau mấy đưa chung tôi, là tụi ban thân. Jađơn, thợ khoá gầy gò, trạc tuổi bọn tôi, là tay đớp khoẻ nhất đại đội. Nó
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 9
ngồi xuống ăn, lép kẹp như que diêm, nhưng khi đưng dậy thì xệ ra như con rệp chửa. Hai, Vethut cũng mười chín tuổi, thợ than bùn, có thể nắm dễ dang trong lòng bàn tay một cái bánh lính và hỏi mọi người: "Các cậu thư đoán xem tớ cầm cái gì đây?" Đêtơrinh, nông dân, chỉ nghĩ đến mảnh ruộng và cô vơ; và cuối
cùng, Stanitlat Catdinxki cái đầu của nhóm chung tôi, con người
khắc khổ, lắm mưu nhiều kế, trạc bôn mươi tuổi, có bô mặt xám xịt, cặp mắt xanh, đôi vai xuôi thõng và có cái tài đanh hơi kỳ diệu, thấy ngay những chỗ nguy hiểm cung như nhưng chô có chen ngon, những chỗ rúc tốt.
Tiểu đội chúng tôi làm thành cái đầu con rắn uốn khuc trước "khẩu đại bác đậu hầm". Chung tôi sốt ruột, vì gã đâu bếp còn đứng ì ra đấy, cư ngớ người ra chờ đợi.
Cuối cùng, Catdinxki quát to vao mặt hắn: "Này. Hăngri, mở thùng súp của mày ra chư, đậu như rồi còn gì nữa!"
Gã kia lắc đầu như ngái ngủ:
- Phải chờ đu mặt mọi người đã. Jađơn cười khẩy: "Bọn tôi đến đủ rồi."
Gã cai bếp chưa biết tí gì về chuyện xẩy ra.
- Phải, các cậu thì chẳng mong gì hơn. Thế những thằng khác đâu cả rồi?
- Không phải cái mà mày cho họ chén hôm nay đâu nhé, ở quân y và hố chung ấy.
Gã đầu bếp tưởng chừng bị một chuy choáng óc khi vỡ nhẽ. Hắn lảo đảo:
- Thế mà tôi lại nấu cho những một trăm năm mươi ngươi! Cốp tuôn ra cho hắn một tràng:
- Thế thì chúng tớ được chén một bữa ra trò chư sao! Thôi, bắt đầu đi!
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 10
Nhưng đột nhiên, trong đầu Jađơn chợt loé ra một y nghĩ. Cái mặt chuột nhọn hoắt của nó sáng hẳn lên: cặp mắt nheo lại
đầy vẻ láu cá, đôi má rung rung, và nó cố lách đến thật gân: - Này, ông bạn, thế đằng ấy cũng lĩnh cả phần bánh cho một trăm năm mươi người đấy chứ?
Gã kia, chưa hết choáng váng, óc còn để tận đâu đâu gật
đầu.
Jađơn túm lấy áo gã. - Cả xúc xích cũng thế chư? Cái đầu cà chua lại gật.
- Cả thuốc lá nữa chư? - Phải, đu.
Jađơn nhìn chung quanh, vẻ hớn hở.
- Mẹ kiếp? Thật là dịp may hiếm có đây! Thế là của chung mình ráo cả ! Mỗi đưa sẽ lĩnh... xem nào... Đung rồi, đung là khẩu
phần kép.
Nhưng gã cà chua đã chợt tỉnh và tuyên bố.
- Không, không ổn đâu.
Thế là cả bọn chúng tôi nữa, cũng tỉnh người ra, xô nhau lên phía trước.
- Sao lại không ổn, hở ông mãnh? - Catdinxki hỏi. - Của phát cho một trăm năm mươi người, không thể chia
cho tám chục người được.
- Chúng tao sẽ cho mày biết.- Muynlơ gầm lên. - Thức ăn thì còn được, chư khẩu phần, tôi chỉ có thể phát
cho các anh tám chục khẩu phần thôi. - Gã cà chua cứ nằng nặc
như thế.
Catdinxki cáu lên:
- Mày muốn được khiêng về hậu phương đấy phỏng?... Cái khoản ấy không phải là cho tám mươi người mà là cho đại đội hai.
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 11
Hiểu chưa? Đưa đây cho chúng tao. Đại đội hai chính là chung tao
đây.
Chúng tôi quây chặt lấy thằng cha ấy. Không ai chịu được hắn. Chính vì hắn mà nhiều phen, ở chiến hào, chúng tôi phải lĩnh thức ăn quá muộn và nguội tanh cả, vì mỗi khi đại bác chỉ mới bắn sơ sơ một tí, là hắn đã không dám đem nồi cháo lên, thành thử bọn tôi, những lúc đi lùng ăn, phải đi nhiều đường đất hơn các đại đội khác. Buncơ, ở đại đội một chẳng hạn, thật là một tay cư. Tuy béo như con cun cút, nhưng khi cần thiết, anh ta vẫn thân hành lê thức ăn lên tận tuyến thư nhất. Chung tôi đang bưc bội, và thế nào cũng xẩy ra choảng nhau, nếu viên chỉ huy đại đội không đến giữa lúc ấy. Ông ta hỏi đầu đuôi tại sao to tiếng, rồi chỉ biết nói: - Đúng đấy! Hôm qua chung mình bị thiệt hại nặng. - Rồi
ông ta nhìn vào cái thung nấu thưc ăn: Món đậu này ăn tốt đây...
Gã cà chua gật đầu đồng ý.
- Hầm với mỡ và thịt cơ mà.
Trung uý nhìn bọn chung tôi. Ông ta hiểu chung tôi đang nghĩ gì. Ông ta cũng biết nhiều chuyện khác nưa, vì ông ta đa lớn
lên giữa bọn chúng tôi. Lúc tôi đến đại đôi, ông ta chỉ mới đóng lon
cai. Ông ta lại mở nắp thùng một lần nữa và hít hít. Khi bước đi, ông ta bảo:
- Nhớ mang cho mình một nửa livre. (Một livre vào khoang gần nửa kilô) với nhé. Và nhớ phân phát tất cả khẩu phần nhé,
chẳng hề gì đâu.
Gã cà chua mặt thộn ra, còn Jađơn thì nhảy nhót chung quanh hắn.
- Đằng ấy có thiệt gì đâu kia chư. Cư làm như bao nhiêu thức ăn là của riêng cua nó không bằng? Nay, bắt đầu đi, lão lính "hậu
phương" và đưng có đếm nhầm đấy nhé
- Thôi, xéo ngay đi! - Gã cà chua hét lên.
Hắn hoang mang quá đỗi. Hắn không thể nghĩ đến một chuyện như thế. Hắn không còn hiểu sư đời ra sao nữa. Và cung để
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 12
tỏ ra bây giờ ta phớt tuốt, hắn lại tư động phát cho mỗi người hai lạng mật ong nhân tạo nữa kia chứ.
Hôm nay thật là một ngày hả hê. Lại có cả chuyến thư nữa. Hầu như ai cũng nhận được thư và báo. Giờ đây chung tôi đi phất
phơ về phía cánh đồng cỏ sau lán trú quân. Cốp cắp ở tay một cái nắp hộp mỡ cừu.
Phía tay phải, ven đồng cỏ, người ta đã xây nhưng chuồng xí công cộng to lớn, cả một ngôi nhà chắc chắn có mái miết hẳn hoi. Nhưng chỗ ấy chỉ để cho bọn lính mới chưa biết xoay xở gì thôi. Bọn chúng tôi muốn một cái gì khoai hơn kia. Vì thế, có những cái
trứng cá nhân nho nhỏ rải rác khắp nơi và đều dung vào một việc
giống nhau. Những cái thùng này vuông, sạch sẽ, toan bằng gỗ, kín mít, có một chỗ ngồi thuận tiện, thật không thể chê vào đâu được.
Bên cạnh lại có cả quai xách nữa, thành ra nó có thể bê đi bê lại dược dễ dàng.
Bọn chúng tôi đặt ba cái thùng châu vào nhau, rồi ngồi lên, chễm chệ, ít ra cũng phải hai tiếng đồng hồ chúng tôi mới đưng
dậy.
Tôi còn nhớ, đầu tiên, luc còn là tân binh, ở doanh trại bọn chúng tôi rất ngượng ngập vì cái chuồng xí công cộng. Chỉ có một
cái cửa ra vào mà hai chục đưa ngồi, đưa nọ chen đưa kia, y như trong tầu hoả. Đưa mắt một lượt là người ta có thể kiểm điểm được tất cả: chẳng qua cái thằng lính bao giờ chả phải chịu sự kiểm soat
thường xuyên.
Từ dạo ấy chúng tôi đã học tập vượt đươc khối điều còn hơn cái ngượng nghịu vớ vẩn kia nữa. Với thời gian, chung tôi gặp
thêm nhiều việc ngượng nghịu khác.
Ngồi ở đây, ngoài trời, quả thực là ky quái. Tôi không hiểu sao lúc trước, chung tôi lại cư rut rè nhắm mắt trước những việc này, vì nó cũng tự nhiên như ăn như uống thôi. Và có lẽ cung chả cần nói đến ở đây, nếu như cái đó không đóng một vai trò quan trọng và nếu quả nhiên nó không phải là một chuyện mới lạ đối
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 13
với bọn chung tôi, vì đối với bọn lính cưu trào, cái đó đã trở thành
sự bình thường tư đơi nào rồi.
Dạ dày và tiêu hoá là vấn đề thiết thân đôi với người lính hơn là đối với bất cư người nào khác. Người lính ở nơi đây ra đến
ba phần tư số từ ngữ thường dung; và việc biểu hiện niềm vui sướng cao độ nhất hoặc nỗi bưc tưc điên cuồng nhất đều tìm được trong cái từ vựng kia những gì mãnh liệt nhất. Thật không còn dùng cách nào khác để nói gọn và rõ hơn thế. Gia đình chung tôi và các giáo sư của chung tôi hẳn sẽ rất ngạc nhiên khi chúng tôi trở về nhà, nhưng ở đây nó lại là tiếng nói phổ biên. Đối với chung tôi, các việc đó trở thành hồn nhiên vô tôi vạ vì bắt buộc phải làm một cách công khai.
Hơn nữa, đối với chung tôi, cái việc đó bình thường đến nỗi chúng tôi thấy khoan khoái y như luc được đánh mỹ mãn một ván bài: chẳng hạn, ở một chỗ không phải lo đại bác. Không phải ngẫu nhiên mà người ta đặt ra cái danh tư bao cáo "xịa" để chỉ các loại
chuyện nhảm nhí. Những nơi ấy, đối với con nhà binh thật đung là
chỗ ngồi tán phía và cũng tương tự như bàn ăn của khách quen. Lúc này chung tôi cảm thấy thu vị hơn là ngồi trong bất cứ cái nhà xí nào có đồ sư trắng muốt, lịch sự; ở đó chỉ có thể sạch sẽ hơn, nhưng ở đây thì lại thoai mái dễ chịu. Thật là những giờ phut vô tư tuyệt vời. Trên đầu chúng tôi, trời xanh biếc. Phía chân trời, lủng lẳng những quả khinh khí cầu, màu vàng, có nhưng tia mặt trời lấp lánh xuyên qua, cùng những đám mây nho nhỏ màu trắng của những viên đá ri cao xạ.
Thỉnh thoảng, khi đuổi theo một tên phi công, chúng lại toả ra thành một chum cao ngất. Tiếng gầm thét u tai của mặt trận vọng đến chúng tôi như một cơn bão rất xa. Nó đa bị tiếng vù vù của đám ong bò vẽ bay ngang qua lấn át. Cánh đồng cỏ đầy hoa trải ra khắp chung quanh chúng tôi. Những ngọn cỏ non đu đưa mềm mại, những cánh bướm trắng lượn lại gần nhau; chung bay là là trong làn gió ấm nóng, dịu dàng của mua hạ đến độ chín mui; còn chúng tôi, chung tôi đọc thư, xem báo, hút thuốc, chung tôi bỏ
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 14
mũ ca lô, đặt xuống đất bên cạnh chỗ ngồi; làn gió nhẹ đua trên
mái tóc, đùa cả với những lời nói và y nghĩ cua chung tôi. Ba cái thùng chúng tôi ngồi đặt giữa nhưng đám hoa mào ga đỏ rực...
Chúng tôi đặt cai nắp thùng mỡ trên đầu gối. Thế là có cái mặt bàn tất để chơi bài soát rồi. Cốp đã mang theo cỗ bài. Thỉnh
thoảng lại chen vào một ván bài ram. Tưởng chưng mấy đưa có thể cứ ngồi đến muôn thuở ở đây.
Tiếng đàn phong cầm tư lán rut quân vẳng đến. Thỉnh thoảng chúng tôi đặt bài xuống nhìn nhau; một đưa trong bọn lên tiếng: "Này các cậu, các cậu..." hoăc: "Khéo hỏng bét cả đấy..." Rồi chúng tôi lặng đi một luc. Trong lòng chúng tôi có cảm xúc thầm kín và mãnh liệt. Đưa nào cung nhận thấy thế, cho nên chẳng cần phải nhiều lời. Rất có thể là ngày mai chung tôi
chẳng còn được ngồi trên những thung xia này nưa; mà thời thế
cũng chẳng khó khăn gì lắm đâu. Cho nên, đối với chung tôi, cái gì cũng quan trọng và mới lạ: nhưng bông hoa mào gà đỏ chói cung như bữa ăn ngon, nhưng điếu thuốc lá cung như ngọn gió hè. Cốp hỏi:
- Đã cậu nào gặp lại Kemơrich chưa?
- Nó đang ở Xanh Tjôdép, - tôi nói. Muynlơ bao nó bị một phát xuyên qua đùi, chỗ gần hông, âu cũng là một dịp tốt để được
về quê một chuyến. Chúng tôi định chiều nay đến thăm nó. Cốp rút một lá thư trong tui ra.
Tớ xin chuyển lời chào của Căngtôrec đến các cậu.
Chúng tôi cười. Muynlơ quăng điếu thuốc lá và nói:
- Cái lão ấy tơ muốn nó ở đây cơ.
Căngtôrec là giáo sư của bọn tôi: một con người loắt choăt nghiêm nghị, với bộ áo xám có đuôi tôm và cái đầu chuột chu. Thân hình lão cung gần giống thầy cai Himmenxtôt, "sự khủng khiếp của trại lính tập". Kể cũng buồn cười. Mọi thứ tai vạ trên đơi thường là do các hạng người thân hình loắt choắt gây ra: chung nó
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 15
cương quyết và quá quắt hơn những người thân hình cao lớn rất
nhiều. Bao giờ tôi cũng cố tránh những trung đội có nhưng tay chỉ huy "tầm vóc bé nhỏ," những tay này thường là nhưng bọn độc ác đáng nguyền rủa.
Trong những giờ tập thể duc, lão Căngtôrec thuyết cho chúng tôi hàng tràng ky cho đến lúc tất cả lớp học phải sắp hàng theo lão ta đến sở mộ binh để xin nhập ngũ. Tôi như vẫn nhìn thấy lão ơ trước mặt, với đôi kính nẩy lửa, còn lão thì nhìn bọn tôi và nói với một giọng xúc động. Nhưng luc ấy bon tôi chưa nghĩ gì đến chuyện
đó cả.
Tuy nhiên, có một đưa trong bọn do dư và không muốn đi, ấy là Jôdep Bem, cái thằng to lớn, tính tình vui nhộn. Nhưng rồi sau nó cũng bị thuyết phục. Vả lại cung phải nhận thấy rằng không còn con đường nào khác. Có lẽ nhưng đưa khác cũng nghĩ giống hệt như Bem; nhưng lẩn trốn không phải là chuyện dễ, vì thời ấy, cả bố anh lẫn mẹ anh đều có thể văng ngay vào giữa mặt anh cái tiếng "hèn nhát'. Lúc bấy giờ tât cả nhưng con người ấy chưa ai tưởng tượng được những gì sẽ xẩy ra sau này. Nói cho đung thì những người hiểu biết hơn cả lại là nhưng người bình thường và nghèo khổ; ngay tư đầu họ đã coi chiến tranh là một tai hoạ, trong khi bọn giàu có lại vui sướng ra mặt, du rằng
chính bọn này rồi cũng sẽ có thể nhận thấy ngay nhưng hậu quả
của chiến tranh. Catdinxki đổ tội cho nền giáo duc đã làm cho chúng tôi mê muội đi, và cái gì Cát đã noi là đều có suy nghĩ chín chắn.
Kể cũng lạ, chính Bem lại là môt trong nhưng người đầu tiên gục ngã. Trong một đơt tấn công nó bị một phát sung vào mắt, bọn tôi cho là nó đã chết nên để lại trận địa. Không thể vác nó đi được, vì bắt buộc phải rút lui gấp. Buổi chiều, đột nhiên chúng tôi nghe thấy tiếng nó gọi và thấy nó đang cố bo phía trước chiến hào. Thì ra nó chỉ bị ngất đi thôi. Nhưng luc này nó chẳng nhìn thấy gì
nữa, nó đau đến phát cuồng lên, chẳng chịu ẩn nấp gì cả, nên
trước khi có người ra dìu nó về thì nó đã bị giết chết.
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 16
Lẽ dĩ nhiên, người ta không thể đổ trách nhiệm về chuyện này lên đầu lão Căngtôrec, vả lại nếu người ta cho đó là một sự
phạm tội thì cái đời này còn ra làm sao nữa? Có đến hàng nghìn
lão Căngtôrec, tất cả đều yên trí làm thế là tôt - một cách tiện lợi cho họ.
Nhưng chính vì thế mà chúng tôi thấy họ đều thất bại cả. Đối với cái tuổi mười tám của chung tôi, đang lẽ họ là nhưng
người đưa đương chỉ lối, dìu dắt chúng tôi đến chỗ trưởng thành,
mở ra cho chúng tôi cái thế giới mới cua cần lao, của nghĩa vụ, cua văn hoá và tiến bộ, chuẩn bị cho tương lai. Đôi khi chúng tôi cũng trêu chọc họ, chơi khăm họ một vài vố gì đó, nhưng trong thâm tâm chúng tôi tin tưởng ở họ.
Theo chỗ chúng tôi thấy, khái niệm về một thử quyền lưc mà họ đại diện, chỉ là một sư sáng suốt hơn và một sư hiểu biết nhân
đạo hơn. Vậy mà khi chúng tôi nhìn thấy người đầu tiên guc chết
thì niềm tin tưởng ấy đã tiêu tan. Chúng tôi phải thừa nhận rằng lứa tuổi chung tôi trung thực hơn bọn họ nhiều. Họ chỉ hơn chúng tôi ở cái khoa nói và chỗ khôn khéo. Trận pháo kích đầu tiên đã vạch ra chỗ lầm lẫn của chúng tôi và làm đổ sup cái quan niệm về mọi sư trên đời mà họ đã nhồi nhét cho chung tôi.
Họ vẫn còn viết, vẫn còn nói, nhưng chung tôi, chung tôi trông thấy những trạm quân y, nhưng người hấp hối. Trong khi đối với họ, phung sư quốc gia là giá trị cao cả nhất, chung tôi đã hiểu rằng cái sợ chết còn mạnh hơn nhiều. Tuy vậy, chung tôi cũng chẳng nổi loạn, chẳng đào ngũ, chẳng hèn nhát (tất cả nhưng
danh từ này, bọn họ nói luôn miệng!).
Chúng tôi yêu tổ quốc chung tôi, cũng như họ, và trong mỗi đợt tấn công, chúng tôi dũng cảm xông lên; nhưng chính chúng tôi
cũng đã biết phân biệt, cùng một lúc, chung tôi bắt đầu nhận thấy, và chúng tôi đã thấy trong cái thế giới của bọn họ chẳng có gì còn đứng vững nưa. Bất giác, chung tôi cảm thấy cô đơn một cach ghê rợn và tư chúng tôi phải xoay xở lấy một mình.
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 17
Trước khi đến thăm Kemơrich, mấy đưa chung tôi gói ghém một boc đồ dùng của nó, những thư ấy có thể có ích cho nó trong
khi đi đường.
ở trạm quân y, người đi lại rộn rịp, lúc nào không khí cũng sặc mùi phê nôn, mui khăm khẳm, mui hôi hôi. Tuy lán tru quân
chúng tôi đã quen với nhau, nhưng ở đây dù sao cung có nhưng cái làm người ta phát khiếp. Chung tôi đi hỏi nhiều chỗ xem Kemơrich nằm đâu. Nó nằm trong một căn phòng, và khi thấy chung tôi đến, nó thoáng có vẻ vui mừng, vì nó yếu quá không dậy được nữa. Trong lúc nó mê man, đã bị người nào đo xoáy mất cái đồng hồ. Muynlơ lắc đầu:
- Mình vẫn bảo là cậu đưng có mang theo cái đồng hồ tốt như thế cơ mà.
Muynlơ có phần vụng về và lắm điều: đang lẽ no nên im đi thì hơn. Vì rõ ràng là Kemơrich chẳng còn sống được bao lâu nữa.
Tìm thấy cái đồng hồ hay không, cũng chẳng có nghĩa lý gì, bất quá cũng đến gửi về cho gia đình no thôi.
- Phăng, cậu thấy trong người thế nào? - Cốp hỏi.
Kemơrich cúi đầu:
- Cũng thường thôi, chỉ phải cái chân đau quá. Chúng tôi nhìn vào giường. Chân Kemơrich đặt dưới một vòng cung dây thép, trên đo cái chăn đắp phồng lên. Tôi khẽ huých vào ống chân Muynlơ, vì thằng này có thể nói toạc ra với Kemơrich điều mà bọn y tế đã cho chúng tôi biết ở ngoai: Kemơrich không còn chân nữa. Người ta đã cưa chân nó rồi. Bộ mặt nó trông khiếp quá, vừa vàng ệch lại vưa xám xịt màu tro. Trên mặt nó, hiện lên những đường nét lạ lung mà chung tôi đã biết rõ vì nhìn hàng trăm lần rồi. Nói cho đung, đó không phải là đường nét, mà la những dấu hiệu. Dưới làn da không còn sư sống nưa, sư sống đã bị đẩy ra ngoài cơ thể rồi; thần chết đang hoành hành bên trong, và
đã ngự trị trong cặp mắt...
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 18
Đấy, Kemơrich, cái thằng bạn, vừa mới đây còn nướng thịt ngựa với chung tôi, còn cung với chung tôi ruc vào một cái hố trái phá, bây giờ như vậy đấy. Vẫn là nó, mà lại không phải là nó nữa. Hình ảnh nó bị xoa mờ, chập chờn như một tấm kính ảnh chup hai lần. Ngay cả đến tiếng nói cua nó cũng đã phảng phất cái gì cua
thần chết.
Tôi nghĩ đến dạo chúng tôi ra mặt trận. Mẹ nó, một bà cu to béo hiền lành tiễn nó ra tận ga. Bà cu khóc sướt mướt. Mặt ba cụ
sưng húp lên. Kemơrich có vẻ hơi ngượng, vì bà cu chẳng giữ y tứ
gì cả, tưởng chừng cả người bà cụ dã chảy ra thành mỡ và nước mắt. Bà cụ cứ thế tum ngay lấy tôi, chốc chốc lại níu lấy cánh tay tôi, van vỉ tôi khi nào ra mặt trận thì trông nom cho thằng Phăng. Kể mặt nó trông cũng non choẹt thưc, và xương cốt yếu ớt đến nỗi mới đeo ba lô bốn tuần lễ mà chân đã to be ra. Nhưng đã ra trận thì còn trông nom ai được nữa!
- Cậu sắp được về nhà đấy. - Cốp nói. - Nếu không thì cũng phải đợi đến ba hay bôn tháng nữa mới đến kỳ nghỉ phép.
Kemơrich gật đầu. Tôi nhìn bàn tay nó mà ái ngại. Chẳng khác gì bằng sáp: cáu ghét ở chiến hào đong đầy cả kẽ móng tay, đen kịt lại, như màu thuốc độc. Tôi nghĩ rằng trong khi Kemơrich đã tắt thở từ lâu thì những cái móng tay này vẫn tiếp tục mọc, giống như một thứ cây mọc ngầm, kỳ quái. Tôi tưởng như nhìn thấy trước mắt, chung đang xoắn lại thành hình trôn ốc, và vẫn mọc, đồng thời với đám tóc trên cái sọ đang thối rữa - như cỏ trên một miếng đất màu mỡ, hệt như cỏ vậy. Sao lại có thể thế được nhỉ?...
Muynlơ cúi xuống:
- Phăng này, bọn mình mang các thứ lại cho cậu đây.
Kemơrich ra hiệu bằng tay:
- Bỏ nó xuống gậm giường ấy.
Muynlơ làm theo. Kemơrich lại nói đến cái đồng hồ. Làm thế nào cho nó yên tâm mà không khiến nó sinh nghi? Muynlơ ngẩng
lên, tay cầm một đôi ủng phi công.
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 19
Một đôi ủng kiểu Ănglê tuyêt đep, da vàng và mềm, cao đến tận đầu gối và buộc dây ở phía trên; quả la một món ai cũng phải
thèm. Muynlơ ngắm nghía mãi, đầy vẻ say sưa. Nó áp đế ung vào đế đôi giày thô kệch của nó và hỏi:
- Phăng này, cậu định mang theo cả đôi ung nữa chứ? Cả ba đứa chung tôi chỉ có một y nghĩ. Dù cho nó qua khỏi được chăng nữa thì cung chỉ dùng được một chiếc thôi; do đó đôi ủng đối với nó, chẳng còn giá trị gì nữa. Và bây giờ đôi ung ấy nằm
đây, thật là tai hại, vì hễ nó chết một cái, là tui y tá cuỗm ngay.
Muynlơ tiếp:
- Cậu để nó lại đây à?
Kemơrich không muốn thế. Đấy là của quý nhất cua nó. - Này, chúng mình đánh đổi với nhau nhé, - Muynlơ lại tiếp -
ở đây tại mặt trận dùng được việc hơn.
Kemơrich nhất định không nghe.
Tôi hất chân Muynlơ. Thế là cu cậu ngập ngưng tiếc rẻ, đành để lại đôi ủng vào gậm giường. Bọn tôi còn nói chuyện với nhau
một lát nữa, rồi mới chia tay.
Chóng khoẻ Phăng nhé! Tôi hẹn với Kemơrich ngày mai sẽ trở lại. Muynlơ cũng hẹn thế. Cu cậu vẫn nghĩ đến đôi ung và cố ý theo dõi nó. Kemơrich thở dài. No lên cơn sốt. Ra đến ngoai, chung
tôi gặp một y tá và nhờ hắn tiêm cho người bị thương một phát.
Hắn từ chối:
- Nếu ai cũng tiêm moócphin, thì phải hàng thung... - Thế ra cậu chỉ hầu bọn sĩ quan thôi à? - Cốp nói bằng một
giọng hằn học.
Tôi vội can ngay và cho gã y tá môt điếu thuốc lá. Hắn nhận, sau đó tôi bảo hắn:
- Nhưng cậu có quyền tiêm không cơ chư? Câu hỏi chạm tư ái hắn.
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 20
- Nếu các cậu không tin thì còn nhờ làm gì?... Tôi lại dúi vào tay hắn mấy điếu thuốc nữa. - Giúp chung tớ một tí...
- Thôi được, - hắn nói.
Cốp đi theo hắn, vì nó không tin mấy, và nó muốn xem hắn làm ăn thế nào. Bọn tôi đợi nó ở ngoài.
Muynlơ lại nói đến đôi ủng:
- Đôi ủng vừa chân mình lạ lung. Đi cái đôi giày thổ ta này, hết mụn phỏng nọ đên mun phỏng kia. Cậu có tin là nó còn tru
được đến sau phiên gác ngày mai không? Nếu nó chết đêm nay là
đi đứt đôi ủng.
Anbe trở ra. Nó hỏi: - Các cậu nghĩ sao về...?
- Đến ngoẻo thôi, - Muynlơ nói, có vẻ dưt khoat. Chúng tôi quay về lán tru quân. Tôi nghĩ đến bưc thư ngày mai sẽ viết cho mẹ Kemơrich. Tôi cảm thấy rét, muốn uống một cốc rượu. Muynlơ vặt những lá cỏ và bỏ vào mồm nhai. Bất giác anh chàng Cốp loắt choăt quăng điếu thuốc lá đi, rồi dậm chân điên cuồng, nhìn quanh với nét mặt hoảng hốt, meo xệch, mồm nói
lắp băp:
- Cứt ơi là cưt!
Mấy đứa chung tôi vẫn tiếp tục đi. Một luc khá lâu sau, Cốp đã dịu. Chúng tôi chẳng lạ gì cái đó.
Người ta thường gọi đó là cơn điên ở mặt trận. Ai cũng tưng
bị cả.
Muynlơ hỏi nó:
- Lão Căngtôrec viết cho cậu nhưng gì? Thằng kia cười trả lời:
- Lão ta viết rằng chúng mình là tuổi trẻ gang thép.
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 21
Tất cả ba chúng tôi cười chua chát. Cốp chưi lung tung, nó lấy làm hả dạ khi nói lên được...
Đấy bọn họ nghĩ như vậy, bon họ nghĩ như vậy đấy, hàng chục vạn lão Căngtôrec! "Tuổi trẻ gang thép". Tuổi trẻ! Chưa có đứa nào trong bọn chúng tôi quá hai mươi tuổi cả. Nhưng nói rằng
bọn chúng tôi trẻ ư! Tất cả những cái đó đa chấm dưt từ lâu rồi. Chúng tôi chỉ là một lũ già nua.
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 22
CHƯƠNG 2
Đối với tôi thật là một điều lạ lung, khi nghĩ đến trong một cái ngăn kéo ở nhà, vẫn còn xếp đầy một đống thơ ca, và đoan đầu bản bi kịch cua Xauyn. Tôi đã mất vào đây bao nhiêu là buổi tôi, và hầu hết bọn chúng tôi, đưa nào chả làm như thế. Nhưng tất cả những cái đó, đối với tôi, đã trở nên mờ ảo đến nỗi tôi không thể
nào hình dung ra được nữa.
Từ khi chúng tôi đến đây, cuộc sống cũ thế là bị cắt đưt hẳn, mặc dầu chúng tôi chẳng làm gì để cắt đưt nó cả. Nhiều lần, chung
tôi thử tìm nguyên nhân và cắt nghĩa tại sao, nhưng cũng không có kết quả mấy. Đối với bọn hai mươi tuổi chung tôi, cái gì cũng rất là mơ hồ: với Cốp, Muynlơ, Lia và tôi, với tât cả bọn tôi mà lão Căngtôrec gọi là tuổi trẻ gang thép.
Bọn lính nhiều tuổi hơn còn gắn bó chặt chẽ với quá khư. Họ có một cơ sở, họ có vợ, có con, có nghề nghiệp, có những sợi dây ràng buộc khá vững chắc mà chiến tranh cung không cắt đưt nổi. Nhưng chúng tôi, với cái tuổi hai mươi, chúng tôi chỉ có cha mẹ và
một vài đứa trong bọn, có người yêu. Chẳng có gì đáng kể. ở cái
tuổi chúng tôi, quyền lực của cha me chẳng còn được là bao, mà phụ nữ cung chưa chi phối được chúng tôi nưa. Ngoài cái đó ra, những cái khác chẳng có gì đáng kể. Một chut mơ mộng viển vông, vài cái ngông rởm và nhà trường; cuộc sống cua chung tôi chưa đi đến đâu.
Và bây giờ chẳng còn lại cái gì của cuộc sống ấy nữa. Căngtôrec đã nói rằng chung tôi đang bước vào ngưỡng cửa cua cuộc đời. Đúng là như vậy. Chung tôi đã là bọn trên không chằng, dưới không rễ, chiến tranh như một con sông đã cuốn chung tôi theo dòng của nó. Với những người nhiều tuổi hơn, chiến tranh chỉ là một sư gián đoan. Họ có thể nghĩ đến một cái gì vượt ra ngoài
phạm vi của nó.
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 23
Nhưng chúng tôi, chúng tôi đã bị chiến tranh tóm lấy: và không biết về sau ra làm sao nữa. Hiện giờ, chúng tôi chỉ biết rằng mình đã trở nên cục súc một cách kỳ quái và đau đớn, du rằng nhiều khi chúng tôi không còn đủ sưc để cảm thấy buồn phiền
nữa.
Tuy Muynlơ thèm muốn đôi ủng cua Kemơrich, nhưng nó vẫn thương bạn, không kém gì một người khác mà cảnh đau xót co
thể ngăn chặn những ý nghĩ tương tư. Có điều là nó biết nhận ra
chỗ khác nhau.
Nếu đôi ủng ấy còn được đôi chút ích lợi cho Kemơnch thì Muynlơ thà dẫm chân không lên dây thép gai còn hơn là nghĩ cách chiếm đoạt lây nó. Đằng này đôi ủng chẳng còn dính dáng đến sức khoẻ Kemơrich nữa, trong khi nó rất có thể được việc cho Muynlơ. Kemơrich chết đên nơi, ai thừa hưởng đôi ung ấy mà chả thế. Vậy tại sao Muynlơ lại không có thể lấm lét một tí. Hẳn là Muynlơ có quyền hơn một gã y tá chư. Chờ đến luc Kemơrich chết thì muộn quá. Chính vì vậy mà ngay tư luc này, Muynlơ đã mở mắt thao láo ra mà theo dõi. Chung tôi đã mất y thưc về mọi kiểu quan hệ khác vì chung đều giả tạo; chỉ có thưc tế mới đáng kể và có tâm
quan trọng đối với chung tôi. Và những đôi ủng tốt thì hiếm lắm.
Không phải một ngày mà đẻ ra điều đó. Khi đến sở mộ binh chúng tôi chỉ mới là một lớp hoc gồm hai mươi cậu trai trẻ, đây hãnh diện, cùng đi cạo trọc đầu một loạt (với nhiều đưa, đó là lần đầu tiên) trước khi bước vào sân trại lính. Chung tôi chưa đứa nào có dự định rõ ràng về tương lai cả; rất ít đưa có y nghĩ hẳn hoi vê nghề nghiệp làm ăn sinh sống sau này. Trái lại, đầu óc chúng tôi đầy những ý nghĩ lông bông, gán cho cuộc đời và cho cả chiến tranh nữa, một tính chất lý tưởng và gần như lãng mạn. Thời gian luyện tập quân sư kéo dài mười tuần lễ và số ngày ấy đủ thay đổi chúng tôi một cách căn bản hơn là mười năm trên ghế nhà trường. Chúng tôi đã học được rằng một cái cuc áo đánh bóng cẩn thận còn quan trọng hơn là cả bốn tập sach Scôpenhacơ. Lúc đầu chung tôi ngạc nhiên, rồi đến bưc bội, sau cùng là mặc kệ, chúng tôi nhận thấy không phải trí tuệ có vẻ chiếm phần ưu thế,
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 24
mà là cái ban chải đanh xi, không phải tư tưởng mà là "quy tắc",
không phải sự tư do mà là cách luyện tập. Chung tôi đã đi lính với tất cả lòng hào hứng và tự nguyện, nhưng người ta đã làm đu thứ để chúng tôi chán ngán. Sau ba tuần lễ, chung tôi đã hiểu rất rõ rằng một gã phu trạm đeo lon có uy quyền đối với chung tôi hơn cả bố mẹ chúng tôi trước kia, hơn cả những người dạy dỗ chung tôi, hơn tất cả những bậc thiên tài cua nền văn hoá, tư Platông cho đến Gơt. Với những cặp mắt non trẻ và rất linh lợi, chung tôi nhìn thấy cái khái niệm cổ điển về tổ quốc mà các thầy giáo trước kia nhồi cho chúng tôi, bây giờ tơi đây đã đạt đến chỗ tước đoạt nhân cách mà người ta chẳng bao giờ dám làm đối với cả những người đầy tớ hèn hạ nhất.
Chào, đứng nghiêm, đi nghiêm, bồng sung, quay bên phải, hoặc quay bên trái, đập gót chân, chịu đưng những lời xỉ vả, va vấp hàng nghìn chuyện, thật thế, trước đây chung tôi đã nghĩ đến cái sư mệnh của chung tôi với một y nghĩ khác hẳn, thế mà nay chúng tôi thấy người ta chuẩn bị cho chung tôi trở nên những bậc anh hùng y như người ta tập ngưa trong rạp xiếc vậy. Nhưng rồi cũng quen thôi. Thậm chí chúng tôi cung biết rằng một phần của những cái đó là cần thiết, nhưng cai phần còn
lại kia thì thật là thưa. Con nhà lính rất tinh đối với những
chuyện như thế.
Lớp học của chung tôi bị chia thành tưng nhóm ba người, bốn người, đợi đưa vào các phân đội: chung tôi cùng ở với những anh
thuyền chài, những anh nông dân, những anh thợ nhà máy, nhưng anh thợ thủ công người xứ Fridơ,... va chung tôi rất chóng thân nhau. Cốp, Muynlơ, Kemơrich và tôi được điều đến phân đội thứ chín, đứng đầu là Himmenxtôt.
Hắn nổi tiếng là tay "hắc xì dầu", đểu nhất trại, và hắn lấy làm hãnh diện về cái đó. Một con người béo lun, đi lính đã mười
hai năm, râu mép đỏ hoe, cong vểnh lên, nguyên là phu trạm luc còn ở ngoài.
Đối với Cốp, Jađơn, Vethut và tôi, hắn giám sát một cách đặc biệt vì hắn cảm thấy bọn tôi có vẻ bướng ngầm đối với hắn. Một
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 25
buổi sáng, tôi phải dọn giường cho hắn đung mười bốn lần, lần nào hắn cũng không vừa ý, rồi lại ru tung ra. Trong hai mươi giờ liền tất nhiên cũng có nhưng luc nghỉ, tôi đã phải đánh mỡ một đôi ung rắn như đá và đã làm cho nó mềm nhũn ra, đến nỗi chính Himmenxtôt không còn kêu vào đâu được nữa. Theo lênh hắn, tôi phải kỳ cọ cả căn phòng cho sạch như mới, bằng một chiếc bàn chải đánh răng. Cốp và tôi bắt đầu chấp hành cái mệnh lệnh phải quét tuyết ngoài sân doanh trại bằng một cái bàn chải cầm tay và một cái cào. Nếu không có một viên trung uý tình cờ đi đến đuổi chúng tôi về và xạc cho Himmenxtôt một trận nên thân thì chúng tôi còn phải làm cho đến lúc chết cóng. Khốn nỗi, hậu quả cua việc này là Himmenxtôt ngày càng hằn học đối với bon tôi. Tôi phải nhận phiên gác bốn ngày chủ nhật liền và trong thời gian ấy cũng phải "cấm phòng" luôn. Với toan bộ quân trang vũ khí, tôi đã phải tập những động tác sau đây trên một bai đất hoang trơn nhãy và ướt at: "Nhảy", "Nằm", "Nhảy", "Nằm!", cho đến khi tôi biến thành một đống bùn nhoe nhoét và quy xuống vì kiệt sưc. Bốn giờ sau tôi đã phải đến trình diện Himmenxtôt cùng với tât cả đồ lễ đa cọ rưa tinh tươm. Quả thực hai bàn tay tôi toé máu vì phải ky cọ nhiều quá. Cùng với Cốp, Vethut và Jađơn, tôi đã phải đưng nghiêm trong mười lăm phút, không đeo bít tất tay giữa luc trời rét khủng khiếp, ngón tay trần áp vào nòng sung. Trong khi ấy bọn Himmenxtôt đi bách bộ xung quanh bọn tôi mắt gườm gườm nhìn xem bọn tôi có cưa quậy tí nào không để bắt lỗi. Hai giơ đêm chỉ phong phanh cái áo lót mà tôi phải chạy liền tam lần, thật nhanh,
từ tầng gác trên của doanh trại xuống tận dưới sân, chỉ vì tội để
quần đùi chờm vài phân ra ngoài mặt ghế đẩu, nơi mọi người phải xếp gói quần áo của mình theo đung quy cách. Thầy cai trực tuần Himmenxtôt - vừa chạy đến bên vừa mắng nhiếc.
Trong buổi tập đâm lê, bao giờ tôi cũng phải đấu với Himmenxtôt; hắn băt tôi cầm một cái gậy bắt nặng chình chịch, còn hắn chỉ cầm một cái gậy gỗ sử dung thuận tiện, thành thư hắn có thể dễ dàng đâm vào cánh tay tôi làm cho tím bầm nhiều chỗ. Nói của đáng tội, một lần tôi nổi hung lên, nhắm mắt xông bừa vào hắn, và thọc cho một cú vào bung, mạnh đến nỗi hắn ngã quay
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 26
lơ ra. Khi hắn định kiện thì viên chỉ huy đại đội lại chế giễu hắn và bảo tư nay phải cẩn thận hơn, thế thôi. Ông ta đã biết tong Himmenxtôt rồi và lấy làm thú vị về cái chuyện hắn bị một vô như vậy. Tôi đã trở nên một tay xuất sắc về môn leo xà ngang và dần
dần tôi chẳng hãi một địch thủ nào trong môn co đầu gối. Nghe
thấy tiếng Himmenxtôt là bọn tôi cũng đủ phát run lên, nhưng cái con ngựa trạm đã thành man rợ ấy đưng hòng làm cho bọn tôi
phải hạ cờ khuất phuc.
Một ngày chủ nhật, Cốp và tôi, hai đứa cầm gậy kéo lê qua sân trại những thùng phân của nhà xí; đúng lúc ấy, Himmenxtôt
tạt qua đó, áo quần bảnh choẹ, sắp sưa đi chơi. Hắn dừng lại trước mặt chúng tôi hỏi xem làm thế có thích không. Thế là mặc kệ, muốn ra sao thì ra, chúng tôi giả vờ trượt chân môt cái hất cả thùng phân vao chân hắn, hắn phát điên phat cuồng lên, nhưng vố ấy thật là đích đáng.
- Phải cho chúng mày ra toa án binh! - Hắn thét lên. Cốp đã chán ngấy cái giọng ấy, trả lời:
- Nhưng trước hết sẽ có một cuộc thẩm vấn, khi ây chung tôi sẽ nói toạc móng heo...
- Chúng mày dám nói với thầy cai như thế hả? - Himmenxtôt gầm lên. - Chúng mày điên rồi hả? Đưng đấy tao hỏi đã. Chung
mày định làm gì hả?
- Chúng tôi sẽ nói toạc hết mọi chuyện về thầy cai, - Côp trả lời, ngón tay đặt trên nẹp quần.
Himmenxtôt hiểu ngay tình thế, cút thắng, chẳng ho he gì
nữa.
Nói cho đung thì luc sắp đi, hắn cũng còn lầu bâu: - Rồi chúng mày sẽ biết tay ông.
Nhưng thế là bao nhiêu uy tín của hắn đi đời nhà ma. Một lần khác hắn còn bắt chung tôi tập ở bãi hoang, vẫn nhưng động tác "Nằm", "Nhảy", "Năm", "Nhảy"! Thực tình, chúng tôi vẫn tuân
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 27
theo, vì mệnh lệnh là mệnh lệnh, nhưng chúng tôi làm một cách chậm chạp đến nỗi Himmenxtôt phải tuyệt vọng.
Chúng tôi bình thản nhích đầu gối lên, rồi đến hai tay, và cứ thế tiếp tục; trong lúc đó hắn phát khùng lên, đã ra một lệnh khác
rồi. Trước khi chúng tôi toát mồ hôi, thì hắn đã khản đặc cả tiếng.
Sau đó, hắn để chung tôi yên. Kể thì hắn vẫn xạc chung tôi là "đồ lợn", nhưng xem ý đã có vẻ nể.
Nhiều thầy cai khác tỏ ra đã biết điều hơn và rất phải chăng. Họ cũng là số đông nữa. Nhưng trước hết thầy nào cung muốn giữ
cái chân "dạy dỗ" ở hậu phương càng lâu càng hay, mà muốn thế thì phải hắc với lính mới.
Thực ra, chúng tôi đã hiểu một cái bãi tập của trại lính có thể lịch sự đến mức nào rồi: và nhiều phen chung tôi đã phải điên
cuồng gào thét lên.
Nhiều đứa trong bọn tôi đã phát ốm, thậm chí thằng Vôn đã chết vì sưng phổi, nhưng nếu chúng tôi đầu hàng thì người ta sẽ
cho chúng tôi là đám hèn.
Chúng tôi trở nên khắc khổ, đa nghi, tàn nhẫn, hay hằn thù, cục súc, mà như thế cũng tôt thôi, vì chính chung tôi đang thiếu
những đức tính ấy. Giả dụ người ta điều ngay chúng tôi đến các chiến hào, mà không có thời ky huấn luyện ấy, chắc hẳn nhiều đưa trong bọn tôi sẽ phát điên.
Như thế chúng tôi đã được chuẩn bị cho nhưng gì đang chờ đợi mình.
Chúng tôi không bị quật ngã. Trái lại chung tôi thích ứng được với hoàn cảnh. Cái tuổi hai mươi cua chung tôi, tuy non nớt
đối với nhiều việc khác, lại được cho chung tôi về việc này. Nhưng
điều quan trọng nhất là một tình cảm vững chắc về đoan kết đã trỗi dậy trong chúng tôi, tình cảm đó ơ ngoài mặt trận làm nảy nở cái quý nhất mà chiến tranh tạo nên, đo là tình đồng đội. Tôi ngồi cạnh giường Kemơrich. Mỗi lúc nó thêm nguy ngập. Chung quanh chúng tôi, om sòm, rầm rĩ.
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 28
Một chuyến tàu y tế vưa mới đến và người ta lựa những thương binh còn có thể chuyên chở được. Người thầy thuốc đi qua
giường Kemòlich, ông ta chẳng buồn nhìn nó nữa.
- Chắc là đến lượt sau. Phăng ạ. - tôi nói với nó. Nó chống khuỷu tay lên, giữa nhưng cái gối dựa.
- Họ đã cưa chân mình rồi, - nó nói.
Thế là bây giờ nó đã biêt. Tôi gật đầu và trả lời: - Cậu nên mừng là được thoát như thế.
Nó im lặng.
Tôi lại tiếp:
- Đáng lẽ bị cả hai chân cơ, Phăng ạ. Veghêlơ đa mất cánh tay phải, còn khổ hơn chứ. Mấy lại cậu sẽ được về nhà cơ mà.
Nó nhìn tôi:
- Chắc không? - Hẳn thế chứ lị. Nó nhắc lại:
- Chắc không ?
- Nhất định thế Phăng ạ. Có điều là sau khi giải phẫu, cậu cần phải lại sức đã.
Nó ra hiệu bảo tôi lại gần. Tôi cúi người sát vào nó và nó thì thầm:
- Mình không tin thế đâu.
- Phăng. Đừng có nói vớ vẩn; chỉ vài ngày là cậu sẽ biết thôi. Một chân thì có sao đâu. ở đây, người ta còn chữa được nhưng ca
nặng gấp mấy ấy chứ.
Nó giơ bàn tay lên:
- Cậu nhìn những ngón tay đây này.
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 29
- Do giải phẫu đấy thôi. Cố ăn uống đi, rồi cậu sẽ mau khỏi. Các cậu ăn uống có khá không? Nó chỉ cho tôi cái ca còn lưng một
nửa. Tôi gần như gắt lên:
- Phăng, cậu phải ăn đi chứ, ăn là chính đấy. ở đây cũng khá đấy chứ.
Nó xua tay, không đồng y với tôi. Một luc sau, nó nói thong
thả:
- Trước kia mình cũng muốn đi làm kiểm lâm.
- Thì cậu vẫn có thể đi làm chư sao. - tôi nói để an ủi nó. - Hiện nay có những loại chân tay giả tuyệt lắm, lắp vào chính cậu
cũng không thấy là mình thiếu một chân cơ, ăn khớp với các bắp thịt ghê lắm. Lắm lúc một bàn tay giả, người ta có thể cư động cả ngón tay, có thể làm lụng viết lách được nữa kia. Mấy lại, ngày càng có nhiều phát minh mơi lạ chư.
Nó im một luc rồi nói:
- Cậu có thể lấy đôi ủng cua mình cho thằng Muynlơ. Tôi gật đầu và cố nghĩ xem có thể tìm được câu gì nữa để động viên nó không. Đôi môi của nó khuất đi, cái miệng trở nên rộng hơn, răng nhô ra hơn, trông như cục phấn, da thịt tiêu đi đâu cả, cái trán dô ra nhiều hơn, gò má lồi lên... Bộ xương đang hiện
hình. Mắt đã trung xuống. Chỉ vài giờ nưa là hết chuyện.
Không phải tôi trông thấy nó lần đầu, mà hai đứa đã cung lớn lên với nhau. Thế mà bây giờ trông nó thật la khác hẳn. Tôi đã từng cóp bai của nó. ở trường, nó thường mặc bộ quần áo mau hạt dẻ có thắt lưng, hai cái khuỷu tay bong lên vì mài trên bàn. Ngoài ra, trong bọn tôi, chỉ có mình nó biết chơi quay thẳng tay trên xà đơn. Lúc ấy, tóc nó xoã xuống mặt trông như tơ vậy. Về chỗ này, lão Căngtôree lấy làm hãnh diện vì nó; nhưng lão ta lai không chịu được mùi thuốc lá. Da nó rất trắng.
Trông nó có cái vẻ gì cua con gái.
Tôi nhìn xuống đôi ủng cua tôi; đôi ung mới to và thô làm sao; cái quần nhét vào đấy, phồng ra; khi đưng dậy, hai cái ống
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 30
quần thùng thình trông người có vẻ đô lắm. Nhưng khi chúng tôi đi tắm, chân và vai đột nhiên lại còm nhom đi. Khi ấy chúng tôi không còn là lính nữa, mà hầu như là nhưng thằng bé con, không
ai tin là chúng tôi có thể đeo ba lô được. Luc chung tôi cởi trần,
thật là ngộ nghĩnh; chúng tôi là những gã thường dân, và chung tôi cũng cảm thấy na ná như vậy.
Phăng Kemơrich lúc đi tắm, trông gầy be như một đưa trẻ con, thế mà bây giờ nó nằm dài ở đây, tại sao lại thế nhỉ? Người ta cần phải dẫn tất cả nhân loại đến trước giường nó mà nói to lên rằng: "Này đây là Phăng Kemơrich, mười chín tuổi rưỡi, nó không
muốn chết, xin đừng để nó phải chết."
Những ý nghĩ của tôi trơ nên lộn xộn. Cái không khí đầy mùi phê nôn và máu mủ hôi thối này làm tắt cả phổi, đó là một thư hồ
đặc quánh làm cho người ta ngạt thở.
Bóng tối tràn đên. Khuôn mặt Kemơrich xanh nhợt đi. Khuôn mặt nhô ra giữa hai cái tai và nhợt nhạt đến nỗi như nó loe ra một ánh sáng yếu ớt. Cái miệng cử động nhè nhẹ. Tôi lại sát
bên nó. Nó thì thầm: "Nếu cậu tìm thấy cái đồng hồ của mình, thì gửi về nhà hộ mình".
Tôi không phản đối gì cả. Bây giờ thật vô ích.
Không còn cách nào lam cho nó yên tâm được nữa. Sư bất lưc dày vò tôi.
Trời! Cái trán với hai thái dương lõm sâu vào kia, cái mui đã teo đi kia! Lại còn bà cu khóc lóc ở nhà, mà tôi phai viết thư về!
Chao ôi, giá cái thư ấy đã viết rồi! Bọn y tá xách chai, xách thùng đi qua. Một người trong bon bước lại, nhìn Kemơrich có vẻ thăm dò, rồi lảng ra; rõ ràng là hắn đợi. Chắc là hắn đang cần cái giường.
Tôi sát lại gần Phăng, và nói với nó y như tôi có thể cưu sống được nó:
- Có lẽ người ta sẽ đưa cậu về an dưỡng đường Clôtecbe, chỗ có những biệt thư ấy, Phăng ạ. Ngồi bên cửa sổ cậu có thể nhìn tât cả vùng quê cho đến tận hai cái cây ở phía chân trời. Bây giờ đang
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 31
là mua đẹp nhất năm. Lúa sắp chín, buổi chiều, dưới ánh mặt trời cánh đồng chẳng khác gì xà cư. Lại con đường trồng bạch dương dọc theo khu Clôtecbach mà bon mình vẫn uống cà phê ngon tuyệt nữa chứ! Luc ấy, cậu có thể bày một cái chậu thuỷ tinh và nuôi cá
vàng, cậu có thể ra vào tuy y, chẳng phải phép tắc gì cả, cậu lại có
thể chơi đàn dương cầm nữa, nếu cậu thích.
Tôi cúi xuống khuôn mặt của nó đang chìm trong bóng tối. Nó còn thở thoi thóp. Mặt nó ướt đẫm, nó khoẻ. Chao ôi, tôi ăn nói
thật là vớ vẩn, chẳng ra làm sao!
Tôi quàng lấy vai nó và sát mặt tôi vào mặt nó. - Bây giờ cậu có buồn ngủ không?
Nó không trả lời, những giọt nước mắt chảy ròng ròng trên má. Tôi muốn lau cho nó, nhưng cái khăn tay của tôi bẩn quá. Một giờ trôi qua, tôi vẫn ngồi đây, đâu óc căng thẳng và tôi chăm chú theo dõi xem nó có muốn dặn gì nưa không. Giá nó mở to miêng la được và kêu lên! Nhưng nó chỉ khóc, đầu ngoeo sang một bên. Nó chẳng nhắc gì đến mẹ, đến các anh em, chị em, nó chẳng nói gì cả; có lẽ tất cả nhưng cái đo đã xa xôi đôi với nó rồi. Giờ đây nó chỉ còn
một thân một mình với cuộc đời hèn mọn, mười chín tuổi, nó khóc
vì cuộc đời ấy bỏ nó mà đi.
Đó là cái chết cảm động, đau đớn nhất mà tôi chưa tưng thấy, dù rằng lúc trước Tétgien chết cũng buồn lắm, nó khoẻ như
một con gấu, thét lên gọi mẹ, mắt mở trừng trưng, tay cầm cái lưỡi lê, đầy vẻ hoang hốt, xua đuổi thầy thuốc ra khỏi giường nó, mãi cho đến lúc nó chết.
Bỗng Kemơrich bắt đầu rền rĩ và thở dốc. Tôi vung dậy, lảo đảo chạy ra ngoài và hỏi: "Bác sĩ đâu rồi? Bác sĩ đâu rồi?" Chợt
thấy cái áo choàng trắng, tôi chặn lại:
- Ông đến ngay cho, nếu không Phăng Kemơrich chết mất. Lão ta gơ ra và hỏi người y tá đưng đấy:
- Cái gì thế?
Gã kia trả lời:
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 32
- Giường 26, cưa bắp đui trên.
Lão thầy thuốc gắt lên:
- Làm thế nào mà hiểu được. Ngày hôm nay tôi cưa những năm cái chân.
Lão đẩy tôi ra và bảo người y tá: - Đến xem sao!
Rồi lão ta lại chạy đến phòng mổ.
Tôi giận điên lên, đi theo gã y tá. Hắn nhìn tôi và nói: - Hết cưa lại đến cắt suốt từ năm giờ sáng đến giờ đấy anh bạn ạ, mình nói thật cậu biết, riêng ngày hôm nay thêm mười sáu người chết. Cái thằng của cậu đây là thư mười bảy. Nhất định là
phải đến hai chục.
Tôi tưởng chừng quỵ xuống. Không còn sức đi nữa. Tôi cũng không muốn nổi nóng nưa. Vô ích, tôi chỉ muốn ngã
gục xuống và không bao giờ đứng dậy nữa.
Chúng tôi đến trước giường Kemơrich. Nó đã chết, mặt còn đẫm nước mắt. Mắt nửa nhắm nưa mở...
Gã y tá huych tôi một cái vào sươn: - Có lấy đồ đạc không?
Tôi gật.
Hắn tiếp:
- Chúng tớ phải mang hắn đi ngay vì cần giường. Nhiều người khác còn nằm ngoài hành lang kia kìa.
Tôi nhặt nhạnh đồ lề và tháo cái biến căn cước của Kemrich. Gã y tá hỏi quyển quân bạ.
- Không có đấy!
Tôi nói có lẽ quân bạ ở văn phòng đại đội và tôi đi. Đằng sau tôi, họ đã lôi Phăng vứt lên một tấm vải bạt. Bên
ngoài bóng tối và gió như giải thoát cho tôi.
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 33
Tôi thở thật mạnh, và cảm thấy không khí phớt qua da mặt, nóng ấm và êm dịu hơn bao giờ hết. Đột nhiên tôi nghĩ đến bọn con gái, đến những đồng cỏ nở hoa, đến nhưng đám mây trắng. Đôi chân tôi cứ tự chung bước trong những chiếc giày; tôi rảo bươc, tôi
chạy.
Những người lính đi qua bên tôi; những lời họ nói kích động tôi, nhưng tôi chẳng hiểu gì cả. Mặt đất căng đầy sinh lực, xuyên
qua bàn chân tràn ngập vào người tôi.
Đêm rung chuyển ngàn tia lửa điện. Đường hoả tuyến vang động ào ào như một dan trống hoà với nhau.
Chân tay tôi cử động nhanh nhẹn. Tôi thở và tôi vùng vẫy. Đêm khuya đang sống. Cả tôi nữa, tôi cung đang sống. Tôi đói,
một cái đói cồn cào ghê gớm hơn luc chỉ đói tư trong bung. Muynlơ đứng trước lán. Nó đợi tôi. Tôi đưa đôi ủng của Kemơrich cho nó. Chung tôi đi vào, nó xỏ thư đôi ủng, thật là vưa khít. Nó lục trong đống lương thực, biếu tôi một miếng xuc xích to. Ngoài ra, lại còn nước chè pha rươu rum, rất nóng.
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 34
CHƯƠNG 3
Chúng tôi nhận được viện binh. Người ta lấp các chỗ trống, và những ổ rơm trong lán tru quân lại có người nằm. Một phần là
lính cũ. Nhưng cung có hai mươi lăm anh trẻ tuổi từ nhưng trạm tân binh sau mặt trận gửi đến. Bọn này kém chung tôi gần một năm. Cốp huých tôi:
- Cậu đã trông thấy lu nhóc chưa?
Tôi gật. Mấy đứa chung tôi vênh vênh váo váo, chung tôi chúi đầu ở ngoài sân, chúng tôi thọc tay vào tui quần, chung tôi ngắm nghía bọn lính mới và chung tôi tự cho là những tay cựu trào.
Catdinxki đến nhập bon với chung tôi. Chung tôi dạo qua những chuồng ngựa và đi tìm nhưng tay mới đến mà người ta đang phát mặt nạ chống hơi độc và cà phê. Cát hỏi một cậu trẻ
nhất:
- Chừng đã lâu lắm đằng ấy chưa được đớp cái gì kha khá một tí phải không?
Thằng kia nhăn:
- Sáng bánh củ cải vàng, trưa cu cải vàng, tối sườn nấu cu cải vàng và xà lách củ cải vàng.
Catdinxki huýt sáo ra vẻ sành sỏi:
- Bánh củ cải vàng à? Còn là may đấy; bây giờ người ta đã đến chỗ làm bằng mun cưa rồi. Thế còn cái món đậu trắng, cậu
thấy cũng khá đấy chư? Có muốn làm một miếng không?
Cu cậu đỏ mặt:
- Anh làm tôi thèm rỏ dãi ra làm gì? Catdinxki chỉ nói như ra lệnh:
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 35
- Lấy cái càmèn ra đây.
Chúng tôi nhìn Cát đầy vẻ tò mò. Anh ta dẫn chúng tôi đến một cái thùng gỗ, gần ổ rơm của anh.
Rõ ràng, cái thung đầy đến nửa toàn là đậu hầm với thịt bo. Catdinxki đứng ưỡn ngực trước cái thùng, y như ông tướng và nói:
- Mở mắt ra, thò tay vào, đó là khẩu lệnh cua người Phôi. Bọn tôi ngạc nhiên quá. Tôi hỏi anh ta:
- Chết cha ! Cát, cậu làm thế nào mà xoay được chỗ này thế ? - Thằng cà chua đồng ý cho bê tất cả, tơ cho nó ba cái du lụa.
Này, này, cái món đậu trắng mà ăn nguội thì tuyệt lắm đấy nhé.
Anh ta rộng rãi cho thằng nhóc một khẩu phần và nói: - Lần sau mang càmèn đến đây, nhớ cầm ở tay kia một điêu xì gà hay một cuộn thuốc, hiểu chưa?
Rồi anh ta quay về phía chúng tôi:
- Tất nhiên, với các cậu thì được miễn khoản ấy. Catdinxki là một người đáng quý vì anh ta có cái giác quan thứ sáu. ở đâu cũng có nhưng người như vậy nhưng thoạt đầu ít ai để ý. Đại đội nào cũng có một hai người như thế. Catdinxki là một con người tinh quái nhất xưa nay tôi chưa tưng thấy. Anh ta xuất thân từ nghề đóng giầy thì phải, nhưng cái ấy không đáng kể, anh ta biết đủ mọi nghề. Đánh bạn với anh ta thu đáo để. Cốp và tôi được coi là bạn của anh ta, và trong chưng mưc nào đó, Hai Vethut cũng thế. Thật ra thằng này chỉ là tay sai của anh ta thôi, vì khi nào xoay xở món gì mà cần đến sưc lực thì Cát gọi đến nó. Ngược lại, nó cũng được hưởng nhưng ân huệ, gọi là để đền bu cho cái
công khó nhọc.
Thí dụ có lần ban đêm chung tôi đến một nơi hoàn toàn xa lạ, một nơi vừa đặt chân đến đã biết ngay là chẳng nước non gì, chỉ
trơ ra mấy bức tường.
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 36
Chỗ chúng tôi vừa thu vén xong là một cái xưởng máy nhỏ, tối mò. Có mấy cái giường - nói cho đung là mấy cái giát giường,
mấy thanh gỗ căng dây thép.
Dây thép thì gay lắm. Chung tôi chẳng có cái gì rải lên vì chăn còn phải để đắp. Vải bạt thì mỏng quá.
Cát nhìn quanh quéo một tí rồi bảo Hai Vethut:
- Đi theo mình.
Họ đi vào xóm, một nơi hoàn toàn mới lạ đối với họ. Nửa giờ sau, họ trở về, tay ôm đầy rơm. Cát đã lung được
một chuồng ngưa và bao nhiêu là rơm luôn thể.
Thế là, giá bây giờ không bị cái đói cồn cào nó hành thì chúng tôi có thể đánh một giấc say sưa ấm áp. Cốp hỏi một anh pháo thu đong ở vùng này đã lâu: - Có cái quán ăn nào quanh đây không? Gã kia cười:
- Cậu tưởng, ở đây chẳng có cóc gì cả. Môt mẩu bánh mì cũng đừng hòng.
- Thế không còn dân cư gì cả sao?
Gã kia khạc một cái:
- Có, có chư, vài mống, nhưng chính họ cũng lượn quanh mấy cái nồi như bọn này thôi.
Thật là nẫu quá. Chung tôi lại phải thít cái thắt lưng khốn khổ vào thêm một nấc nữa, đanh đợi ngày mai xe chở thức ăn đến
vậy.
Thế nhưng, tôi thấy Cát chụp cái mũ ca lô, tôi hỏi anh ta: - Cậu đi đâu đấy, Cát?
- Xem tình hình một tí.
Anh ta uể oải bước ra, gã pháo thu cười khẩy:
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 37
- Đằng ấy cứ đi mà xem tình hình. Nhưng đừng có ôm đồm lắm đấy nhé.
Chán nản, chung tôi nằm ườn cả ra và tự hỏi có nên động đến lương thực dư trữ không. Làm thì liều quá, cho nên chung tôi
cố chợp mắt một tí.
Cốp cấu điếu thuốc, cho tôi một nửa. Jađơn nói về các món ăn ở vùng quê nó, đậu ván nấu thịt mỡ. Phải cho ca rau thơm vào, nhưng phải đun cùng một lúc, chư không được (xin Chúa che chở cho chúng tôi) cho khoai tây đậu ván với thịt mỡ riêng rẽ. Một đưa gắt nhặng lên là nếu Jađơn không im ngay mồm đi, hắn sẽ nghiền nó ra làm đồ gia vị để rắc vào cái món đậu ván của nó. Thế là im lặng trở lại cái phòng ngu rộng rãi và ngẫu nhiên. Chỉ còn mấy ngọn nến lung linh trên miệng chai, và thỉnh thoảng gã pháo thủ lại khạc nhổ. Chung tôi đang thiu thiu thì cửa kẹt mở và Cát xuất hiện. Tôi đương mê ngủ. Hắn cắp hai cái banh ở môt tay, tay kia xách cai bị rách vấy máu, trong đựng thịt ngưa. Gã pháo thủ kinh ngạc để tẩu thuốc rơi khỏi miệng. Hắn nắn cái bánh: "Đung, banh thật, mà lại còn nóng!" Cát không dài dòng mất thì giờ. Hắn xoay được bánh, thế là đủ. Tôi tin rằng giá đóng ơ sa mạc, cũng chỉ một giờ sau hắn ta xoay xoả được bưa chén có đu thịt quay, chà là và rượu nho. Hắn bảo Hai bằng giọng cộc lốc: "Bổ
củi." Rồi hắn ta rút ở trong áo ra một cái chảo, móc ở tui ra một
nắm muối và một khoanh mỡ. Cái gì hắn ta cũng đều nghĩ tới. Hai nhóm bếp ngay trên mặt đất.
Lửa kêu lách tách giữa cảnh trống trải cua xưởng máy. Chúng tôi nhún tay nhảy xuống giường.
Gã pháo thủ ngập ngừng, không biết có nên to lời khen ngợi không, biết đâu lại không được tí chút; nhưng Catdinxki chẳng để ý gì đến hắn, coi hắn như không có, thế là gã pháo thủ lui mất,
mồm lẩm bâm văng tục.
Cát biết cách rán thịt ngựa sao cho thât mềm.
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 38
Không được bỏ ngay vào chảo; như thế nó sẽ dai, trước hết phải cho vào ít nước chần qua đã. Chung tôi ngồi xổm thành vòng
tròn, tay cầm dao ăn rồi cứ việc tọng cho đây dạ day. Đấy, Cát là con người như thế. Giả dụ trong một vung, quanh năm chỉ có cái gì ăn vào một giờ nào đó thôi, thì đung cái giờ đấy, anh chàng Cát ta như có một linh tính báo trước sẽ chup cái mũ ca lô đi ra, và đến thẳng chỗ có cái món ấy, y như có la bàn dẫn đường, và thế là anh ta chôm được.
Anh ta tìm ra được đủ thứ : khi trời rét thì những cái chảo con với củi, rơm rạ, bàn ghế, nhưng nhất là cái gì chén được. Thật là một sư bí hiểm. Người ta ngỡ nhưng cái đó tư trên trời rơi
xuống. Cái chuyến bở nhất cua anh ta là bốn hộp tôm hùm. Nhưng
của đáng tội, bọn tôi lại thích mỡ lợn rán hơn.
Chúng tôi lăn lộn trước lán tru quân về phía có nắng. Mùi hắc ín, mùi mua hè và mui mồ hôi chân nồng nặc.
Cát ngồi cạnh tôi, vì anh ta thích nói chuyện.
Buổi chiều hôm ấy, chúng tôi tập chào quân sư trong một giờ đồng hồ, chỉ vì Jađơn đã chào một cấp chỉ huy uể oải quá. Cat chỉ nghĩ về chuyện ấy, anh ta nói: "Rồi cậu xem, chung ta sẽ thua trận chỉ vì chào kỹ quá thôi!" Cốp bước lại, chân đi không, quần xắn
móng lợn.
Nó phơi đôi bít tất vừa giặt trên bãi cỏ. Cát nhìn trời, đánh một cái rắm thật lưc, rồi nói bằng một giọng kiểu cách: "Bất kỳ hạt đậu nào, du bé teo, cũng phát ra tí chut âm nhạc chư!" Cốp va Cát bắt đầu tranh cãi với nhau. Đồng thời, hai người đánh cuộc một chai bia về trận không chiến đang diễn ra trên đầu chúng tôi. Cát không chịu bỏ ý kiến cua mình, với tư cách là lính cựu trào: anh ta cố phát biểu cho thành thơ: "Nếu cung hướng cung chén như nhau". Chiến tranh đã hết từ lâu còn gì. Còn Cốp thì lại là một nhà tư tưởng. Nó muốn nói rằng mỗi lần tuyên chiến sẽ la một thứ hội hè của dân chúng: "có giấy vào cưa, có âm nhạc cẩn thận", như trong những cuộc thi đấu bò mộng ấy. Rồi trên đấu trường. các ngài bộ trưởng và các vị tướng cua hai nước, sẽ mặc quần đui tắm và vũ trang bằng dui cui, cứ việc xông vào mà nện nhau. Vị nào
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 39
còn đứng vững được đến phút cuối cung thì nước của vị ấy sẽ thắng
trận. Lời đề nghị ấy được hoan nghênh và câu chuyện chuyển sang việc tập lính ở doanh trại.
Một hình ảnh hiện ra trong óc tôi. Mặt trời giữa trưa chiếu hầm hập trên sân trại lính. Cái nóng kinh người đè trĩu không gian im lặng. Các ngôi nhà im lìm như chết. Mọi vật đều ngủ. Người ta chỉ nghe thấy tiếng trống tập đánh. Họ ngồi ở quanh đâu đấy và tập đánh một cách vụng về, đều đều, ngớ ngẩn. Cả một sự
hài hoà: cái nắng giữa trưa, cái sân trại lính và buổi tập đánh
trống.
Những cửa sổ doanh trại đều trống hốc và tôi om, ở vài cưa sổ, có vắt phơi mấy cái quần áo vải thô. Người ta nhìn vào bên trong có vẻ thèm thuồng. Những căn phòng thật là mát me. Hỡi
những căn phòng tối tăm có mui mốc, với những giát giường bằng sắt, những tấm đệm vải kẻ ô vuông, nhưng cái tu đung quy cách
và những chiếc ghế đẩu để trước mặt! Chính các ngươi, các ngươi có thể làm chung ta ao ước. Ngồi đây nhìn các ngươi, các ngươi đối với chung ta là cái phản ảnh thần ky cua Tổ quốc, với cái mui nồng nặc của thức ăn đã thiu, cua giấc ngu, cua thuốc lá và cua quần áo.
Catdinxki mô tả một cách rất hào hưng những căn phòng ấy với bao nhiêu là màu sắc rực rỡ. Chung tôi còn ngần ngại gì mà không trở lại? Vì chúng tôi cũng chẳng đòi hỏi gì hơn. Ôi! Những giờ huấn luyện quân sư trong buổi sáng tinh mơ. "Khẩu súng kiểu 98 gồm bao nhiêu bộ phận?" Ôi! Những giờ tập thể dục buổi chiều. "Những anh nào đánh dương cầm đi ra khỏi hàng, bên phải quay! Đến nhà bếp gọt khoai!" Ky niệm tràn ngập. Tự nhiên Cốp bât cười và nói: "Đến Long, đổi tau !" Đó là cái trò ưa thích của thầy cai chúng tôi. Long là một nhà ga ở ngã ba. Để cho tụi đi phép không thể nhầm được, Himmenxtôt bắt chúng tôi tập ở trong buồng cái động tác đổi tàu. Hắn cho chúng tôi biết rằng đến Long, người ta sẽ đi qua một con đường hầm để sang chuyến tàu chở thư: con đường hầm ấy được
tượng thành bằng những cái giường. Một mệnh lệnh phát ra: "Đến
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 40
Long. Đổi tàu'. Thế là nhanh như chớp, tât cả bọn chung tôi phải
chui xuống gậm giường, rồi nhoai ra phía bên kia. Có mỗi một động tác ấy mà phải làm hàng giờ.
Trong lúc ấy chiếc máy bay Đưc đã bị hại nặng. Nó lao xuống không khác một ngôi sao chổi, kéo theo một
đám khói như cái phiếu.
Thế là Cốp thua cuộc, mất chai bia, nó xỉa tiền ra nhăn nhó như bị.
- Himmenxtôt làm phu trạm thì chắc chắn là một con người chất phác, - tôi nói khi Anbe đã bơt ỉu.
- Không hiểu sao khi đóng lon cai, hắn lại đểu cáng quá quẩn đến thế?
Câu hỏi làm cho Cốp sôi nổi hẳn lên:
- Không phải chỉ riêng Himmenxtôt mới thế, nhiều người khác cũng thế. Khi họ vừa đeo cai lon hoặc thanh gươm vào là họ biến chất hoàn toan, y như tọng ximăng cất sắt vao người. - Quân phục nó làm nên thế... . - tôi nói như một giả thuyết.
- Cũng gần đúng thế, - Cát vừa nói vưa chuẩn bị một bai diễn thuyết tràng giang đại hải. - Thế nhưng lý do chính lại khác. Cậu thấy đấy. Khi cậu luyện cho một con chó biết ăn khoai lang, rồi sau cậu chìa cho nó môt miếng thịt: dẫu sao nó cũng vẫn nhảy xổ
vào đớp miếng thịt, vì đo là bản chất cua nó; nếu cậu cho con người
một chút quyền hành, câu chuyện cũng thế thôi: hắn cung nhảy xổ vào. Cái đó là lẽ tự nhiên, vì bản thân con người, nguồn gốc chỉ là một con vật bẩn thỉu, có lẽ chỉ mãi về sau này nó mới dược quét lên một lớp lễ nghĩa, như một lát bánh có phết bơ lên vậy. Thế mà cuộc đời nhà binh lại là thằng nọ có quyền hơn thằng kia. Khổ một nỗi anh nào cũng có nhiều quyền quá: một thầy cai có thể hành chú lính trơn đến phát điên, cũng như ngài thiếu uy hành thầy cai, ngài đại uý hành ngài thiếu uy. Bởi anh nào cũng biết cái quyền của mình, nên họ quen lạm quyền. Lấy một thí du đơn giản: Chúng mình vừa đi tập về, mệt bở hơi tai. Thế mà họ ra lệnh hát. Kết cục là một điêu hát kém hào hưng, vì anh nào anh nấy chỉ còn
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 41
đủ sức cõng cái ba lô. Thế là cả đại đội phải đằng sau quay, chịu phạt, tâp thêm một giờ nữa. Khi trở về lại có lệnh hát: người ta phải cố hát cho ra hat. Như vậy có nghĩa ly gì. Viên chỉ huy đai đội cứ làm theo y mình, vì ông ta có quyền. Không ai có thể chỉ trích ông ta được, trái lại ông ta lại được tiếng cương quyết là đằng
khác.
Nhưng đó mới là chuyện vặt còn có những biện pháp hắc hơn nhiều, làm cho các cậu sui bot mép ra nữa kia. Bây giờ mình hỏi các cậu, có nghề gì cho một người thường dân làm, du hắn là ông gì đi nữa, để hắn có thể giở nhưng chuyện như vậy mà khỏi bị người ta đập cho vỡ mặt ra không chỉ trong cái nghề nhà binh mới có những chuyện như thế. Bây giờ, các cậu thấy cả đấy, cái uy quyền
ấy bôc lên đầu con người ta. Hơn nữa, trong nganh dân sự thì ho
không làm bộ được như thế.
- Như người ta thường nói, cần phải có ky luật, - Cốp nói một cách uể oải.
- Ôi dào, lý do thì thiếu gì. Cát lầu bâu. - Kể ra thì có lẽ cung cần đấy nhưng đừng có cạn tàu ráo máng thôi. Cậu thử nói chuyện ấy với một anh chữa khoa, một anh lưc điền, một anh thợ nào đo, cậu thử nói chuyện ấy với một anh lính khốn khổ nào đó, mà đa sô chúng ta ở đây là thế. Anh ta chỉ thấy một cách đơn giản là người ta hành hạ mình trăm khoanh tứ đốm và anh ta, phải ra chỗ mũi tên hòn đạn, anh ta biết rõ cái gì cần, cái gì không cần chư. Mình nói để các cậu biết rằng ở đây. ở mặt trận, cái anh lính quèn là dũng cảm lắm nhé. Điều ấy không phai xoàng đâu nhé. Ai cũng công nhận điều ấy; ai cung biết rằng chỉ có ở chiến hào mới không tập quân sư nữa; nhưng vừa về cách mặt trận vài cây số, việc tập tành lại tiếp tuc một cách ngu xuẩn với những động tác chào, đi nghiêm, bởi vì đó là một quy luật không thể tránh được, phải làm cho thằng lính không rỗi được một phut. Vừa lúc ấy, Jađơn tới, mặt lấm tâm những mụn đỏ. No cảm
động đến nỗi líu cả lưỡi. Nó hớn hở đánh vần từng tiếng câu nói
sau đây: "Himmenxtôt đang trên đường ra mặt trận. Hắn sắp tới".
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 42
Jađơn thâm thù Himmenxtôt đến tận xương tận tuỷ. Vì Himmenxtôt ở trại lính đã huấn luyện nó theo cái kiểu riêng của hắn. Jadơn hay đái dầm; ban đêm nó ngủ, cái chuyện ấy cư tư
nhiên xảy ra thôi.
Himmenxtôt gân cổ lên quyết đoán rằng đó chỉ do bệnh lười và hắn đã tìm được một phép không hổ danh thầy cai đề chưa cho
Jađơn.
Hắn phát hiện ở lán bên cạnh cũng có một anh chàng đái dầm nữa tên là Kjnđecvatơ. Hắn bắt cậu này ngủ cung phòng với Jađơn. Trong các lán của chung tôi, người ta quen sắp đặt như thế này, hai giường chồng lên nhau, giát giường bằng dây thép ken lại.
Thế là Himmenxtôt bô trí cho hai chàng nằm với nhau, lần lượt,
anh này nằm giường trên thì anh kia nằm giường dưới. Dĩ nhiên anh nằm dưới phải chịu đựng cảnh ngộ một cách ê chề. Nhưng ngày hôm sau họ lại đổi chỗ.
Anh nằm dưới lại lên nằm trên, để trả thù. Đó là phương pháp tự giáo duc do Himmenxtôt phát minh ra. Biện pháp thì khả ố. Nhưng ý kiến không phải là không có giá trị. Khốn nỗi, biện pháp ấy vô dụng và giả thuyết ấy cua Himmenxtơt sai. Cả hai cu
cậu đều không phải vì lười mà đái dầm. Chỉ nhìn nước da nhợt nhạt của hai người, là ai cũng nhận thấy thế.
Kết quả cuối cùng là một trong hai chàng tư đó phải nằm xuống đất, rất dễ bị cảm lạnh.
Giữa lúc ấy, Hai đến, ngồi xuống cạnh chung tôi. Nó nháy tôi một cái, xoa xoa cái bàn tay hộ pháp: thưc là chúng tôi đã sống với nhau cái ngày đẹp nhất của đời lính. ấy là buổi tối trước khi lên đường ra mặt trận. Người ta đã ghép chung tôi vào một trung đoan vưa thành lập, nhưng trước đó người ta cho chúng tôi trở về chỗ tru quân để lĩnh quần áo; nói cho đung không phải là về trại tân Dinh mà là về một trại lính khác. Sáng hôm sau chúng tôi phải lên đường. Buổi tối chung tôi nghĩ cách thanh toán
với thằng cha Himmenxtôt mới được.
Chúng tôi đã thề với nhau mấy tuần lễ trước.
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 43
Cốp đã định bụng, khi hoà bình lập lại, sẽ vào ngành bưu điện để làm cấp trên của Himmenxtôt, lúc ấy chắc hắn sẽ lại trở về
làm phu trạm. Nó nghĩ đủ mọi cách để ăn miếng trả miếng cho bằng được.
Chính vì thế mà không bao giơ Himmenxtôt hòng khuất phục được bọn tôi. Chúng tôi định thế nào cũng có phen hắn vào tay chúng tôi, chậm nhất là khi hết chiến tranh. Trong khi chờ đơi, chúng tôi muốn giã cho hắn một trận nên thân. Nếu hắn không nhận ra được chúng tôi thì sợ quái gì, hơn nữa, sáng mai chúng tôi tếch cả rồi cơ mà! Chúng tôi đã nắm được buổi tối hắn hay đến quán nào. Muốn về trại, hắn buộc phải qua một phố tôi và vắng.
Chúng tôi rình hắn ở đấy, sau một đống đá.
Tôi mang một cái khăn trải giường. Chung tôi lo không biết hắn có đi một mình không. Cuối cùng, chung tôi nghe tiếng bước
chân quen thuộc của hắn.
Chúng tôi nghe tiếng bước chân ấy đã quá quen, sáng nào cũng vậy, cái cửa bất thình lình mở tung và Himmenxtôt ngoạc
mồm ra: "Dậy!"
- Có mình hắn? - Cốp thì thào.
- Phải, mỗi mình hắn.
Cùng với Jađơn, tôi bo len lén quanh đống đá. Cái khoá thắt lưng của hắn đã lấp lánh kia rồi. Himmenxtôt đang có vẻ khoái chí. Hắn hát. Hắn đi qua chỗ chúng tôi, chẳng nghi ngờ gì cả. Chung tôi cầm cái khăn trải giường; chúng tôi chồm ra, nhẹ nhàng, tư đằng sau, chup cái khăn
lên đầu Himmenxtôt, rồi túm chặt lấy phía dưới, thành thử hắn y
như chui vào một cái bị trắng và không thể nào giơ tay lên được. Tiếng hát tắt.
Một lát sau, Hai Vethut chay đến. Nó giơ tay gạt chung tôi ra, giành lấy phần đầu tiên. Với vẻ khoái trá không thể tưởng tượng được, nó lấy kiểu đưng, vung cánh tay lên như cột tín hiệu, rồi quai bàn tay to như cái xẻng xuc than vào cái bị trắng một cú,
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 44
tưởng đến bò cũng phải chết. Himmenxtôt chao ngươi đi ngã văng ra đến năm thước và rống lên.
Chúng tôi đã nghĩ đến chuyện này. Chung tôi đã mang theo một cái gối. Hai ngồi xổm, đăt cái gối lên đầu gối, rồi ghì đầu
Himmenxtôt vào đấy. Những tiếng rống của Himmenxtôt tắt đi
ngay. Thỉnh thoảng Hai cho hắn thở một tị, thế là những âm thanh khàn khàn hổn hển nổi lên, thay thế cho cái tiếng thét oai vệ sang sảng lúc này đã lịm đi dưới cái gối...
Jađơn bèn cởi dây đeo quần cua Himmenxtôt rồi tụt quần hắn xuống. Đồng thời mồm nó cắn chặt một cái roi da. Rồi nó đưng
dậy và bắt đầu hành sư.
Thật là một bức tranh tuyệt tac. Himmenxtôt nằm dai trên mặt đất; Hai cúi xuống, ghì chặt đầu hắn vào gối; mặt hắn nhăn
nhó một cách quái quỷ, mồm há hốc ra vì khoái quá rồi cái quần đùi kẻ sọc dẫy giua, cùng với đôi chân bắt chéo chữ X, cư mỗi nhát roi, lại biểu diễn những động tác rất độc đao bên trong cái quần bị tụt xuống. Còn phía trên thì Jađơn không biết mỏi, cứ đánh như bổ củi. Sau chúng tôi phải lôi nó ra để chung tôi cũng dự phần nưa chứ.
Cuối cùng Hai dựng Himmenxtôt dây và trình diễn một kiểu đặc biệt, để kết thúc. Nó giơ bàn tay phải lên thật cao, tưởng
chừng muốn tóm lấy một ngôi sao, chuẩn bị đánh một cái tát nảy đom đóm.
Himmenxtôt ngã khuỵu xuống. Hai lại dưng hắn dậy, lại lấy thế, dùng tay trái, bợp cho một cái nữa, không chê vào đâu được.
Himmenxtôt rống lên và cắm đầu chạy miết. Cái mông kẻ sọc kiểu
phu trạm của nó lấp loe dưới ánh trăng.
Chúng tôi biến ngay tưc khắc; Hai còn quay lại một lần nữa, nói giọng chua chát, thoả mãn và hơi khó hiểu: "Sư trả thu chẳng qua là cái vòng lẩn quẩn..." Đúng ra Himmenxtôt nên bằng lòng
mới phải, vì cái ly thuyết cua hắn về sự người này phải giáo duc
người kia đã mang lại nhưng kết quả mà chính hắn được hưởng. Chúng tôi đã trở nên nhưng môn đồ thông thái cua hắn.
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 45
Không bao giờ hắn biết được người hắn đã phải mang ơn. Có điều là hắn được lãi cái khăn trải giường, vì mấy giờ sau, chung tôi
quay lại tìm thì không thấy nó nữa.
Chiến công tối hôm đó làm sang hôm sau, chúng tôi lên đường có vẻ hung dũng hơn. Chả thế mà một lao già đa gọi chung
tôi, bằng một giọng rất cảm đông là tuổi trẻ anh hung.
Chúng tôi bị điều lên tiền tuyến, làm công sự.
Khi bóng tối vừa toả xuống, thì những chiếc xe vận tải bắt đầu chuyển bánh. Chung tôi trèo lên xe.
Buổi chiều nóng hầm hập, bong hoàng hôn như một tấm màn che khiến chúng tôi cảm thấy dễ chịu.
Nhờ thế chúng tôi gần gũi nhau hơn; cả đên anh chàng Jađơn bủn xỉn cũng tặng tôi một điếu thuốc lá và đanh diêm cho
tôi.
Chúng tôi đứng chen chuc nhau, chật chội, chẳng ai ngồi được. Thật ra chúng tôi chẳng quen được thoải mái như vậy; lần
đầu tiên, Muynlơ có vẻ phởn; nó đi đôi ủng mới.
Động cơ nổ ròn, xe chạy rầm rầm. Đường xấu, đây những ô gà. Không được phép bật đèn, chung tôi bị xốc tưởng chưng ngã lộn
nhào ra ngoai xe. Nhưng cái đó không làm chung tôi lo quá đang. Có gì xảy đến cho chung tôi được? Gãy một tay còn hơn bị một lỗ
thủng ở bụng. Nhiều người lại mong muốn cái dịp may hiếm có ấy để đảo về nhà một chuyến. Bên cạnh chúng tôi, một đoan xe dai chở vũ khí chạy vội vã và luôn luôn vượt chúng tôi. Chung tôi ném sang họ những lời đua cợt và họ cung trả lời.
Chúng tôi thấy một bưc tường của một ngôi nhà cách xa đường. Đột nhiên, tôi vểnh tai lên. Có phải một sư nhầm lẫn không? Một lần nữa, tôi nghe rõ ràng tiếng ngỗng kêu càng cạc.
Tôi nhìn Catdinxki, anh ta cũng nhìn trả lại ngay. Chúng tôi hiểu
nhau quá.
- Cát, mình nghe tiếng một ông khách của cái chảo bọn mình
đấy...
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 46
Anh ta gật gù và nói:
- Được thôi! Để lúc về. Tớ biết chỗ rồi.
Dĩ nhiên Cát biết đủ mọi chỗ. Chắc rằng bất kỳ dấu chân ngỗng nào trong vòng hai chục cây số anh ta cũng đều biết cả. Đoàn xe đến những vị trí pháo binh. Cac ụ pháo đều nguy
trang cành lá để che mắt tụi phi công.
Quang cảnh giống như ngày hội Tiêt mao cua quân đội. Những vòm cây đó có vẻ vui mắt và hiền lành biết bao nêu kẻ trú
ngụ không phải là những khẩu đại bác.
Không khí nặng trĩu khói sung và sương mu.
Người ta cảm thấy vị đắng cua thuốc súng trên đầu lưỡi. Những viên đạn khởi hành" nổ rung cả xe chúng tôi, tiếng vọng lan xa ầm ầm. Mọi vật đều nghiêng ngả. Nét mặt chung tôi tự
nhiên biến sắc.
Tất nhiên, chúng tôi không lên tới những chiến hào của tuyến thứ nhất, mà chỉ đến khu vực làm công sư thôi; nhưng trên mỗi gương mặt chúng tôi, người ta có thể đọc được những y nghĩ: "đây là mặt trân, chúng mình đã vào khu vưc mặt trận". Tuy vậy, không phải là một sư khiếp sơ. Khi đã lên tuyến thứ nhất nhiều lần như bọn tôi, thì người ta đâm lì ra. Chỉ có bọn tân binh mới hốt. Cát dẫn dụ cho ho: "Quả 305 đây. Cư nghe tiếng
nổ lúc bắn đi thì biết. Cac cậu nghe nó rơi xuống ngay bây giờ đấy?" Những tiếng nổ ù tai của nhưng "quả đên" không lọt được
đến tận đây. Nó bị lẫn trong muôn nghìn tiếng ồn ào của mặt trận. Cát lắng tai rồi nói: "Đêm nay là giã nhau kịch liệt đấy". Chúng tôi đều lắng nghe. Mặt trận đang rung chuyển. Cốp nói quân nhà Tôm bắn đấy. Nghe rõ tiếng băn. Đó là pháo binh của quân Anh bố trí ở bên phải khu vực chúng tôi. Chung nã sớm hơn lệ thường một giờ. Phía chúng tôi bao giờ cũng đung mười giờ mới bắn.
- Chúng nó làm sao thế ? - Muynlơ kêu lên.
- Chắc đồng hồ chúng nó nhanh.
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 47
- Thì đã bảo sắp giã nhau kịch liệt mà. Tớ cảm thấy rõ rệt như vậy. - Cát vừa nói vưa rut cổ lại.
Cạnh chúng tôi, ba quả đại bac bắn đi, gầm lên. Tia lưa xuyên chéo qua đám sương mù; trọng pháo gầm gư quát tháo;
chúng tôi rùng mình, và lấy làm sung sướng là sáng sơm mai lại được trở về lán trú quân.
Nét mặt chung tôi không tái cũng không đỏ hơn luc thường, cũng không căng thẳng, cung không bình thản hơn, nhưng lại khác hẳn. Chung tôi cảm thấy một luồng điện chạy trong mạch máu. Đó không phải chỉ là một cách nói. Đó là một sư thật. Đây là một mặt trận, chính cái y thưc đang ở măt trận bật lên luồng điện ấy. Khi những quả đại bác đầu tiên rít lên, khi những viên đạn
bắn đi xé không khí, thì đột nhiên trong mạch máu chung tôi,
nhen lên một sư chờ đợi ấm ức, một kiểu giữ miếng, một sư nhức nhối mãnh liệt nhất của cơ thể, một sư tinh tế đăc biệt cua giác quan. Con người đột nhiên sẵn sàng hành động.
Nhiều lúc, tôi tưởng như không khí bị xô đẩy và rung động đã chồm lên chúng tôi với đôi cánh im lặng. Tôi lại có cảm tưởng
rằng chính trận địa loé ra một luồng điện, đang kích động trong tôi những sợi dây thần kinh mới lạ.
Lần nào cũng vậy. Khi ra đi chúng tôi chỉ là nhưng anh lính tầm thường, nhăn nhó hoặc hớn hở.
Nhưng khi đến những vị trí pháo binh đầu tiên, thì mỗi tiếng chúng tôi nói ra, lại có một giọng khác hẳn... Khi Cát đưng trước dãy lán cho quân về nghỉ mà nói: "sắp giã nhau kịch liệt", thì đó chỉ là ý kiến riêng của anh ta, thế thôi; nhưng ở đây, khi anh ta nói thế, thì câu nói có cả sự sắc bén cua một lưỡi lê dưới ánh trăng. Nó xuyên qua tư tưởng chung tôi một cách mãnh liệt; câu nói ấy
gần gũi chúng tôi hơn và khêu gợi trong tiềm thưc chung tôi một ý
nghĩ thầm kín: "Phải chăng cái sinh mệnh quy báu nhất và thầm kín nhất của chúng tôi đang rung lên, đang chồm lên để tự vệ". Đối với tôi mặt trận là một cơn lốc quái gở. Khi còn ở xa trung tâm, trong dòng nước phẳng lặng, người ta đã cảm thấy cái sức hut nó lôi kéo anh, thong thả, không thoat khỏi, không cưỡng
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 48
nổi. Nhưng có những lực lượng phòng thủ, tư mặt đất, tư không trung đến với chung tôi, nhất là tư đất. Đất, đất đối với người lính quan trọng hơn đối với bất cư người nào. Khi người lính ghì lấy đất thật lâu, thật mạnh, khi người lính vục sâu mặt mình. chân tay mình xuống đất, trong những giờ phút khủng khiếp chết người cua
lửa đạn, thì lúc ấy đất là người bạn duy nhất, là người anh em, là
bà mẹ của anh ta. Sư khiếp sơ và những tiếng kêu la rền rĩ của anh ta nổi lên trong im lặng, trong nơi ẩn náu: đất đón lấy chúng và lại để anh ta chạy, sống thêm mười giây khác, rồi đất lai ôm lấy anh ta, và có khi là ôm vĩnh viễn.
Ôi đất! Đất! Đất! Ôi đất! Với những chỗ nhấp nhô của đất, với những lỗ, nhưng hang hốc, nơi người ta có thể nằm dán xuống và ngồi nép mình, ôi đất! Trong những giờ phut quằn quại kinh khủng trong những cơn tàn phá như thác đổ sóng trào, trong tiếng gầm rống chết chóc của muôn ngàn tiếng nổ, chính đất đã mang đến cho chúng tôi cái dòng nước ngược của cuộc đời được cưu thoat. Giữa nhưng lúc đang đảo điên cuồng loạn thì cuộc sống tơi bời cua chúng tôi gặp được một nguồn khí lưc hồi sinh chuyển từ đất đến tay chúng tôi: nhờ đo, sau khi thoat chết, chung tôi đã sục sao
trong lòng đất và, tràn ngập niềm hạnh phúc âm thâm và hồi hộp
được sống sót trong phut này, chung tôi đã cắn vào đất đên ngập cả đôi môi...
Nghe tiếng gầm đầu tiên của trọng pháo, một phần con người chúng tôi như đột nhiên bị kéo lùi lại hàng ngũ ngàn năm về trước. Đó là bản năng cua con vật thưc dậy trong chúng tôi, dẫn dắt và che chở chúng tôi. Nó không có y thưc, nó nhanh hơn, vững hơn lương tri sáng suốt rất nhiều; không ai cắt nghĩa được hiện tượng ấy. Này đây, người ta đang đi chẳng nghĩ gì, thình lình người ta nằm rạp xuống một hố đất, trong khi trên đầu, những mảnh đạn đại bác toe ra, thế mà không tài nào nhớ được là mình đã nghe thấy tiếng đạn đến và nghĩ đến chuyện lao mình xuống đất. Nêu có chờ đợi để làm cái việc ấy, thì bây giờ người ta chỉ còn là một đống thịt vương vãi tứ tung. Chính cái yếu tố khác ấy, cái giác quan tinh tế ấy đã hất người ta xuống đất, và không hiểu sao đã cứu người ta thoát chết. Nếu không thế thì tư lâu, tư miền
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 49
Flăngđrơ đến núi Vô giơ, chẳng một người nào còn sống sót. Khi ra đi, chúng tôi chỉ là những anh lính tầm thường, nhăn nhó hoặc
hớn hở, nhưng khi chúng tôi đến địa đầu mặt trận, chung tôi trơ nên những thứ nửa người nưa ngợm.
Chúng tôi tiến vào một khu rừng nhỏ. Chung tôi đi qua những "khẩu đại bác đậu hầm". Chung tôi xuống xe ở phía sau khu rừng. Đoàn xe trở về; tờ mờ sáng mai, chung sẽ lộn lại đón bọn
tôi.
Sương mù và khói đại bác phủ đầy cánh đồng cỏ, ngập đến tận ngực. Phía trên, mặt tráng chiếu sáng.
Trên đường, quân lính đi rầm rập; những chiếc mu sắt loé dưới ánh trăng những tia sáng đục. Đầu người và mui sung nhô
lên khỏi lớp sương mù bàng bạc,đầu người lắc lư và mũi sung lập loè.
Xa hơn một chút, không còn sương mù nữa. ở đó đầu người kéo dài thành những cái bong trọn vẹn: nhưng bộ quân phuc,
những cái quần, nhưng đôi ủng lòi ra khỏi sương mu như khỏi một
cái ao sữa. Họ đi thành hàng. Hàng người tiến thẳng về phía trước.
Bóng người lẫn vào nhau, cả khối giống như một cái nêm; người ta không nhận ra người nữa; đó chỉ là một cái nêm màu tối
sầm, thong thả tiến đến, và ky dị hơn lại thêm những đầu người,
những khẩu súng như bơi ra khỏi cái ao sương mù. Một hàng người, nhưng không phải là những con người.
Những khẩu đại bác hạng nhẹ và nhưng cỗ xe chở đạn chạy trên một con đường xuyên ngang. Lưng ngưa lấp loáng dưới ánh trăng, động tác của chung thật đẹp mắt, đầu chung vươn cao, mắt
như nẩy lửa.
Những khẩu đại bác và nhưng cỗ xe lướt trên cái nền mờ nhạt của bức vẽ đêm trăng, nhưng lính ky mã đội mu sắt, có vẻ
như những kỵ sĩ thời xưa; về một mặt nào đó thật là đep và xuc
cảm.
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 50
Chúng tôi đến khu vực công binh. Tốp này vác những cọc sắt nhọn và cong, tốp kia xốc những thanh sắt xuyên qua nhưng cuộn
dây thép gai, rồi vác đi.
Những của ấy thật cồng kềnh và nặng nề. Mặt đất lúc này đầy những vết nưt toac.
Từ đầu hàng người ta chuyền xuống: "Coi chưng! Bên trái co hố đại bác sâu đấy!..." Mắt chung tôi căng ra để nhìn cho rõ; đôi chân và chiếc gậy do dẫm mặt đường trước khi đón lấy sưc nặng của toàn thân. Bất thình lình hàng người dưng lại. Chút nữa thì
vấp phải dây thép gai của người đằng trước, thế là lại có tiếng
văng tục.
Mấy chiếc xe vận tải bị đại bác phá huy chắn ngang đường, lệnh mới: "Tắt thuốc lá và tẩu đi". Chúng tôi đã đến sát các chiến
hào.
Trong lúc ấy bốn bề tối om. Chung tôi lượn quanh một cánh rừng nhỏ; và kìa. trước mặt chung tôi là hoả tuyến thứ nhất. Một luồng sáng đỏ nhạt và mờ ao chạy suốt phía chân trời. Luồng ánh sáng ấy luôn luôn chuyển động, bị những ánh chớp loé
ra từ trọng pháo xuyên qua.
Những pháo hiệu như nhưng quả cầu đỏ rưc, lấp lánh ánh bạc, vọt lên trên tất cả, nổ tung ra rồi rơi xuống thành một trận mưa ngàn vạn ngôi sao xanh, đỏ, trắng. Pháo hiệu cua quân Pháp
bay vút lên, mở ra trong không trung chiếc dù lụa rồi tư tư rơi
xuống đất. Chúng sáng như ban ngày, ánh sáng của chung chiếu đến tận chỗ chúng tôi, và chung tôi nhìn thấy rõ bóng chung tôi trên mặt đất. Chúng bay là là mấy phut rồi mới tắt. Tiếp luôn đó, những loại pháo hiệu khác, vọt lên khắp nơi, rồi thỉnh thoảng lại có những chiếc màu xanh, màu đỏ, màu lơ.
- Đểu thật, - Cát nói.
Cơn bão táp của trọng pháo mỗi luc một dư dội, đến nỗi nó trở thành một tiếng gầm thét duy nhất, u tai, rồi sau nó lại tách ra thành tưng loạt kế tiêp nhau. Tưng tràng súng máy khô khan, nổ ròn rã trên đầu chúng tôi. Không khí tràn ngập nhưng đợt xô đẩy
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 51
vô hình những tiếng rống, nhưng tiếng rít, nhưng tiếng rì rào, đó là những quả đại bác cỡ nhỏ.
Nhưng thỉnh thoảng, xuyên qua màn đêm, nổi lên giọng trầm hùng của những thung than, nhưng đạn cua pháo binh hạng
nặng, lao xuống tít đằng xa phía sau chúng tôi. Giọng chúng khàn khàn, xa vời, gào lên như bầy hươu động cỡn. Luồng đạn của chúng vượt lên trên hẳn những tiếng gầm rít của đại bác hạng nhẹ.
Đèn chiếu bắt đầu sục sạo bâu trời tôi đen.
Những tia sáng kéo dài, giống như những cái thước kẻ khổng lồ hình búp sợi. Đây, một luồng sáng dừng hẳn lại và chỉ hơi rung
rinh tí chút. Lập tưc một luồng khác bắt chéo vào; người ta thấy
giữa hai luồng ấy, một con bọ đen đang cố tẩu thoát: chiếc máy bay. Đường bay của nó trở nên loạng choạng, nó bị quáng mắt và nó lảo đao.
Chúng tôi đóng thật chắc những cọc sắt thành tưng khoảng đều nhau. Bao giờ cũng có hai người giư cái trục, còn nhưng người
khác thì rải dây thép gai, cái thứ dây ghê người với đám gai góc dài nhọn, cái nọ xen vào cái kia. Tôi không thạo công việc này, nên bị rách nát cả bàn tay.
Sau vài giờ chúng tôi xong việc. Nhưng còn lâu ô tô mới đến. Phần đông bọn tôi nằm lăn ra đất và đánh luôn một giấc. Tôi cũng định bụng ngủ. Lạnh quá Chung tôi nhận ra là mình đang ở gần
vùng bể và cứ bị thưc giấc luôn vì lạnh.
Nhưng cuối cùng tôi cũng ngủ thực sư. Đột nhiên tôi chồm dậy, không biết mình đang ở đâu nữa, tôi nhìn thấy sao, tôi nhìn thấy hoả pháo, và trong khoảnh khắc, tôi có cảm giác như mình đang ngủ trong một khu vườn, giữa lúc có hội. Tôi cung chẳng biết lúc ấy là sáng hay là chiều nữa. Tôi nằm trong chiếc nôi xanh nhợt của buổi hoàng hôn, và chờ đợi những lời ngọt ngào tất nhiên sẽ đến, những lời êm dịu và ấm lòng, có phải tôi khóc không? Tôi đưa tay lên mắt, lạ quá, tôi là một đưa trẻ hay sao? Chỉ có làn da mềm mại. Cái đó chỉ thoang qua trong giây lát rồi tôi nhận thấy bóng dáng Catdinxki. Anh lính già đang ngồi thanh thản, mồm ngậm
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 52
cái tẩu, dĩ nhiên là tâu có nắp. Khi thấy tôi thức giấc anh ta bảo: "Cậu vừa giật mình đấy. Đó chỉ là tiếng rít của một cái pháo hiệu
rơi xuống bụi rậm thôi".
Tôi nhỏm dậy, tôi cảm thấy cô đơn một cách lạ lùng. Có Cát ngồi đó, thật là tốt quá. Anh ta trầm ngâm nhìn về phía trận địa
và nói: "Một cảnh pháo hoa tuyệt đẹp, chỉ tiếc rằng nó nguy hiểm quá thôi".
Một quả đại bác rơi xuống phía sau chung tôi. Bọn tân binh sợ run lên. Vài phút sau lại một quả nữa nổ. Lần này gần chung tôi hơn. Cát vỗ cái tẩu: "Sắp kịch liệt đây". ' Thế là bắt đầu. Chung tôi đánh bài chuồn, ra sưc bo thật nhanh. Quả tiếp theo rơi ngay giữa bọn chúng tôi. Vài tiếng kêu nổi lên. Phía chân trời vọt lên
những quả pháo xanh. Bùn toé lên rất cao. Mảnh đạn kêu vo vo.
Người ta nghe thấy tiếng mảnh đạn quật xuống đất rào rào một lúc khá lâu sau khi viên đạn nổ.
Một cậu lính mới toc vàng hoe, khiếp đảm nằm dài cạnh bọn tôi. Cu cậu guc mặt vào lòng bàn tay, cái mũ văng ra một nơi, tôi nhặt mũ và định đặt lên đầu cậu ta. Cậu ta ngước mắt lên, đẩy cái mũ ra, rồi cứ thế ruc đầu vào nách tôi áp đầu vào ngực tôi y như
một đứa trẻ con. Đôi vai gầy cua cu cậu run bắn lên. Đôi vai giống
hệt vai Kemơrich trước đây.
Tôi cứ mặc hắn, nhưng muốn cho cái mũ sắt cung có tí chut tác dụng tôi bèn đặt nó lên mông đít cu cậu không phải để đua, vì đó là chỗ nhô lên cao nhất của người hắn. Đành rằng ở đó có một tảng thịt đầy nhưng bị đạn vào đó thì đau khiếp lắm. Hơn nữa ở bệnh viện lại phải nằm sấp hàng tháng liền, rồi sau thường bị thọt. Môt quả đai bác đâu đó rơi xuống giữa đám đông. Tiếng kêu thét nổi lên giữa nhưng tiếng nổ liên tiếp. Cuối cùng yên tĩnh trở lại. Trận pháo kích đã chuyển sang mục tiêu xa hơn và bây giờ nó nhằm những vị trí hậu bị cuối cung. Chung tôi
đưa mắt nhìn quanh. Những pháo hiệu màu đỏ lấp lánh trên nền trời. Chắc hẳn sắp có một đợt xuất kích.
Bên phía chúng tôi mọi vật đều im lặng. Tôi nhỏm dậy vỗ vai anh lính trẻ: "Xong rồi, chú lỏi, may đấy nhé" Cu cậu nhìn quanh
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 53
ngơ ngác. Tôi nói cốt cho hắn yên tâm: "Rồi cậu cũng sẽ quen thôi".
Hắn trông thấy cái mũ sắt liền chụp lên đầu. Dần dần hắn hoàn hồn.
Đột nhiên cu cậu đỏ mặt, dáng điệu bối rối. Hắn cẩn thận đưa bàn tay ra đằng sau, và nhìn tôi một cách đau đớn. Tôi hiểu ngay: bệnh "đau bung súng". Thật ra không phải vì thế mà tôi đặt cái mũ vào đít hắn, nhưng tôi vẫn an ủi hắn: "Chẳng việc gì mà xấu hổ cả, khối thằng to hơn cậu, ra trận lần đầu còn bĩnh ra đây quần cơ. Chạy đến sau bui cây kia, rồi cởi quần ra. Hiểu chưa?..." Hắn chạy đi. Sư yên tĩnh càng tăng thêm,nhưng những tiếng gào
rú vẫn không dứt. Tôi hỏi An-be:
- Cái gì thế?
- ở đằng kia, mấy đơn vị bị giã tơi bời.
Những tiếng kêu gào vẫn tiếp tục. Người không tài nào kêu gào khủng khiếp đến thế dược. Cát bảo : "Ngưa bị thương đây!" Tôi chưa bao giờ nghe ngựa kêu rên nên khó mà tin được Thật là tất cả sư khốn khổ trên đơi. Đó là kiếp sinh linh bị day xéo, một nỗi đau đớn man rợ, khủng khiếp đang gào thét. Chung tôi tái mặt đi. Đêtơrich chồm lên: "Mẹ kiếp! Kết liễu chung đi thôi chứ!" Nó là nông dân, nó hiểu biết về ngựa. Điều đó quan hệ mật thiết đến nó. Thế rồi như được sắp đặt từ trước, trận pháo kích luc này hình như ngừng hẳn. Tiếng kêu gào của những con vật lại càng rõ hơn. Giưa cảnh vật màu trắng bạc rất yên tĩnh này, không hiểu cái tiếng kêu kia từ phía nào vọng đến nữa; sư vật thật vô hình, ma quái. Khắp nơi, giữa vòm trời và mặt đất, nhưng tiếng
kêu gào ấy lan rộng ra mênh mông. Đêtơrich chồm lên, điên cuồng:
"Mẹ kiếp? Kết liễu chúng đi! Kết liễu chung đi thôi chư! Mẹ kiếp!". - Họ còn phải đi nhặt người đã chứ! - Cát nói.
Chúng tôi đứng cả dậy, đi tìm chỗ phát ra tiếng kêu ấy. Nếu chúng tôi trông thấy những con vật thì còn khả dĩ chịu đưng được hơn. May có một cái ống nhòm. Chung tôi thấy một đám mây đen y tá với những cái cáng và nhưng khối lớn màu sẫm đang cử động. Đó là những con ngựa bị thương. Nhưng chung không nằm đó tất
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 54
cả. Vài con còn tiếp tục chạy nước kiệu, quy xuống rồi lại chạy. Một con bị toạc bung ra, ruột gan lòng thòng dọc đường. Đêtơrinh
nâng súng lên, nhằm bắn, Cát trông thấy, gạt mũi sung đi. - Mày điên à?
Đêtơrinh run lên và vất khẩu súng xuông đất. Chúng tôi ngồi xuống, bịt tai lại, những nhưng tiếng kêu
rống ấy, những tiếng gào thét tuyệt vọng ấy, nhưng tiếng rên rỉ ấy
vẫn cứ văng vẳng đến, thâm nhập vào moi vật.
Có thể nói rằng chung tôi có khả năng chịu đựng được nhiều thứ, nhưng luc này, mồ hôi chúng tôi đầm đìa. Chung tôi muốn
đứng dậy và chạy đi, bất ky đi đâu miễn là không phải nghe tiếng
kêu rên ấy nữa.
Vậy mà, không phải là những con người, đó chỉ là nhưng con ngựa. Một lần nữa, nhưng cái cáng lại tách ra khỏi đám đen. Rồi mấy tiếng súng nổ. Những cái khối to lơn ấy lảo đao và nằm bẹp xuống. Thế là xong. Nhưng chưa hết. Người ta không thể lại gần những con vật bị thương đang kinh hoảng chạy lồng lên: miệng há hốc, kêu gào đau đớn. Một bóng đen quỳ xuống. Một phát sung: một con ngưa ngã vật ra, rồi một con nưa. Con cuối cùng đứng, dựng trên hai vó trước và xoay tròn như ngựa gỗ chạy vòng. Nó đứng xuống nhưng vẫn xoay vòng tròn trên hai vó trước đã cưng
đờ; chắc hẳn mông nó đã bị thương nứt toác. Người lính chạy đến
phía nó và bắn một phát.
Cái khối to lơn quỵ xuống chậm chạp, khốn khổ. Chúng tôi buông tay ra khỏi tai. Những tiếng kêu đã im bặt.
Chỉ còn tiếng thở dốc hấp hối bay lượn trên không trung. Rồi chỉ
còn những pháo hiệu, tiếng trái phá nổ và nhưng vì sao, va điều ấy làm cho chúng tôi gần như ngạc nhiên.
Đêtơrinh vừa đi đi lại lại vưa lảm nhảm: "Không hiểu những con vật ấy đau đớn đến thế nào". Rồi nó trở lại vấn đề. Giọng no
cảm động gần như nghiêm trang, lúc nó nói. "Này, suc vật mà phải đi đánh trận, thì thật là điều kinh tởm nhất trên đời!".
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 55
Chúng tôi quay trở về hậu tuyến, đã đên luc trở vê đoàn xe vận tải. Nền trời đã sáng hơn một chut.
Lúc ấy vào khoảng ba giờ sáng, gió mát va lạnh nữa, và cái thời gian nhợt nhạt nhuộm lên mặt chúng tôi một màu tro. Chúng tôi vừa bước vưa dò dẫm, người nọ nối người kia, đi
xuyên qua khu chiến hào và những hố đại bác, chung tôi lại về đến khu vực sương mù.
Catdinxki có vẻ lo lắng. Đó là triệu chưng chẳng lành: - Cát, cậu sao thế" - Côp hỏi.
- Tớ muốn chung mình trở về nhà.
"Về nhà" có nghĩa là Về lán tru quân. - Cát, rồi sẽ về chư sao.
Anh ta đang bị kích thích.
- Mình không biết, mình không biết.
Chúng tôi đến những dãy giao thông hào rồi tới cánh đồng cỏ. Cánh rừng con đã ở trươc mặt. ở đây, chung tôi biết rõ tưng tâc đất. Này đây là nghĩa địa của lạp binh, nhấp nhô mộ đá va thập tự
đen.
Giữa lúc ấy, chung tôi chợt nghe một tiêng rít phía sau, nó to dần và trở thanh một tiếng gầm mãnh liệt như tiếng sấm. Chúng
tôi rạp xuống; một trăm thước phía trước chung tôi, lửa toe ra như một đám mây. Một phut sau, một phần của khu rừng tư tư bốc lên không trung. Đó là quả đại bác thứ hai vưa rơi xuống, ba bôn cây bị bật văng đi, gãy vun từng khúc. Những viên đạn tiếp theo đã dồn dập như tiếng nắp nồi hơi, hoả lưc rất ác liệt.
- Nấp đi! Nấp đi! - Một người gào lên.
Đồng cỏ phẳng lì, khu rừng thì nguy hiểm quá không còn chỗ nấp nào khác ngoài những ngôi mồ trong nghĩa địa. Chung tôi
chạy vào đó, loạng choạng trong bóng tối. Đưa nào đưa nấy đính bệt xuống một mô đất như một bãi đờm.
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 56
Còn kịp. Bóng đêm lồng lộn. Cả một trận bão tap sôi suc. Những bóng tối đen hơn cả. Đêm tối lao xuống chung tôi, điên cuồng, chẳng khác gì những cái bướu khổng lồ, rồi vượt qua chỗ chúng tôi. Lửa từ những quả nổ bốc cháy rưng rực trên nghĩa địa. Không đâu có lối thoát. Qua ánh sáng của lưa đạn, tôi liếc nhìn phía đồng cỏ. Cả một vùng biển động; những ngọn lưa trái phá vọt lên như những vòi nước. Không ai có tai gì vượt qua được. Khu rừng biến mất, nó bị tan tanh tưng mảnh, bị nghiền
nát. bị tiêu tan. Chung tôi bắt buộc cư phải ơ lại đây, trong khu nghĩa địa.
Phía trước chung tôi, mặt đất nưt toac. Đất tảng rào rào như mưa. Tôi cảm thấy bị lay chuyển, cánh tay áo cua tôi đã bị mảnh đạn xé rách. Tôi nắm chặt bàn tay lại, không thấy đau. Nhưng vẫn không yên tâm, vì những vết thương sau một lúc mới thấy đau. Tôi sờ lên cánh tay, nó bị xây xát, nhưng vẫn còn nguyên vẹn. Bỗng đầu tôi bị quật một cái mạnh đến nỗi tri giác tối sầm cả lại. Một ý nghĩ loé ra trong óc "Không được ngất." Tôi cảm thấy bị ngụp trong tối tăm mù mịt, nhưng lại hồi tỉnh được ngay. Môt mảnh trái phá đã quật vào mu tôi, nhưng nó nổ tư xa quá, nên chẳng đủ sức xuyên qua mũ. Tôi vuốt đât đã lấp kín cả mắt. Phía trước tôi, một cái lỗ há hốc. Tôi nhìn thấy nó, tuy rất là khó khăn. Không mấy khi đại bác lại cư rơi liên tiếp xuống một hố. Cho nên tôi định bụng xuống đó. Tôi nhảy một cái, nằm xoài xuống đấy. Tôi nằm bẹp dí xuống đất như một con cá ra khỏi nước. Nhưng lại có tiếng rít. Tôi vội co rúm người lại, tìm cách nấp tránh. Tôi cảm thấy một vật gì phía bên trái, tôi nép người vào đo, nó lun xuống. Tôi rên rỉ, mặt đất toác ra, không khí bị ép, gầm rống bên tai
tôi. Tôi trườn lên trên vật ấy, nó không cưỡng lại. Tôi lấy nó phủ
lên người; ra là gỗ và vải, một chỗ trú, một chỗ tru thảm hại chống những mảnh đạn đang quật rào rào xuống chung quanh tôi. Tôi mở mắt, ngón tay tôi đang nắm chặt một cái tay áo, một cánh tay người, một người bị thương chăng? Tôi nói hết sưc to vơi hắn; không có trả lời, một người chết. Bàn tay tôi thục sâu vào hơn
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 57
nữa, vớ phải nhưng mảnh ván... luc này tôi mới nhớ ra là chung tôi
đang ở khu nghĩa địa.
Nhưng lựu đạn đã mạnh hơn tất cả. Nó tiêu huy mọi giác quan; tôi càng chúi sâu hơn nữa xuống dưới chiếc quan tài, tôi cần phải nấp tránh, dù nó chưa đựng cả Thần Chết đi nữa. Trước mặt tôi, cai hố đại bác há hốc. Tôi nhìn nó trừng trưng, khác nào đang tóm chặt lấy nó. Thế nào cũng phải lao xuống đấy một cái mới được. Nhưng có một vật gì đập vào mặt tôi, một bàn tay túm lấy vai tôi. Thằng chết tỉnh dậy chăng? Bàn tay lắc lắc người tôi. Tôi quay đầu lại và trong một giây loé sang, tôi nhìn thấy khuôn mặt Catdinxki. Anh ta há mồm thật to như hét lên câu gì đó... Tôi chẳng nghe thấy gì cả; anh ta lay tôi, anh ta lại sát tôi. Trong một giây phút tạm lắng, tôi nghe thấy tiếng anh ta: "Hơi ngạt, hơi ngạt, hơi ngạt. Đeo vào!" Tôi vớ lấy hộp mặt nạ; có một người nằm gần tôi, tôi chỉ còn nghĩ một điều: làm sao cho hắn cũng biết mới được "hơi ngạt, hỏi ngạaat..." Tôi gọi hắn, tôi trườn về phía hắn, tôi giơ cái hộp mặt nạ về phía hắn; hắn chẳng nhận thấy gì cả: Một lần nữa, lại một lân nưa, hắn chỉ nghĩ đến chuyện co rúm người lại. Đó là một tân binh. Tôi nhìn một cách thất vọng về phía Cát, anh ta đã đeo mặt nạ, tôi cung rut nhanh cái áo của tôi ra, chiếc mũ bay xuống đất và cái mặt na ấp vào măt tôi. Tôi đến bên gã tân binh. Hộp mặt nạ của hắn ngay cạnh đó. Tôi chup lấy cái mặt nạ, đặt lên đầu hắn. Hắn cầm lấy, tôi để hắn đó, và bât thình lình tôi chồm lên, lao thẳng vào cái hố hình phễu. Tiếng kêu ù tai của những quả đại bác mang hơi ngạt chen lẫn tiếng kêu răng rắc của những quả đạn nổ. Một hồi chuông
vang lên giữa nhưng tiếng nổ.
Những tiếng thanh la và tiếng đập trên kim khí, báo hiệu khắp nơi có hơi ngạt, hơi ngạt, hơi ngạaat...
Đằng sau tôi, có tiếng ầm âm như cái gì đổ sụp, một lần, hai lần. Tôi lau mắt kính mặt nạ để khỏi bị ám hơi nước cua hơi thở. Cát, Cốp và một người nữa nằm kia. Thần kinh bốn đưa chung tôi đang bị vô cùng căng thẳng, chúng tôi đang giữ miệng, chung tôi
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 58
cố thở càng ít càng hay. Những phút đầu tiên đeo mặt nạ quyết định cái sống hay cái chết, vấn đề là mặt nạ có kín hay không. Tôi nhớ lại những hình ảnh rùng rợn cua bệnh viện: nhưng người bị trúng hơi ngạt, ngày nọ qua ngay kia, khac ra tưng miếng
phổi cháy bỏng...
Tôi thở rất thận trọng, mồm áp vào cái lót. Giờ đây lớp hơi ngạt đã xuống đến mặt đất và chui vào các kẽ đất. Như một con sứa khổng lồ và mềm nhũn, nó trườn vào cái hố đại bác của chung tôi, tràn ngập tất cả các ngóc ngách. Tôi đẩy Cát. Nên ra khỏi đây và nằm lên phía trên thì tốt hơn là nằm chỗ hơi ngạt tu lại. Nhưng không sao ra được vì một trận mưa đại bác nữa lại trut xuống. Chúng tôi tưởng không phải là đạn đại bac gầm thét nữa mà chính là mặt đất đang nổi cơn cuồng loạn. Một vật gì đen ngòm lao
xuống người tôi, kêu răng rắc. Nó rơi sát cạnh chung tôi: một chiếc quan tài bị hất tung lên trời..
Tôi thấy Cát ne người, và tôi cũng làm theo anh ta. Chiếc quan tài đổ ụp xuống cánh tay ruỗi của người lính thư tư nằm cùng hố với chung tôi. Hắn định dung tay kia tháo mặt nạ ra. Cốp kịp thời ngăn chặn, vặn quặt cổ tay hắn lại sau lưng và giữ thật chặt. Cát và tôi cố gỡ cánh tay bị thương của hắn ra. Cái nắp quan tài đã bị bật va chẻ ra. Chúng tôi có thể nhấc nó ra dễ dàng. Chúng tôi lôi cái xác chết ra, nó rơi phịch xuống đất như một cái bao tải; rồi chúng tôi cố nhích cái phần dưới cua chiếc quan tài. May sao người bị thương đã ngất đi và Anbe có thể giup chung tôi
một tay. Chẳng cần phải gượng nhẹ nữa, chúng tôi lấy nhưng cái
xẻng làm đon, ra sức bẩy, kỳ cho cái quan tài phải bật ra cung với tiếng thở phào cua chúng tôi. Trời rạng sáng hơn. Cat lấy một mảnh nắp quan tài, đặt dưới cánh tay dập gãy, rồi chung tôi quấn nó lại bằng tất cả những cuộn băng cua chung tôi. Trong luc này, chưa có thể làm gì hơn được. Đầu tôi kêu ù u vo vo dưới cái mặt nạ. Có lẽ đầu óc đến vỡ tung ra mất. Phổi rất ngột ngạt, nó phải thở đi thở lại cái thư không khí nóng bỏng đã thai ra. Mach máu hai bên thái dương căng lên. Tôi tưởng bị chết ngạt đến nơi...
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 59
Một ánh sáng mờ đuc rọi đến chỗ chung tôi, gió đang quét khu nghĩa địa. Tôi nhổm lên khỏi bờ hố đại bác. Trong cảnh chạng vạng nhá nhem, một cái cẳng bị đưt rời nằm vật ngay trước mặt tôi. Chiếc ủng còn nguyên vẹn. Tôi thoáng nhìn thấy tât cả những cái đó một cách rất rõ ràng. Nhưng bây giờ, trước mặt tôi độ hai ba thước, có người nhỏm dậy. Tôi lau đôi mắt kính, chung lại mờ đặc hơi nước ngay, vì tôi thở mạnh quá. Tôi nhìn trừng trưng, người này không đeo mặt nạ nữa. Tôi đợi thêm vài giây, hắn ta vẫn đứng nguyên. Hắn nhìn chung quanh như tìm vật gì rồi hắn đi một hai
bước; gió đã thổi tan hơi ngạt, không khí đa sạch rồi. Luc ấy, tôi
cũng giật mạnh cái mặt nạ ra, thở rốc lên một tiếng và ngã quỵ xuống đất. Không khí như một dòng nước lạnh, chảy tràn trề trong tôi, đôi mắt như muốn lồi ra khỏi đầu.
Cái luồng gió mát rượi ấy đã tràn ngập cả người tôi và làm mờ cả mắt tôi. Trận pháo kích đã ngưng. Tôi quay người lại phía hố đại bác và ra hiệu cho những người khác. Họ ra khỏi hố và lấy bộ mặt nạ ra. Chúng tôi dìu người bị thương, một người đỡ cánh tay băng bó của hắn. Cư thế chung tôi chạy thật nhanh, nhưng không phải không loạng choang. Khu nghĩa địa chỉ còn là một bãi
hoang tàn.
Quan tài và xác chết vương vãi tư tung. Chẳng khác gì người chết bị giết một lần thứ hai. Nhưng mỗi xác chết bị tan ra từng
mảnh như vậy đã cứu sống một mạng người trong bọn tôi. Hàng
rào nghĩa địa bị phá trụi.. Đường sắt dã chiến chạy sát qua bị toé lên, dựng đứng lên trời, uốn thành hình cánh cung. Phía trước chúng tôi, có người nằm sóng sượt.. Chung tôi dừng lại; riêng Cốp vẫn tiếp tục đi với người bị thương. Người nằm ở đất là một tân binh. Hông hắn đẫm máu đã đông cục.
Hắn kiệt lưc quá, tôi đã tháo cái biđông đưng nước chè có pha rượu rum. Nhưng Cát ngăn lại và cui xuống người lính: "Cậu
bị thương ở đâu ?" Mắt hăn động đậy. Hắn mệt quá, không trả lời được.
Chúng tôi thận trọng cởi quần hắn ra. Hắn rên lên.
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 60
"Bình tĩnh, bình tĩnh, không việc gì đâu..." Nếu hắn bị thương ở bụng thì không nên cho uống. Hắn không nôn mửa, như thế là triệu chứng tốt. Chung tôi lột trần hông hắn ra. Cả một đống thịt bầy nhầy với những mảnh xương gãy vụn. Khớp xương bị trúng đạn, anh chàng này chả bao giờ hòng đi lại được nữa. Tay ướt xoa thái dương hắn và cho hắn uống. Đôi mắt hắn sáng lên. Lúc ấy chung tôi mới lại thấy tay hắn cũng bị chảy máu. Với hai cuộn băng, Cát cố gắng buộc kín vết thương lại. Tôi tìm vải quấn tất cả chung quanh, nhưng cũng không quấn chật quá. Chung tôi không có gì nữa. Tôi bèn tụt quần gã bị thương ra, định lấy một mảnh quần đùi cua hắn làm băng quấn. Nhưng hắn không có quần đùi; khi nhìn kỹ hắn, té ra anh chàng toc vàng hoe ban nãy. Trong lúc ấy, Cát lục được mấy cuộn băng trong túi một người lính đã chết, chúng tôi thận trọng băng vết thương. Tôi bảo ga trẻ tuổi đang nhìn tôi không chớp: "Chung tớ đi lùng một cái cáng đây '. Hắn liền mở miệng và lẩm bẩm: "Các anh ơ đây." Cát nói:
"Chúng tớ lại ngay bây giờ, để chung tơ đi kiếm một cái cáng cho
cậu chứ".
Không biết hắn có hiểu không. Phía sau chúng tôi, hắn rên rỉ như một đứa trẻ: "Các anh đừng bỏ tôi". Cat quay lại và thì thào: "Hay là cho một phát sung luc cho xong chuyện đi?" Gã trẻ tuổi khó lòng chịu đựng đươc khi người ta khiêng hắn đi, và nhiều nhất cũng chỉ thoi thóp được vài ngày nưa là cung. Tất cả nỗi đau đớn từ lúc hắn bị thương cho tới giờ không thấm vào đâu với cái đau đớn từ giờ cho đến luc hắn chết. Luc này hắn còn đang bị tê dại, và chưa cảm thấy gì. Chỉ một tiêng đồng hồ nữa, hắn se thành một cái bọc gầm rống lên vì những nỗi đau đớn không thể chịu được. Những ngày sống sót của hắn sẽ chỉ la một hình phat tàn nhẫn đối với hắn mà thôi.. Để cho hắn sống thêm vài ngày nữa thì ích gì cho
hắn?"
Tôi gật đầu tán thành.
- Phải đấy Cát ạ, ta lấy một khẩu sung luc.
- Đưa đây, - anh ta nói và dưng lại. Trông bộ dạng, tôi biết là anh ta đã quả quyết.
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 61
Chúng tôi nhìn chung quanh, nhưng không phải chỉ có mình chúng tôi. Trước mặt chung tôi đang hình thành một cuộc tập hợp nho nhỏ. Những cái đầu nhô ra khỏi các hố đại bac và các ngôi mộ. Chúng tôi đành đi tìm một cái cáng.
Cát lắc đầu:
- Những thằng bé như thế... Nhưng thằng bé thật ngây thơ đáng thương!...
Những thiệt hại của chúng tôi ít hơn chung tôi dư đoan. Năm người chết va tám người bị thương.
Chẳng qua chỉ là một trân pháo kích bất chợt trong một thơi gian ngắn. Hai người trong bọn chúng tôi bị chết, nằm dài trong một ngôi mộ tung nắp, chúng tôi chỉ còn việc lấp đât lên thôi.
Chúng tôi lại đi. Im lặng, chung tôi chạy hàng một, người nọ nối
người kia. Những người bị thương đã được chở đến trạm cứu thương. Trời buổi sáng ảm đạm. Các y tá chạy đi chạy lại với những con số và nhưng tấm phiếu; các thương binh rền rĩ. Trời bắt đầu mưa. Chừng một giờ sau, chúng tôi đến chỗ xe vận tải, chung tôi trèo lên xe. Bây giờ thì rộng chỗ hơn lúc đi.
Mưa mỗi lúc một to hơn. Chung tôi giở vải bạt ra đội lên đầu. Nước mưa rơi xuống long bong như gõ trống. Quanh chung tôi, mưa cứ tầm tã trut xuống. Xe lõm bõm lăn qua các hố trung. Chúng tôi lắc lư bên nọ qua bên kia, ngủ chập chờn. Hai người ngồi phía trước xe, cầm những cái gậy dài có chạc.
Họ chú y nhìn những quãng dây điện thoại võng xuống ngang mặt
đường, thấp đến nỗi có thể hớt mất đầu bọn tôi đi. Hai người dung cái chạc ở đầu gậy kịp thời nâng lên khỏi đầu chung tôi. Chung tôi nghe tiếng họ nhắc: "Chú y? Dây đấy!". Và, ngủ gà ngu gật, chung tôi cúi xuống rồi chung tôi lại ngẩng lên.
Xe lúc lắc đều đều. Tiếng nhắc đều đều và mưa rơi đều đều. Mưa rơi xuống đầu chúng tôi, xuống đầu những xác chết phía
trước, xuống thân hình anh lính bé nhỏ bị vết thương quá to đối với cái hông của anh ta.
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 62
Mưa rơi xuống nấm mồ của Kemơrich, mưa rơi xuống tâm hồn chúng tôi.
Một quả đại bác nổ tung gần đâu đấy.
Chúng tôi giật mình. Mắt chung tôi căng ra, những bàn tay đã sẵn sàng để nhảy ra khỏi xe và lao vào nhưng cái hố cạnh
đường...
Chẳng có gì xẩy ra nữa. Chỉ có tiếng nhắc đều đều vang lên: "Chú y ! Dây đấy!" Chung tôi cúi xuống và lại ngủ gà ngu gật. Cứ
thế, suốt trên đường.
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 63
CHƯƠNG 4
Khi người ta có đến hàng trăm con rận mà giết tưng con một thì chẳng tiện tí nào. Những con vật ấy cung khá cưng, nên cư lấy móng tay mà giết mãi chung thì cung phiền. Bởi vậy Jađơn đa lấy
dây thép buộc một cái nắp hộp xi, đặt lên trên một ngọn nến. Chỉ việc bỏ con rận vào cái chảo tí hon ấy. Chung nổ lép bep, thế la xong.
Chúng tôi ngồi thành vòng tròn, áo sơ mi đặt lên đầu gối, mình để trần trong không khí nóng bưc, hai tay bắt rận tíu tít. Rận của Hai thuộc một loại nhỏ đặc biệt. Chúng có một chữ thập đỏ ơ trên đầu. Vì vậy Hai ta cho là đã chở chúng tư quân y viện thua rút về, ở đấy chung là cua riêng cua viên bác sĩ quân y. Hai
nói hắn còn muốn dung chỗ mỡ đọng dằn trong hộp sắt tây ây để
đánh xi đôi ủng nữa và nó cười sặc cười sặc sua đến nưa giờ đồng hồ vì câu khôi hài của nó.
Thế nhưng hôm nay nó không được mọi người chu y đến mấy nữa, vì có một chuyện khác đã làm chung tôi hết sưc quan tâm.
Tin đồn đã thành sự thưc: Himmenxtôt đến đây rồi. Hắn đến hôm qua; chúng tôi đã nghe thấy giọng nói quen thuộc của hắn. Hình như ở hậu phương hắn ta đã hành hạ quá đáng mấy anh lính mới tuyển ở những miền đồng hoang. Hắn không ngờ trong số đó lại có cậu ấm con quan quận trưởng. Thành ra hắn bị thất điên bát đảo vì cái chuyện ấy.
Chính hắn sẽ phải ngạc nhiên ở đây! Jađơn tranh luận hàng giờ về tất cả mọi cung cách mà nó có thể sẽ đôi xư với hắn. Hai ngắm nghía hai bàn tay hộ pháp của mình một cách trầm ngâm, và nháy nháy mắt nhìn tôi. Trận đòn giã cho Himmenxtôt quả la
cái đỉnh cao nhất của đời nó. Nó có kể cho tôi nghe là thỉnh thoảng
nó vẫn còn nằm mê thấy cái trận ấy.
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 64
Cốp và Muynlơ nói chuyện với nhau. Cốp là người duy nhất có cái ăn luc này, một cà-mèn đậu, có lẽ nó đã xoay được trong bếp
của tụi công binh. Muynlơ liếc nhìn món đậu, nhưng nó tư kìm được và nói:
- Anbe này, nếu bất chợt mà hoà bình lập lại bây giờ, thì cậu sẽ làm gì? Hoà bình à, chả có đâu? - Anbe tuyên bố gọn lỏn.
- Đành thế, nhưng nếu... - Muynlơ nhấn mạnh - thì cậu sẽ làm gì?
- Tớ sẽ vất mẹ nó cả mọi cái đi. - Cốp lầu bầu. - Rõ rồi. Nhưng sao nưa? Tớ sẽ say bí tỉ. - Anbe trả lời. - Đừng nói vớ vẩn nữa; tớ nói chuyện đưng đắn cơ mà... - Tớ cũng thế, - Anbe nói, - cậu còn muốn tớ lam cái gì khac nữa? Cát chu y đến câu chuyện. Anh ta xin Cốp một ít đâu và được ngay; anh nghĩ một lúc lâu rồi nói: - Phải, người ta có thể say bí tỉ, hoặc nếu không, thì lập tức chạy đến nhà ga gần nhất và một lèo
thẳng về nhà. HOà BìNH, Anbe này, mẹ kiếp!
Anh ta tìm trong cái ví bằng vải sơn một tấm ảnh và giơ cho cả bọn xem một cách kiêu hãnh. - Mẹ đĩ nhà mình đấy nhé. - Rồi
anh ta vừa cất tấm ảnh đi vưa chưi rua. - Cái chiến tranh đểu cáng khốn nạn này...
- Cậu nói thì dễ, - tôi nói, - vì cậu có vợ có con.
- Đúng, - anh ta tan đồng - mình phải xoay xở cho vợ con có miếng mà ăn chứ.
Chúng tôi cười.
- Không phải họ thiếu thốn những thứ ấy, Cát, nếu không thì cậu cứ yêu cầu.
Muynlơ đói và no cũng chưa thoả mãn. Nó lôi Hai Vethut ra khỏi cái giấc mơ đấm đá.
- Hai, nếu ngay bây giờ hoà bình trở lại, thì cậu sẽ làm gì?. - Thằng Hai nó phải đá đít cho cậu một trận kịch liệt về cái
tội dám đả dông đến chuyện như thế ơ đây, tôi nói.
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 65
- Làm sao cậu lại có thể...?
- Làm sao mà cứt bo lại lên được mái nhà? - Muynlơ trả lời cộc lốc. Rồi nó lại hỏi Hai Vethut.
Một câu hỏi như thế có vẻ khó quá đối với Hai.
Nó luc lắc cái đầu lấm tấm mụn đỏ.
- Cậu muốn nói, nếu chiến tranh chấm dưt phải không? - Đúng đấy, nói gì cậu cũng hiểu ngay.
- Nếu vậy, lại có đàn bà phải không?. - Vưa nói, Hai vưa liếm
mép.
- Phải, có cả cái khoan ấy nữa..
- Tổ mẹ ơi! Hai nói, đồng thời mặt no tươi hẳn lên - Luc ấy tớ sẽ ngoặc với một cô ả thật là chắc nịch, môt con Mai to béo, cậu
hiểu không? Làm sao cho cô nang không thể chuồi ra được, rồi là tớ bế lên giường ngay tắp lự. Cậu thử tưởng tượng xem, một cái giường lót lông chim, thật êm có đệm lò xo. Các cậu ơi, tơ sẽ không mặc quần - trong tám ngày liền nhé !
Ai nấy đều nín thở. Cái hình ảnh đặc sắc quá. Da chung tôi nổi gai ốc lên. Sau cùng, Muynlơ trấn tĩnh lại và nói.
- Rồi sao nữa?
Một lúc im lặng. Sau đó Hai nói, có vẻ hơi lung tung: - Nếu tớ đóng lon cai, tớ sẽ vẫn ở lại trong quân Phổ và... tớ
sẽ tái ngu...
- Hai, đằng ấy dở hơi à? - Tôi hỏi.
Nó hỏi vặn lại luôn:
- Cậu đã làm ở mỏ than bun bao giờ chưa? Thư tí xem. - Chắc cũng chưa tệ bằng nhưng chiến hào ở Săngpanhơ đâu.
- Tôi đáp.
Hai vừa nhai vưa cười khẩy:
- Nhưng nó kéo dài hơn nhiều, và cậu không thể nào ẩn nấp được..
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 66
- Thế nhưng về nhà thì vẫn hơn chứ, anh bạn? Cũng tàm tạm thôi. - nó nói, mồm há hốc ra, có vẻ suy nghĩ. Nhìn nét mặt nó, người ta biết nó đang nghĩ gì. Nó nghĩ đến những cái lều thảm hại ở mỏ than bùn, nghĩ đến
công việc nặng nề dưới sưc nắng hầm hập của những bo đuốc tẩm
dầu, từ sáng sớm đến tận chiều tối, nó nghĩ đến đồng lương ít ỏi, đến bộ quần áo dị dạng đầy cáu ghét...
- Thời bình mà đi lính thì chẳng là cái cóc gì cả, - cuối cung nó nói. - Hàng ngày cậu đã có cái chén rồi nhé, nếu không cậu cư la rầm lên. Cậu có giường ngủ, tám ngày một lần có quần áo sạch, chẳng khác gì một ông hoàng; cậu làm công việc của thầy cai, cậu
có quần áo, tất... tôi đến cậu hoàn toan tư do và ra quan rượu.
Hai ta có vẻ đắc y lạ lùng về cái y kiến cua mình. Nó lấy thế làm thu vị: "Thế rồi sau mười hai năm, cậu sẽ
được lĩnh hưu bổng và sẽ thành sen đầm. Suốt ngày cậu chỉ có việc
đi rong"
Lúc này, y nghĩ về cái tương lai ấy làm cho nó nóng cả người
lên.
- Cậu thử tưởng tượng xem, mọi người sẽ đối đãi với cậu như thế nào: chỗ này một cốc cô-nhắc, chỗ kia nửa chai rươu. Ai mà chả
muốn yên lành với ông sen đầm, phải không nào?
- Nhưng cậu chả bao giờ thành thầy cai được đâu: Hai ạ! - Cát đâm ngay một câu.
Hai cụt hứng, nhìn Cát và im ngay. Chắc chắn giờ đây no đang nghĩ đến buổi tối huy hoàng của mua thu, đến những ngày chủ nhật nằm ườn dưới bui thạch thảo, đến những hồi chuông của
làng quê, đến những buổi chiều và nhưng đêm nằm với gái, đến
những cái bánh rán lua mạch đen mà mỡ làm sui lên những cái bướu lớn, đến những giờ chuyện gẫu vô tư lư ở quán rượu... Nó cần có thì giờ để chui ra khỏi cái thế giới hình ảnh như thế. Vì vậy, nó chỉ còn biết cằn nhằn cau có.
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 67
- Các cậu hay hỏi vớ vẩn bỏ mẹ! Nó chui đầu vào ao lót rồi cài khuy áo ngoài.
- Còn cậu, Jađơn, cậu sẽ làm gì hở? - Cát hỏi.
Jađơn chỉ biết có một việc.
- Tớ sẽ làm thế nào để thằng cha Himmenxtôt không thoát khỏi dược tay tớ.
Có lẽ cái mộng của nó là nhốt thằng cha Himmenxtôt vao một cái chuồng rồi sáng sáng xông vào nên cho một chầu dui cui..
Nó phấn khởi nói với Cốp:
- Vào địa vị cậu, tớ sẽ cố trở thanh trung uý. Luc ấy cậu có thể rèn hắn kỹ cho hai cái mông đít của hắn phải lạy van lên mới
thôi..
- Còn cậu, Đêtơrinh? - Muynlơ tiếp tuc. Với cái kiểu hỏi con nhà người ta như thế, nó có thể trở nên một thầy giáo chính cống.
Đêtơrinh ít nói. Nhưng đối với vấn đề này, nó trả lời hẳn hoi. Nó nhìn lên không và chỉ phát ra mỗi một câu:
- Mình về cũng còn kịp vụ gặt...
Nói xong nó đưng dậy và đi thẳng.
Nó đang có chuyện lo nghĩ. Vợ nó phải quán xuyến cả mảnh đất lính canh ấy. Thế mà người ta lại vưa tịch thu của hắn thêm hai con ngựa. Ngày nào nó cũng đọc nhưng tờ bao vơ được, chỉ cất xem thời tiết ở "xó, nhà quê Ônđenbua cua nó ra sao. Nêu ở đấy
cũng mưa, chắc họ không thể đưa rơm về kịp.
Giữa lúc ấy, Himmenxtôt xuất hiện. Hắn đi thẳng về phía bọn chúng tôi. Mặt Jađơn đỏ lên, nó nằm thẳng băng trên cỏ và
nhắm nghiền hai mắt lại, đủ biết nó đang bị kích thích đến mưc nào.
Himmenxtôt có phần ngập ngừng. Hắn bước chậm lại. Nhưng rồi cuối cùng hắn cũng đi vê phía chúng tôi.
Chẳng ai buồn nhúc nhích. Cốp chăm chu nhìn hắn.
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 68
Hắn đến trước mặt chung tôi và đưng đợi. Chẳng ai nói; hắn đành buông ra một tiếng: "Thế nào?" Mấy giây trôi qua. Rõ ràng.
Himmenxtôt lúng tung không biết nên có thái độ như thế nào. Có lẽ lúc này hắn cung muốn ra oai thật sư với chung tôi. Nhưng, hình như hắn cũng đã biết mặt trận không phải là cái sân trại lính tập. Hắn thử một lần nữa và lần này, hắn không hỏi tất ca mọi người, mà hỏi riêng một người, như vậy chắc sẽ đắt lơi hơn. Cốp ngồi gần hắn hơn cả, vì vậy được hân hạnh hắn hỏi tới. - Thế nào? Cũng ở đây à?
Nhưng Anbe có phải là bạn hắn đâu. Nó trả lời cộc lốc: - Mình ở đây hình như cũng đã lâu hơn đằng ấy một ít đấy!
Bộ râu mép đỏ cạch run lên.
- Chắc các cậu không nhận ra mình phải không? Jadơn lúc này mở mắt ra:.
- Có chư, nó nói.
Himmenxtôt quay về phía nó: - à ! Jađơn đấy phải không?
Jađơn ngóc đầu dậy và nói:
- Thế mày có biết mày là gì không? Himmenxtôt ngạc nhiên:
- Mày tao với nhau tư bao giờ thế. Tôi với anh có cung chăn lợn với nhau bao giờ đâu?
Hắn hoàn toàn không biết nên làm gì trong một trường hợp như thế này. Hắn không ngờ đên thái độ thu địch trắng trợn như
vậy. Nhưng bây giờ hắn đâm ra khôn ngoan, chắc hẳn có người đã
mách với hắn chuyện những phát sung được truyền tung, bắn vào lưng cấp chỉ huy. Cái câu cùng chăn lợn với nhau khiến Jađơn phát khùng lên đến mưc nó trở thành hóm hỉnh:
- Không phải đâu, - nó nói, có mình mày chăn lợn thôi chư!
Bây giờ đến lượt Himmenxtôt cũng sôi lên.
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 69
Nhưng Jađơn không để hắn kịp mở mồm, nó phải nói cho ra nhẽ mới được.
- Mày muốn biết mày là cái đồ gì phải không? Đồ đểu cáng chứ còn gì nữa. Tao đa định bao cho may biết tư lâu rồi kia! Sự thoả mãn từ bao lâu khao khát làm cho đôi mắt ti hí cua nó sáng long lanh hắn lên, lúc nó thét lên cái tiếng "đồ đểu cáng!"
Himmenxtôt bừng bưng nổi giận.
- Mày muốn gì hả, đồ hốt phân, đồ mặc váy? Đưng nghiêm khi cấp trên nói!
Jađơn, với một cử chỉ đường bệ:
- Himmenxtôt, anh có thể đưng theo tư thế nghỉ.
- Giải tán.
Himmenxtôt trở nên hiện thân điên cuồng cua quy tắc quân sự. Đến Hoàng đế của nước độc chắc cũng không thể bị xuc phạm
hơn hắn. Nó gào lên:
- Jađơn, theo đúng cấp bực nhà binh, tôi ra lệnh cho anh:
dừng!
- Rồi sao nữa! - Jađơn hỏi. - Anh có phục tùng mệnh lệnh cua tôi không? Có hay không thì bảo?
Jađơn trả lời một cách bình tĩnh và cương quyết, sư dung một cách không ngờ câu viện dẫn cổ điển thông thường nhất. Đồng
thời nó chổng mông vao hắn.
Himmenxtôt vừa chạy vội, vưa gầm lên:
- Phải cho mày ra toa án binh!
Chúng tôi thấy hắn chạy khuất về phía văn phòng đại đôi. Hai và Jađơn khoái trá không thể tưởng tượng được. Hai cười lăn cười lộn đến nỗi sái cả quai hàm, và đột nhiên mồm nó há hốc ra không cử động được nữa. Anbe phải tống cho nó một quả, mới làm
quai hàm của nó vào khớp được.
Cát có vẻ lo lắng.
- Nếu hắn kiện cậu, thì cũng phiền đấy.
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 70
- Cậu tưởng hắn làm thật à? - Jađơn hỏi.
- Hẳn chứ! - Tôi nói.
- ít ra cậu cũng phải năm ngày tu, - Cát tuyên bố.
Jađơn không mảy may xúc động.
- Năm ngày vào hộp, lại càng được nghỉ khoẻ xác. - Nếu họ tông cậu đi pháo đài thì sao ? Muynlơ hỏi và tính đến đu mọi mặt cua vấn đề. - Nếu vậy, trong thời gian ấy, chiến tranh coi như chấm dứt
đối với tớ.
Jađơn có số đỏ, nó chẳng phải lo lắng cái gì bao giờ cả. No đứng dậy, đi cùng với Hai và Lia để người ta khỏi thấy nó tư luc
bắt đầu giận dữ.
Muynlơ vẫn chưa chịu buông tha những câu lục vấn. Nó lại tóm lấy Cốp:
- Anbe này, nếu cậu được về nhà bây giờ, cậu sẽ làm gì? Cốp bây giờ đã chén đẫy tê nên có vẻ cởi mở hơn.
- Lớp mình còn lại bao nhiêu đưa nhỉ?
Chúng tôi đếm, lớp chung tôi có hai mươi học sinh, bảy đưa đã chết, bôn đứa bị thương, một đưa đi trại điên. Còn lại gặp nhau
nhiều nhất là mười hai đứa.
- Ba đứa là trung uý. Muynlơ nói. - Cậu có tin rằng chung nó còn để cho lão Căngtorec mắng mỏ nưa không?
Chúng tôi không tin; cả chung tôi nữa, chung tôi cũng không thể đê cho lão ta hành hạ được nưa.
- Tóm lại, trò thấy ba lần hành động của Ghiôm Ten như thế
nào?
Đột nhiên Cốp luật lại và nó phá ra cười.
- Những mục đích của Hai bun ở thành Gớttinhgơn là gì? - Muynlơ cũng hỏi bằng cái giọng đột nhiên trở nên nghiêm nghị.
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 71
- Sáclơ Têmêre có bao nhiêu con? - Tôi cũng bình tĩnh vặn
lại.
- Bao mơ, ra đời trò sẽ là một đứa vô tích sư, hiểu chưa? - Muynlơ cười khẩy.
- Trận Jama xảy ra bao giờ? - Cốp hỏi.
- Cốp, trò học thiếu nghiêm túc, ngồi xuống, trò sẽ được điểm trừ ba. - Tôi vưa nói vưa đưa ban tay ra hiệu.
- Trò hãy nói nhưng chưc năng mà Liquyếcgơ cho la quan trọng hơn hết đối với Nhà nước - Muynlơ vưa thì thào vưa làm bộ
lắp cái kính một mắt.
Thành phố Menluốc có bao nhiêu dân cư? - Muynlơ lại hỏi với cái giọng rì rầm.
- Nếu các trò không biết cái ấy thì các trò định đảm bao đời sống bằng cách nào?
Tôi hỏi Anbe bằng một giọng cáu kỉnh.
- Sự ngưng tu nghĩa là gì? - Anbe nói có vẻ đắc thắng.. Chúng tôi chẳng còn nhớ quái gì nữa về tất cả cái mớ táp
nham ấy. Nó chẳng giup ích gì cho chung tôi.
Ngược lại, ở nhà trường, chẳng có ai dạy chung tôi châm thuốc lá khi trời mưa hoặc trời gió thế nào, nhóm bếp khi củi ướt
ra làm sao, hoặc giả cái bung là nơi đâm lưỡi lê vào tốt nhất, vì lưỡi lê không bị mắc vào như ở cạnh sườn.
Muynlơ nói có vẻ tư lự:
- Tất cả những cái ấy để làm gì? ấy thế mà rồi chung mình lại phải trở về ghế nhà trường đấy.
Tôi thấy khó lòng có chuyện ấy và tôi nói: - Có lẽ se có một kỳ thi riêng cho chung mình chắc? - Nhưng cậu cũng phải chuẩn bị chứ. Cho là cậu đỗ đi nưa, rồi sau ra sao? Là sinh viên cũng chẳng hơn gì mấy. Nếu không có
tiền, cậu lại phải xoay đến bơ hơi tai.
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 72
- Kể thì cũng có hơn tí chút đấy, nhưng dù sao, nhưng cái người ta tọng cho mình vẫn chỉ là những cái lăng nhăng vớ vẩn
thôi.
Cốp phát biểu y kiến của chung tôi một cách chững chạc: - Khi cánh mình đang ở mặt trận, thì làm thế nào mà nghĩ
hẳn hoi về chuyện ấy được.
- Nhưng dẫu sao, trò cũng phải có một nghề nghiệp chư? Muynlơ đâm ngang vào, y như nó là Căngtôrec. Anbe gảy móng tay bằng một con dao. Chung tôi ngạc nhiên
về kiểu cách lịch sự của nó. Nhưng với nó, đấy chỉ là một cách để
suy nghĩ cho chín hơn. Nó đặt con dao xuống và nói: - Phải, sự thưc là như vậy. Cát, đêtơrinh và Hai, các cậu sẽ trở về nghề cũ, vì trước khi ra đi, các cậu đã có nghề trong tay. Cả Himmenxtôt cũng vậy. Còn chúng tớ, chung tớ chưa có nghề ngỗng gì cả. Vậy thì sau cái trò này (vưa nói nó vưa chỉ về phía mặt trận) làm sao mà chúng tớ có một nghề trong tay được?
- Cần phải là một tay có tiền cho vay lãi và sống mỗi một mình ở trong rừng, - tôi nói, nhưng - tôi lại đâm ngượng ngung vì
cái mộng phu quy điên rồ ấy.
- Vậy chúng ta sẽ làm gì, nếu chung ta trở về nhà? - Muynlơ tự hỏi, chính nó cũng lung tung.
Cốp nhún vai:
- Tớ cóc biết. Hẵn cư về cái đã, rồi sẽ tính sau.
Tất cả-bọn tôi đều bôi rối.
- Vậy bon mình có thể làm được cái gì? - Tôi hỏi. - Tớ chẳng thiết cái gì cả. - Cốp trả lời, giọng mệt mỏi. - Thế nào đi nữa thì một ngày kia, cậu cung chết; mọi chuyện có nghĩa lý
quái gì? Tớ chẳng tin là cánh mình sẽ thoat được đâu.
- Khi mình nghĩ đến nó, Anbe ạ! - Một lat sau, tôi trở mình và nói - Khi mình nghe cái tiếng hoà bình, và thí dụ như hoà bình, đến ngay trước mắt, mình những muốn làm một cái gì thật phi
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 73
thường. Đấy là một ý nghĩ nó cư sôi lên trong đầu mình. Một cái gì đó, cậu hiểu không, cho nó bõ cái nỗi cưc nhuc ở đây. Nhưng mình
không thể nào tưởng tượng ra được. Còn những cái mà mình thấy là khả dĩ, tất cả những chuyện nghề ngỗng, học hành, lương lậu v.v... chỉ tổ làm mình buồn nôn, vì vẫn là cái điệu đàn muôn thuở ấy, nó làm cho cái cậu chán ngấy. Mình chẳng cảm thấy gì cả, mình chẳng cảm thấy gì cả, Anbe ạ.
Lúc này, tôi thấy cái gì cũng là trống rỗng và vô vọng. Cả Cốp nữa, nó cung suy nghĩ về chuyện ấy.
Tóm lại, hoàn cảnh bọn tôi sau này sẽ gay go đấy. Nhưng, còn những người ở hậu phương, liệu đôi khi họ có lo
lắng về vấn đề ấy không? Hai năm ròng bom đạn... du sao người ta
cũng không thể gạt bỏ nó như cởi một đôi bít tất.
Chúng tôi đồng y với nhau rằng ai cũng thế cả, không riêng gì chúng tôi ở đây, mà khắp nơi, với bất cư ai cung một hoàn cảnh, hơn hay kém không đáng kể. Đó là số phận chung của thế hệ
chúng tôi.
Anbe nói rất đung: "Chiến tranh đã làm cho chung mình thành những người vô tích sự."
Nó nói có ly, chung tôi không thuộc vào giới thanh niên nữa. Chúng tôi chẳng muốn lao vào vũ trụ nưa. Chung tôi la nhưng thằng đào ngũ. Trước đây chúng tôi đang trong cái tuổi mười tám, bắt đầu yêu đời yêu cuộc sống, thế mà chúng tôi đã phải nổ sung bắn vào cuộc sống. Quả đại bác đầu tiên rơi xuống đã nổ trung trái tim chúng tôi. Chung tôi chẳng còn thiết gì đến nỗ lực, hoạt động và tiến bộ nữa. Chúng tôi không còn biết đến nhưng cái ấy nưa,
chúng tôi chỉ còn tin có chiến tranh.
Văn phòng đại đội nhộn lên. Hình như Himmenôt đã đến đấy làm náo động. Ngài đội nhất chạy dẫn đầu. Thật là một hiện tượng
kỳ lạ, hầu hết các ngài đội nhất chuyên nghiệp đêu béo phị. Himmenxtôt chạy theo sau, hừng hưc ý muốn trả thu. Đôi ủng cua hắn bóng nhoáng dưới ánh nắng Chung tôi đưng dậy. Thầy cai hỏi, giọng hổn hển:
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 74
- Jađơn đâu rồi?
Tất nhiên là không ai trả lời. Himmenxtôt nhìn chúng tôi bằng cặp mắt nảy lưa. "Đừng có vờ? Các anh biết mà các anh
không muốn nói. Nào, nói đi!" Hắn ta nhìn quanh nhưng chẳng thấy Jađơn đâu cả. Hắn thư dùng phép khác:
- Trong mười phút, Jađơn phải đến trình diện tại văn phòng. Sau đó, ngài đội nhất rut lui, Himmenxtôt bam sát nut. - Tớ có cảm giác là đến ky làm công sự sắp tới, thế nào cũng có một cuộn dây thép gai rơi vào chân Himmenxtôt. - Cốp nói. - Cánh mình đã đùa xong với hắn đâu. - Muynlơ nói. Dụng tâm của chúng tôi luc này là - Chống đối đến ky cung
mọi ý định của gã phu trạm...
Tới đến lán tru quân, cho Jađơn biết tình hình để nó lỉnh đi. Sau đó chung tôi đổi chỗ, rồi lại ngồi chơi bài với nhau. Về cái
món này chung tôi cừ lắm: chơi bai, văng tục và đanh trận. Kể ra chẳng là bao khi người ta mới hai mươi tuổi... nhưng cũng đã qua
nhiều, ở cái tuổi ấy.
Độ nửa giờ sau, Himmenxtôt lại đến chỗ chúng tôi. Chẳng ai thèm để ý đến hắn. Hắn hỏi Jađơn đâu.
Chúng tôi nhún vai.
- Các người có trách nhiệm tìm nó, hắn nhấn mạnh và dung tiếng "i-rơ" tương đương với hai tiếng "chung mày".
- Thế nào, "i-rơ" hả? - Cốp hỏi.
- Phải, "i-rơ", các người, các người ngồi đây...
- Yêu cầu anh không được mày tao nghe không, - Cốp lên giọng đại tá.
Himmenxtôt như rơi từ trên mây xuống. - Ai mày tao với các anh?
- Anh.
- Tôi?
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 75
- Phải.
óc hắn đang nghĩ lung. Hắn liếc về phía Cốp, có vẻ nghi ngờ, vì hắn không hiểu Cốp định nói gì. Tuy vậy, về mặt này, hắn cũng
không tin ở hắn lắm, hắn nói tiếp có phần nhã nhặn hơn: - Các anh có tìm thấy nó không?
Cốp nằm ườn trên bãi cỏ và nói:
- Thầy cai đã ở chiến hào bao giờ chưa?
- Cái đó không dính đến các anh. - Himmenxtôt nói một cách khô khan. - Tôi yêu cầu các anh trả lời.
- Được thôi. - Cốp vừa nói vưa đưng dậy. - Thầy cai hãy nhìn về phía có những đám mây nhỏ kia. Đó là đạn trái phá cua quân Anh. Hôm qua bọn này ở đấy đấy. Năm người chết, tám người bị thương, mà mới chỉ là đua dai tí thôi đấy nhé. Lần sau, thầy cai đi với bọn này, chắc những người trước khi chết, se phải đến trước thầy cai, đập gót chân vào nhau và báo cáo theo đung luật nhà
binh: "Báo cáo thầy cai cho phép tôi rút lui ạ! Báo cáo thầy cai cho
phép tôi ngoẻo ạ!" Cần phải nói thế, vì bọn này cũng biết ơ đây có những hạng người như thầy cai...
Nó lại ngồi xuống, còn Himmenxtôt thì lại chạy như ma đuổi (Nguyên văn tiếng Pháp: Như một ảo anh.).
- Ba ngày phạt giam! - Cát phỏng đoan. - Lần sau, đến lượt tớ làm cho, - tôi nói với Anbe. Nhưng hậu quả thấy ngay. Buổi tối, lúc điểm danh, có cuộc
đối chất ở văn phòng đại đội, Béctinh, trung uý cua chung tôi ngồi
đó, bắt cả bọn lần lượt từng người ra trình diên với ông ta. Tôi cũng bị gọi ra làm nhân chứng, tôi trình bay tại sao Jađơn lại bướng như thế. Chuyện những anh chàng đái dầm làm mọi người chú y. Người ta cho gọi Himmenxtôt và tôi nhắc lại những điều đã nói.
- Có đung không? - Béctinh hỏi Himmenxtôt.
Hắn ta quanh co chán nhưng đến khi Cốp cũng khai hệt như vậy, thì hắn phải nhận cả.
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 76
- Thế tại sao lúc ấy không ai bao cáo? - Béctinh hỏi. Chúng tôi nín lặng; dẫu sao, chính ông ta cũng phải biết đến
tác dụng của sư khiếu nại về những chuyện vớ vẩn như thế trong
đời sống nhà binh chứ.
Vả lại trong đời sống nhà binh, người ta có thể cho khiếu nại không? Trung uý nhìn thấy rõ vấn đề, ông ta bắt đâu cạo cho Himmenxtôt một mẻ, và một lần nữa (Nguyên văn Pháp: Như một ngôi sao chổi.), cho hắn biết rằng mặt trận không phải là cái sân trại lính tâp. Rồi đến lượt Jađơn, cu cậu cũng được hưởng phần đích đáng, một trận chỉnh mở người và ba ngày phạt giam, trung uý phạt giam Cốp một ngày, vưa ra lệnh, vưa nháy mắt với nó. "Đành phải vậy thôi". Ông ta nói với Cốp, có ve lấy làm đáng tiếc.
Thật là một con người biết điều.
Nhà giam cũng không đến nỗi khó chịu lắm. Địa điểm này trước là cái chuồng gà, ở đấy tụi ban cua chung tôi có thể tiếp khách được và bon tôi sẽ tìm cách đến chơi với chung nó. Nhà tu, đáng lẽ là trong hầm nhà. Ngày xưa, người ta còn buộc chung tôi vào gốc cây nữa kia, nhưng bây giờ cấm làm thế. Trong một sô trường hợp, người ta đã đối xử với chung tôi như những con người. Một giờ sau khi Jađơn và Cốp bị tông vào sau dẫy hàng dây
thép, chung tôi đã đến thăm bọn nó.
Jađơn bắt chước tiếng gà gáy, chào chung tôi. Rồi chung tôi lại đánh bài cát với nhau, cho đến tối mịt.
Dĩ nhiên Jađơn vẫn được, cái thằng chó chết ây! Khi chúng tôi đi khỏi, Cát hỏi tôi:
- Nếu cánh mình quay một con ngỗng thì cậu nghĩ sao? - ý kiến hay đấy chứ, - tôi nói.
Chúng tôi leo lên một cái xe trong đoàn vận tải vũ khí. Phải mất hai điếu thuốc lá đấy. Cát đã mò được đung chỗ. Cái chuồng
bò ấy là của một ban tham mưu trung đoàn. Tôi quyết tâm lung cho bằng được ngỗng, và hỏi dò tình hình. Chuồng bo ở sau bức tường, chỉ cài bằng mỗi cái then ngang.
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 77
Cát chụm hai tay lại làm bàn đạp, tôi đặt chân lên và trèo qua tường. Cát đưng ngoài gác.
Trong mấy phút tôi đưng im cho quen mắt với bóng tôi. Rồi mới nhận ra cái chuồng bò. Tôi nhẹ nhàng lẻn vào, sờ soang cái
then ngang, nhấc nó ra và mở được cưa. Tôi nhận thấy hai đốm trắng. Hai con ngỗng; rầy rà đây, vì nếu bắt con này, con kia sẽ kêu ầm lên. Vậy phải túm cả hai chú; nếu tôi làm thật nhanh gọn thì sẽ ổn cả.
Tôi nhảy vọt vào, tóm ngay được một chu, và một lát sau tóm nốt được chú kia. Chẳng khac gì thằng điên, tôi đập đầu chung vào
tường để làm cho chúng choáng đi. Nhưng có lẽ tôi không được khoẻ cho lắm.
Hai con vật dẫy dua, chân và cánh chung đạp, vẫy lung tung. Tôi vật lộn với chung bở cả hơi tai, nhưng, trời, cái giống ngỗng sao mà khoẻ thế! Chúng nó lôi kéo lam tôi loạng choạng cả người. Trong bóng tối, những cái vật trắng ấy sao mà gớm ghiếc thế. Hai tay tôi bây giờ như mọc cánh ra. Tôi sợ có lẽ bị lôi tuột lên trời mất, khác nào mỗi bàn tay tom lấy hai quả khinh khí cầu! Nhưng đã vậy lại có tiếng động nưa chư! Một trong hai cái cổ họng đã hít được không khí và kêu lên như đồng hồ báo thưc. Bất thình lình có một vật gì từ phía ngoài lao tới; tôi bị xô mạnh một cái, ngã lăn chiêng xuống đất và nghe thấy tiếng gầm dữ tợn! Một con chó! Tôi ngoảnh lại nhìn, và kìa, nó đang há mõm ra nhằm thẳng vào cổ tôi. Ngay lập tức, tôi nằm cưng người ra, nhất là ghì sát cằm vào
cổ áo quân phục.
Một con chó gộc. Sau một luc lâu, tưởng như vô tận, cái đầu nó lùi lại rồi nó ngồi xuống cạnh tôi. Nhưng hễ tôi hơi cựa quậy một tí, nó lại gầm gừ. Tôi tính nước. Điều duy nhất tôi có thể làm được là rút khẩu sung luc nhỏ ra. Du sao cũng phải tếch khỏi nơi đây trước khi có người đến. Tưng phân, tưng phân một, tôi nhích bàn tay về phía khẩu súng lục. Tôi có cảm giác là lâu đến hàng giờ. Mỗi cử động nhỏ đều tiếp theo một tiêng gư đáng sợ cua con
chó.
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 78
Tôi nằm im rồi lại tiếp tuc. Đến khi tôi đã nắm được khẩu súng lục trong tay rồi thì bàn tay cứ run lên, quyết định bắn trước
khi con chó có thể cắn được, rồi vọt qua tường ngay. Tôi thở thong thả và trơ nên bình tĩnh hơn. Rồi tôi nín thở; nâng khẩu súng lên; viên đạn nổ, con chó gộc ngã vật xuống, hộc lên, tôi chạy vọt ra cửa chuồng bò, vấp ngay phải một trong hai chú ngỗng đang nup ở đấy.
Nhanh như chớp, tôi tóm nghiến lấy nó, vất qua tường rồi tôi cũng trèo qua luôn. Chưa sang đến bên kia thì con chó cung đã vùng dậy được và lao về phía tôi. Tôi nhảy bưa ngay xuống. Cát đứng đó, trước mặt tôi mươi bước, tay cắp con ngỗng. Anh ta vừa
nhìn thấy tôi là hai đứa chuồn thẳng.
Cuối cùng, hai đứa đã thở được. Con ngỗng đa chết. Trong một loáng. Cát đã bóp chết nó. Chung tôi tính quay ngỗng luôn để không ai hay biết gì cả. Tôi đi lùng những cái liễn và cui trong lán trú quân, rồi chung tôi lẻn vào một căn nhà bo hoang mà chung tôi
thường dung vào những việc này.
Chúng tôi đóng chặt cái cửa sổ duy nhất cua căn nhà lại. Trong nhà có một cai giống như bêp lò, một mảnh sắt kê trên
những hòn gạch. Chúng tôi nhóm bếp.
Cát vặt lông ngỗng và sửa soan quay. Chung tôi cẩn thận để lông ngỗng vào một chỗ. Chúng tôi định bung làm hai cái gô nhỏ,
rồi ghi lên trên: "Hãy ngủ ngon giưa lưa đạn".
Hoả lực cua trọng pháo ầm ĩ bao quanh ngôi nhà ẩn dật cua chúng tôi, ánh lửa bếp lò nhảy mua trên mặt chung tôi, bong người cũng nhảy múa trên tường. Thỉnh thoảng lại có tiếng nổ u tai, làm
rung chuyển cả căn nhà nhỏ bé, ấy là bom tư máy bay ném xuống.
Một lần chúng tôi nghe thấy những tiếng kêu thất thanh, có lẽ một lán tru quân đã bị trung bom.
Tiếng máy bay ầm ĩ, tiếng sung máy tặc tặc.
Nhưng không có một tí anh sáng nào lọt ra khỏi chỗ chung tôi để bên ngoài có thể nhìn thấy. Thế là Cát và tôi, hai thằng lính quân phục sờn rách, ngồi đối diện nhau quay ngỗng giữa đêm
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 79
khuya. Chúng tôi không nói nhiều nhưng chúng tôi để y săn sóc nhau từng li tưng tí, thiết tưởng còn hơn cả những cặp tình nhân. Chúng tôi là hai con người, hai tàn lửa sống nhỏ bé, ở ngoài kia, là đêm tối, là vòng vây của thần chết. Chúng tôi ngồi ngay bên
rìa bóng đêm và thần chết, vưa bị đe doạ, vưa được che chở; mỡ
chảy trên bàn tay chúng tôi; tấm lòng chung tôi gặp nhau, và giơ phút hai đưa tôi đang sống cũng giống như chỗ chung tôi đang ngồi, ngọn lửa êm dịu cua tâm hồn đang nhảy múa những ánh sáng và những hình bóng của nguồn cảm xuc. Anh ta biết gì về tôi, và tôi, tôi biết gì về anh ta. Trước đây chẳng một y nghĩ nào của chúng tôi giống nhau; nhưng bây giờ chung tôi ngồi trước một con ngỗng, chúng tôi thông cảm đời sống cua nhau, chung tôi gần gũi nhau đến nỗi không cần nói đên nữa.
Quay một con ngỗng, cũng mất thì giờ đấy, du rằng ngỗng non và béo, vì vậy hai đưa phải thay phiên nhau. Đứa này ngồi rưới mỡ vào con ngỗng thì đứa kia ngủ. Dần dần một mui thơm
ngào, ngạt toả ra chung quanh chúng tôi. Những tiếng động bên
ngoài làm thành một thứ móc xích, một giấc mơ, nhưng trong đó, kỷ niệm không hoàn toan bị xoá mờ. Trong giấc ngu chập chờn, tôi thấy Cát giơ lên hạ xuống cái cùi dìa; tôi yêu anh ta với đôi vai, với cái bóng dáng xương xương và khòm khòm, đồng thời phía sau anh ta tôi nhìn thấy những khu rừng, nhưng cây cối, và một giọng ngọt ngào nói lên những lời an ủi tôi, một chu lính bé nhỏ bước đi dưới bầu trời rộng lớn với đôi ủng to, cái thắt lưng da, cái tui dết, theo con đường trước mặt, rất dễ quên, rất ít khi buồn và đi tới mãi dưới bầu trời khuya bat ngát.
Một chú lính bé nhỏ và một giọng nói ngọt ngào; và nếu người ta muốn dỗ danh chú ta, có lẽ giờ đây chu ta sẽ không thể hiểu ra làm sao nữa, cái chu lính đang bước đi kia vơi đôi ủng to và trái tim rã rời, cái chu lính đang bước đi kia vì chu ta co đôi ủng
và đã quên tất cả, trừ cái việc phải đi.
ở chân trời phải chăng có những bông hoa và một phong cảnh xiết bao êm đềm mà chú lính muốn thương khóc? ở đấy phải chăng có những hình ảnh mà chu đã không để mất, vì chu chưa hề
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 80
có, những hình ảnh rạo rưc, nhưng đối với chu lại là vật qua khư? Phải chăng ở đấy có cái tuổi hai mươi của chu? Mặt tôi ướt đẫm và
tôi tự hỏi mình đang ở đâu đây? Cát dang ngồi trước mặt tôi, cái
bóng khổng lồ của anh ta cúi sát xuống, nghiêng về phía tôi, như hình ảnh cua quê hương. Anh ta nói khẽ, anh ta mỉm cười và quay lại bếp lửa.
Rồi anh ta nói: - Xong rồi.
- Thế à, Cát.
Tôi cựa mình. Giữa không gian, lấp lánh con ngỗng quay vàng. Chúng tôi cầm nĩa và dao, mỗi đưa cắt một đui. Chung tôi chén với banh lính, chấm vào nước sốt. Chung tôi ăn thong thả, rât
thú vị.
- Ngon không, Cát? - Ngon, còn cậu?
Ngon lắm, Cát ạ.
Hai đứa chung tôi như anh em ruột thịt, chung tôi nhường nhau những miếng ngon nhất. Sau đó, tôi hút một điếu thuốc lá, Cát hut một điếu xì gà. Còn thưa nhiều vô khối.
- Cát này, bọn mình mang cho Cốp và Jađơn một miếng nhé, cậu nghĩ sao?
Được thôi? - Anh ta nói.
Chúng tôi chặt một miếng và gói cẩn thận vào giấy báo. Chúng tôi định để dành chỗ còn lại cho bon ở lán, nhưng Cát cười, chỉ nói mỗi tiếng: "Jađơn." Tôi hiểu ngay, chung tôi phải mang cả đi. Thế là chúng tôi đi về phía chuồng gà đánh thưc hai tướng dậy.
Trước đó, chung tôi đã goi chỗ lông ngỗng vào một boc và quăng đi
thật xa. Cốp và Jađơn nhìn chúng tôi đầy vẻ ngạc nhiên. Thế rồi quai hàm của hai đứa bắt đầu làm việc. Jađơn, hai tay cầm một cánh ngỗng đặt vào mồm như thổi kèn ácmônica, rồi gặm. Nó húp mỡ trong liễn, vừa nói vưa ăn nhồm nhoàm: "Đến chết tớ cung không quên được".
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 81
Chúng tôi quay về lán tru quân. Và đây, lại bầu trời rộng lớn với các vì sao và buổi bình minh chớm rạng và dưới đây tôi đang bước đi, chu lính có đôi ủng to và cái bụng no kềnh, chu lính be nhỏ lẩn mất trong ánh mặt trời mới bắt đầu bưng chiếu, nhưng bên cạnh tôi có Cát, ban tôi, lom khom và xương xương đang đi. Những đường nét của lán tru quân đã hiện ra trước mắt
chúng tôi, trong bong mờ của buổi rạng đông, như một giấc ngu
đen tối, triền miên.
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 82
CHƯƠNG 5
Người ta đang thì thào nói đến một trận tấn công. Chung tôi lên tuyến thứ nhất sơm hơn lệ thường hai ngày. Dọc đường, chung
tôi đi qua một ngôi trường bị đai bác phá hoai. Hai dãy quan tai
sáng màu, mới tinh, đóng bằng ván không bao, xếp dọc ngôi nhà, thành một bức tường kép cao ngất.
Chúng còn sặc mui nhưa, mui gỗ thông và mui rưng, ít ra là một trăm chiếc.
- Trận tấn công được chuẩn bị kỹ nhỉ, - Muynlơ nói, có vẻ ngạc nhiên.
- Để cho cánh mình đấy mà. - Đêtơrinh lằm bằm. - Bậy nào! - Cát mắng nó.
Nếu cậu được một cái áo quan thì còn phúc cho cậu đấy - Jađơn cười khẩy, - khéo họ chỉ cho cái hạng bia đỡ đạn các cậu một
miếng vải bạt thôi.
Những đứa khác cung ném ra những câu bông đùa, những câu bông đùa không thú vị gì mấy, vì chung tôi còn biết nói gì hơn? Những quan tài ấy dành cho chúng tôi thật. Đối với nhưng chuyện
ấy việc tổ chức thật là đâu ra đây.
Khắp nơi, phía trước chung tôi, có một cái gì đang ngấm ngầm. Đêm đầu tiên, chúng tôi thử tìm phương hướng. Khu vực này tương đối yên tĩnh, nên chúng tôi có thể nghe rõ tiếng xe vận tải chạy liên miên ở hậu tuyến quân địch, cho đến lúc tảng sáng. Cát nói chung nó không rút đâu, chung chở thêm quân lính, đạn
dược và đại bác đến đấy.
Pháo binh quân Anh được tăng viện, chung tôi nhận thấy ngay. Phía bên phải khu trại, ít ra phải có thêm bốn khẩu 205 nữa và sau thân cây bạch dương chúng nó đăt những khẩu phóng bom.
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 83
Ngoài ra, còn không biết bao nhiêu là thứ sung quái ac bắn pháo hiệu nổ của tui Pháp.
Tinh thần sút kém. Chung tôi nấp trong hầm đến hai tiếng đồng hồ; này đây, chính pháo binh nhà mình lại dọt xuống chiến hào của chúng tôi. Đây là lần thư ba trong vòng bốn tuần lễ. Nếu chỉ là tính toán nhầm thì cũng chẳng ai bảo sao, nhưng lại là do nòng đại bác mòn quá, làm cho đường đạn đi chệch choạc, nhiều
lần đạn rơi vung vãi cả vào khu vưc chúng tôi.
Đêm nay, chúng tôi có hai người bị thương vì thế. Trận địa là môt cái lồng trong đó người ta phải ngồi đợi một
cách bưt rưt những biến cố xảy ra.
Chúng tôi nằm dưới một lớp lưới do đường đạn trái phá tạo nên và chúng tôi sống trong trạng thái căng thẳng, không biết cái
gì sẽ đến. Sự may rủi bay lượn trên đầu. Khi một viên đạn bắn tới,
tôi chỉ còn biết cúi xuống, thế thôi. Tôi không thể biết chính xác nó sẽ rơi xuống đâu, và cung chẳng tài gì thay đổi được điểm rơi của nó.
Chính sự may rủi đã làm chúng tôi thản nhiên. Cách đây vài tháng, có lần tôi ngồi trong một hâm tru ẩn đánh bài; một lát sau, tôi đưng dậy, đi thăm vài tay quen ở một hầm khác. Khi tôi quay lại, cái hầm thư nhất đã tan tành không còn một mảnh; nó đã bị một quả đại bác hạng nặng nghiền nát như tương. Tôi quay lại cái hầm thư hai, thì cũng vừa kịp đến để giúp vào việc thu dọn, vì cũng vưa đến lượt nó bị phá huỷ. Thật là do tình cờ mà thoát cũng như do tình cờ mà bị. Trong một cái hầm "tha hồ bom dội", tôi có thể bị tan xác ra từng mảnh, thế mà có khi nằm trơ ra ngoài trời mười giờ liền dưới trận mưa đại bác, có thể tôi chẳng bị qua vết thương nào. Chính nhờ sư may
rủi mà người lính sống sót. Cho nên bất ky anh lính nào cũng tin
tưởng và tín nhiệm cái rui may.
Chúng tôi phải để y đến cái khoan bánh. Gần đây, từ dạo các chiến hào không được trông nom cẩn thận, chuột sinh sôi nảy nở
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 84
ra nhiều quá. Đêtơrinh cho đo là triệu chưng thế nào cũng sắp có
chuyện đây.
Những con chuột ở đây, kinh tởm một cách đăc biệt, vì chung to ghê quá. Đó là thư chuột mà người ta thường gọi là: "Chuột xác
chết". Chúng có cái đầu gớm ghiếc, dữ tợn, trọc lốc và chỉ nhìn cái đuôi dài nghêu, nhẵn thín của chúng người ta cũng đu phát ốm. Chúng có vẻ rất đói ăn. Chúng đã gặm bánh mì cua hầu hết mọi người. Cốp đã phải bọc bánh cua nó vào trong một miếng vải bạt rồi gối đâu lên. Nhưng nó không thể ngủ yên được vì lũ chuột chạy cả lên mặt nó để mò đến cái bánh. Đêtơrinh muốn to ra láu hơn; nó buộc lên trần nhà một sơi dây thép nhỏ rồi móc cái tui dết trong có cái bánh vào đấy. Ban đêm, lúc bấm đen tui lên, nó thấy cái dây đang đung đưa, thì ra một chu chuột beo thật lưc đang cưỡi lên cái bánh của nó.
Cuối cùng chúng tôi phải đi tơi một quyết định. Chúng tôi cắt bỏ cẩn thận những chỗ bánh bị chuột gặm đi; bất luận thế nào, chúng tôi cũng không thể vât cả cái bánh đi được, vì làm thế thì ngày mai sẽ chẳng có cái gì ăn. Cung một luc chúng tôi xếp tất cả những khoanh bánh đã cắt ra đấy vào giữa
hầm. Mỗi người cầm cái xẻng cua mình, và nằm dài ra, chuẩn bị
đập.
Đêtơrinh, Cốp và Cát cầm đèn bâm.
Vài phút sau, chung tôi nghe thấy những tiếng loạt soat đầu tiên của lũ chuột đến gặm bánh. Tiếng động to dần. ở đấy, hiện có
không biết bao nhiêu là bàn chân nhỏ xíu. Thế là, bất thình lình, đèn bấm loé lên và tât cả mọi người bổ nhào xuống cái đám đen ngòm vưa chạy tán loạn vưa kêu choe choé. Kết quả tốt. Chung tôi vất những xác chuột bị đập nát qua luy của chiến hào, rồi chung tôi lại lỉnh.
Còn thành công được ba lần nữa. Sau đó lu chuột đã nhận thấy cái gì đó hoặc đã đánh hơi thấy mùi máu. Chung không đến
nữa. ấy thế mà, sáng hôm sau, lu chuột đã tha đi hết tât cả nhưng
mẩu bánh trên mặt đất.
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 85
Trong khu vực bên cạnh, chuột đã tấn công hai con mèo to va một con chó, cả ba con này đều bị chuột cắn chết và ăn thịt.
Ngày hôm sau, có pho mát Hà Lan. Mỗi người được lĩnh gần một phần tư tảng. Một mặt, đó là điều hay, vì pho mát Hà Lan ăn ngon tuyệt, nhưng mặt khác, lại là điều xấu. Vì tư trước đến nay, những tảng to tròn màu đỏ ấy bao giờ cung báo hiệu nhưng trận đánh ác liệt. Sư linh cảm cua chung tôi càng rõ rệt hơn khi người ta phát rượu Sinich (Một thư rượu mạnh loại rẻ tiền.). Uống thì uống thôi, nhưng chẳng vui gì.
Suốt ngày chúng tôi thi nhau bắn chuột và la cà khắp nơi. Những kho dự trư đạn và lưu đạn ngày càng đầy ắp. Chúng tôi thân hành kiểm tra lại lưỡi lê. Quả nhiên có nhưng lưỡi lê mà cái sống là một lưỡi cưa. Bọn đối phương mà tóm được thằng nào vũ trang lưỡi lê như thế thì chúng giết thẳng cánh ngay. Trong khu vực bên cạnh, chúng tôi đã thấy nhiều anh bị cắt mũi và khoét mắt vì nhưng lưỡi lê răng cưa ấy. Rồi chung nhét đầy mùn cưa vao mồm vào mũi cho chết ngạt. Vài chú tân binh
còn thứ lưỡi lê ấy; chung tôi vưt biến ngay đi và xoay cho họ nhưng
cái khác. Thật ra, lưỡi lê không còn tác dung mấy nưa. Bây giơ, nhiều người có kiểu xung phong chỉ bằng lựu đạn và xẻng. Cái xẻng mài sắc là một thư vũ khí thuận tiện và lợi hại hơn nhiều. Không những nó có thể cắm phập vào yết hầu quân địch, mà nhất là còn có thể quật những nhát hết sưc mạnh. Đặc biệt, nếu quai một nhát chéo góc khoảng giữa cổ và vai, nó có thể xả đến tận ngưc như chơi. Nhiều khi lưỡi lê mắc ngập vào vêt thương, phải đạp mạnh vào bung tên địch rồi mới rut ra được, trong luc ấy rất có thể chính mình cũng bị một nhát. Ngoài ra, lưỡi lê bị gãy cũng không phải ít.
Ban đêm, người ta thả hơi ngạt phía trước mặt chung tôi. Chúng tôi nằm chờ cuộc tấn công, với đầy đủ mặt na, và sẵn sàng
lột nó ra ngay khi những bóng người đầu tiên xuất hiện.
Tảng sáng cũng không có gì xảy ra. Phía bên kia, suất ngày đêm chỉ ì ầm tiếng xe chạy gặm nhấm thần kinh, những đoàn tàu, những xe vận tải, nhưng xe vận tải; chúng nó tập trung nhưng gì
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 86
bên ấy thế ? Pháo binh của chung tôi bắn liên tục, nhưng tiếng ầm ĩ vẫn không ngừng, tưởng như không bao giờ chấm dứt... Mặt mũi chúng tôi bơ phờ, chung tôi không dám nhìn thẳng vào mặt nhau nữa. "Lai giống trận sông Xom, ở đây, sau hết là đại bác nã liền tù tì bảy ngày bay đêm", Cát nói một cách u ru. Bây giơ anh ta không đùa nữa, tư khi chúng tôi tới đây, đó là dấu hiệu không hay vì Cát là tay lính cựu trào, đanh hơi được những gì đang chuẩn bị. Chỉ có Jađơn là hài lòng với những miếng ăn ngon và rượu rum; thậm chí nó lại còn cho rằng chẳng có quái gì xây ra
đâu, và chúng tôi lại đến quay về nghỉ thôi.
Mọi người hầu như tin lời nó. Ngày lại ngày trôi qua chẳng có gì mới lạ. Ban đêm ngồi trong hố trinh sát, trên đầu tôi, bay lên lượn xuống đủ các thứ pháo hiệu và đèn du. Tới hết sưc thận trọng, ruột gan như thắt lại, tim đập thình thình. Tôi luôn luôn để mắt nhìn mặt đồng hồ dạ quang. Những chiếc kim không nhúc nhích. Giấc ngủ bám trĩu lấy mi mắt; tôi ngọ ngập đầu ngón chân
trong đôi ủng để cố tỉnh ngu.
Không có gì xảy ra cho đến luc tôi được thay phiên; vẫn chỉ có cái tiếng ầm ĩ liên miên ở phía bên kia. Dần dần chung tôi bình
tĩnh lại, lại đánh bài Sát hoăc bài Ram cả ngày. Có lẽ chung tôi có số may chăng.
Bầu trời suốt ngày đẩy những khí cầu thám thính. Người ta bảo rằng hiện nay, trong lúc tấn công, quân địch ở đây cũng có cả
xe tăng và máy bay phối hợp vơi bộ binh. Nhưng cái đó không làm chúng tôi chú y bằng những điều người ta nói về loại sung phun
lửa mới chế tạo.
Nửa đêm, chúng tôi chợt thưc dậy. Mặt đất rung chuyển ầm ầm. Trên đầu chúng tôi, cả một trận pháo kích khung khiếp. Chúng tôi co rum người trong các ngóc ngách. Chung tôi có thể
phân biệt đủ các cỡ đan.
Anh nào anh nấy đặt tay lên đồ lề của mình, luôn luôn xem chúng còn nguyên đấy không. Hầm của chung tôi rung lên, bóng đêm chỉ còn là gầm rống và chớp giật. Dưới ánh lửa đạn sáng loè,
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 87
chúng tôi ngồi nháy nhau, mặt tái đi, môi mím lai, chung tôi lắc
đầu.
Ai cũng cảm thấy tận trong thớ thịt mình, nhưng quả đại bác hạng nặng đang giật tung thành luỹ chiến hào, đang lao ngập xuống bờ hào, đang xé vụn những khối bê tông phía trên. Chúng tôi chú y đến phát nổ mạnh nhất, dữ dội nhất của một viên đạn rơi
trúng vào chiến hào; tưởng như một con thu dữ gầm rống, vồ vào
chúng tôi. Buổi sáng, mấy chu tân binh, nhợt nhạt cả người nôn thốc nôn tháo. Họ chưa có kinh nghiệm.
Một tia sáng đuc lờ và ghê rợn tư tư lọt vào các hầm chung tôi, làm cho ánh chớp trái phá rơi càng thêm nhợt nhạt. Trời sáng. Bây giờ tiếng mìn nổ chen lẫn tiếng đại bác. Sưc chấn động của chúng kinh khủng không thể tưởng tượng được, chỗ nào có mìn nổ,
chỗ đó thành một cái hố chôn chung.
Những đơn vị thay phiên đi ra, những trinh sát viên lảo đao bước trở về, khắp người nhem nhuốc và run lẩy bây. Một cậu nằm
im trong một xó và ăn; một cậu khác, lính tru bị, khóc nưc nở;
không khí bị dồn ép trong khi đạn nổ đã hai lần hất cậu ta lên mặt luỹ làm thần kinh cậu ta bị kích động, chứ không bị thương tích gì cả. Tụi tân binh nhìn cậu ta. Cái này rất là mau lây; chúng tôi phải coi chừng lắm mới dược, vì miệng nhiều cậu đã bắt đâu mếu xệch. Trời sáng thì tốt hơn; có lẽ trận tấn công sẽ nổ ra ngay sang nay.
Trận pháo kích vẫn không giảm. Nó lan ra cả phía sau chúng tôi. Khắp nơi chỗ nào tầm mắt có thể nhìn tới đều thấy vọt lên
những cột bùn và sắt. Như thế là pháo binh đã phủ cả một khu
vực rất rộng. Trận tấn công không nổ ra, nhưng pháo kích vẫn tiếp tục. Dần dần, chúng tôi đâm điếc đặc cả. Chẳng ai nói nữa; vả lại cũng chả ai hiểu ai nói cái gì.
Chiếc hào của chúng tôi gần như bị phá huy. ở nhiều nơi, nó không còn đến năm mười phân nữa. Khắp nơi chằng chịt nhưng hốc sâu, những hố hình phễu, nhưng núi đất. Một quả đại bác nổ tung ngay trước căn hầm của chung tôi. Thế là tôi sầm cả lại. Chúng tôi bị vùi xuống đất và phải cố tìm cách nhoai ra; gần một
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 88
giờ sau, lối ra mới được khơi thông, lúc này chung tôi bình tĩnh hơn một chút vì trí óc bị hut vào công việc. Viên chỉ huy đại đội của chúng tôi bò đến chỗ chung tôi và cho biết là có hai cái hầm đã
bị tiêu tan. Bọn lính mới có vẻ yên tâm khi nhìn thấy ông ta. Ông
ta nói là chiều nay người ta sẽ xoay xở để có cái ăn. Đó là một tin mưng. Chưa ai nghĩ đến chuyện ấy cả, trừ Jađơn. Thế là, chúng mình lại sắp nhận được cái gì đó tư bên ngoài đưa tới. Mà người ta còn nghĩ đến việc tiếp tế thì chắc hẳn tình hình cũng không đến nỗi bi quá, bọn lính mới nghĩ như vậy. Chúng tôi không muốn làm họ hoang mang, chúng tôi biết rằng lương thực cũng cần như đạn dược và chính vì thế mà người ta phải đi xoay xở.
Nhưng không ăn thua gì cả. Một toán tap dịch thư hai lên đường, rồi cũng phải trở lại. Sau cùng, Cát ra tay, nhưng chính anh ta cũng về tay không. Không một ai đi qua đươc. Đến con ruồi cũng đừng hòng bay lọt một cái lưới lửa như thế (Nguyên văn tiếng Pháp: Cái đuôi chó nhỏ nhất cũng không thoát). Chúng tôi thít dây lưng vào thêm một nấc, và mỗi một miếng ăn nhỏ chúng tôi nhai lâu gấp ba lần. Thế mà cũng chẳng đi đến đâu. Chúng tôi đói hoa cả mắt lên. Tôi chỉ còn một mẩu đầu banh; tôi ăn chỗ ruột, rồi cất miếng vỏ vào túi dết; thỉnh thoảng tôi nhấm
một ít.
Ban đêm thật là khó chịu. Chung tôi không tai nào ngủ đươc, cứ mở mắt nhìn trừng trưng và ngu gà ngu gật. Jađơn tiếc rằng chúng tôi đã phí phạm vất cho chuột nhưng mẩu bánh mà chung đã gặm. Đáng lẽ nên cất đi cẩn thận mới phải. Hẳn bây giờ chẳng ai chê. Nước cũng thiếu, nhưng không khổ vì cái ấy lắm. Gần về sáng, luc còn mờ mờ, đã xẩy ra một chuyện náo động;
một đàn chuột chạy trốn đã lao vao cửa hầm chúng tôi. Chung leo
lên dọc khắp các bưc tường. Các ngọn đèn bấm chĩa vào cái đám hỗn độn ấy. Tất cả mọi người kêu ầm lên, chưi rua, và đâp lũ chuột túi bụi. Thế là mối giận dữ và thất vọng bấy lâu chưa chất được dịp trút tung ra. Mặt nhăn tay đập; lũ chuột kêu rít lên. Phải khó
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 89
khăn mới ngừng tay lại được và chỉ một li nữa là chung tôi xông
vào đập lẫn nhau.
Trận xung phong này làm chúng tôi mệt lử.
Chúng tôi lại nằm xuống và đơi. Thật là một sư ky lạ, hầm chúng tôi chưa ai việc gì cả. Đó là một trong số ít căn hầm sâu còn
đứng vững được.
Một thầy cai bò vào, mang theo một cái bánh. Ba chu lính, ban đêm đã vượt qua được hàng rào lửa, mang vào được ít lương
thực. Họ cho biết là trận pháo kích, không hề giảm cường độ, đã tràn cả đến vị trí pháo binh. Người ta tự hỏi, đối phương đã kiếm đâu ra lắm súng thế.
Chúng tôi cư phải đợi, đợi mãi. Khoảng giưa trưa, điều chung tôi lo sợ đã xẩy ra. Một cậu lính mới lên cơn. Từ lâu, tôi đã chăm chú theo dõi hắn, trong khi hắn luôn luôn nghiến răng, nắm và ghì
chặt bàn tay.
Chúng tôi đã quen với nhưng đôi mắt trố ra và hoảng hốt như vậy. Mấy giờ gần đây, chỉ có bề ngoài là hắn bình tĩnh hơn; hắn buông phịch người xuống như một cây gỗ muc. Bây giờ, hắn lại nhỏm dậy, len lên bò qua hầm, dưng lại một
lát rồi trườn ra cửa. Tôi vưa ngăn lại vưa hỏi :
- Cậu định đi đâu thế ?
- Tôi về ngay bây giờ mà, - hắn vưa nói vưa toan đi qua mặt
tôi.
- Đợi một tí, súng sắp ngớt đấy.
Hắn vểnh tai lên và phút chốc mắt hắn trở nên linh lợi. Rồi đôi mắt hắn lại đuc ngầu như mắt chó dai; hắn im lặng và tìm
cách gạt tôi ra.
- Đợi một phút đã, anh bạn? - Tôi quát lên.
Tiếng quát làm cho Cát chu y, và giữa luc hắn đẩy tôi một cái thì Cát tum lấy hắn và hai chúng tôi giữ hắn thật chặt.
Thế là cậu lính ta phát khung lên:
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 90
- Buông tôi ra! Cho tôi ra ngoài! Tôi muốn ra ngoài! Hắn chẳng nghe thấy gì cả và đấm đạp lung tung, hắn sui bọt mép và bật ra những tiếng nửa chưng, chẳng có nghĩa ly gì cả. Đó là cơn điên vì sợ hãi, phát sinh trong nhưng hầm chiến hào. Hắn có cảm giác bị chết ngạt ơ đây và chỉ còn nghĩ đến một điều:
phải ra khỏi nơi đây. Nếu để hắn ra, hắn sẽ nhạy lung tung, chẳng
ẩn nấp gì cả. Hắn không phải là người đầu tiên mắc phải chứng đó.
Vì hắn rất hung, và mắt đã long lên sòng sọc, nên chúng tôi không còn cách nao hơn là nện cho hắn một trận cho tỉnh người ra. Chúng tôi quai luôn, không thương xót gì cả. Kết quả là tạm thời hắn lại lặng yên ngồi xuống. Những cậu khác trông thấy, đến sợ tái đi. Cũng mong sao sự việc này gây cho họ một mối sợ hãi bổ ích. Trận pháo kích liên miên, vượt cả sưc chịu đựng cua cái bọn khốn khổ này; họ đã đi thẳng tư trại tân binh đến đây, rơi vào một cái địa ngục mà ngay cả đến lính cũ cung phải xanh mặt. Sau đó, không khí ngột ngạt trở lại, càng thư thách cân não của chúng tôi hơn nữa. Chung tôi như ngồi trong nhà mồ, chỉ còn chờ một điều là cái nhà mồ ấy đổ up xuống. Bất thình lình, có tiếng gầm thét và những ánh chớp loé khác thường; tất cả các
khớp của căn hầm chung tôi chuyển răng rắc vì nó vừa bị quật một
phát vào chính giữa. May sao, viên đạn thuộc cỡ nhỏ, va những tảng bê tông đã chống đỡ được. Tiếng kim khí va chạm nhau loang choảng nghe rợn cả người.
Những bức tường nghiêng ngả, sung ống, mu mãng, đất bụi, và các thứ bẩn thỉu bay tung cả lên. Một đam hơi lưu huỳnh lùa
thốc vào tận chỗ chúng tôi.
Nếu không ở cái hầm chắc chắn hạng nhất này, mà lại ở trong loại hầm trú ẩn ọp ẹp như người ta làm hiện nay, thì đừng
một ai hòng sống sót.
Nhưng hậu quả cua phát đại bác ấy lại thật khá buồn. Cậu lính mới ban nãy, lại bắt đầu day dua và hai cậu lính khác cung thế. Một trong ba người lọt được ra ngoài rồi chạy biến mất. Hai gã
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 91
còn lại làm chúng tôi mệt quá. Tôi vưa đuổi theo gã chạy trốn vưa nghĩ có nên bắn một phat vào chân hăn không.
Bỗng một tiếng rít nổi lên, tôi nằm bẹp xuống và khi nhỏm dậy thì mép hào đã phủ đầy nhưng mảnh trái phá bỏng rẫy,
những mảnh thịt và quân phục rách bươm. Tôi quay lại hầm. Gã tân binh thứ nhất hình như điên thật sư. Nếu buông hắn ra, là hắn húc đầu vào tường y như một con dê đưc vậy. Ban đêm, phải đưa hắn về hậu tuyến. Hiện giờ, chúng tôi trói hắn lại, nhưng bằng cách, nếu có tân công có thể lập tưc cởi ra cho hắn ngay được. Cát gạ đánh bài Soat. Còn biết làm gì hơn? Có lẽ đánh bài sẽ giúp chung tôi chịu đựng được tình huống. Nhưng kết quả thật thảm hại. Chúng tôi lắng nghe từng quả đại bác rơi xuống chung quanh thành ra đếm nhầm cả bài ăn, hoặc ra quân không đúng nước. Chung tôi đành bỏ không đánh bài nữa. Thật chung khác gì ngồi trong một cái nồi hơi âm vang mãnh liệt mà người ta đập chan chát lên nó khắp ba hề bốn bên.
Lại một đêm nữa. Hiện giờ có thể nói rằng chung tôi bị rong cả người vì thần kinh căng thẳng. Đó là một trạng thái căng thẳng chết người, không khác gì lấy một con dao mẻ nạo suốt dọc tuỷ xương sống. Chân chúng tôi rã rời; tay run lật bât; thân thể chung tôi chỉ còn là một tấm da mỏng bọc lấy một cơn mê sảng; khó khăn lắm mới vượt qua được và che giấu một tiếng hét bất tân mà chúng tôi không thể kìm hãm được nưa. Chung tôi chẳng còn thịt,
cũng chẳng còn bắp thịt; chúng tôi không dám nhìn nhau nữa, vì khiếp sợ một cái gì không thể lường được. Thế là chung tôi mím
môi lại, cố nghĩ rằng: rồi nó sẽ qua... Rồi nó sẽ qua... Có lẽ thoát được đấy. Đột nhiên, trái phá ngừng rơi xuống chung quanh chúng tôi. Trận pháo kích tiếp tuc nhưng chuyển đến phía sau chúng tôi; chiến hào chúng tôi được tư do. Chung tôi vớ lấy lưu đạn ném về phía trước hào, rồi nhảy vọt ra ngoai. Hoả lưc phá hoại đã ngưng, nhưng trái lại, phía sau chúng tôi là cả một lưới lưa bắn chặn dữ dội. Cuộc tấn công bắt đầu.
Không ai tin được trong cái chốn hoang tàn xơ xác này lại có thể còn có con người; thế mà luc này, những chiếc mu sắt nhô lên
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 92
khắp nơi trong chiến hào. Và cách chung tôi năm chục thước, ngay
lúc đó, một ổ sung máy bắt đầu nổ ròn rã.
Những công sự phòng thủ bằng dây thép đều bị phá huy. Tuy vậy chúng còn tạo ra được ít nhiều chướng ngại. Chung tôi nhìn thấy bọn xung kích đang xông tới. Trọng pháo của chung tôi loé
chớp.
Súng máy rền rĩ, sung trường đung đoàng. Bọn đối phương cố hết sức tiến lên. Hai và Cốp bắt đầu sử dụng lưu đạn. Chung nó
ra sức ném thật nhanh.
Những quả lựu đạn chuyền cho chúng nó đều đã sẵn sàng, chỉ việc ném đi. Hai ném được tới sáu chuc thước. Cốp năm chuc
thước. Tầm ném trước đây đã được kiểm tra và đó là một điều rất quan trọng. Bọn đối phương vì mãi chạy, cho nên trước khi chúng đến cách ba chục thước thì không có gì nguy hiểm lắm. Chúng tôi nhận ra những bô mặt nhăn nhó và nhưng chiếc mũ sắt. Đó là quân Pháp. Chung đã tơi chỗ dây thép gai bị phá tung và chúng đã bị thiệt hại nặng nề. Cả một hàng người bị khẩu súng máy cạnh chung tôi quét sach; nhưng sau đo chung tôi bị mấy lần súng hóc, nên bọn xung kích đã tiến đên sát. Tôi thấy một đứa trong bọn chung ngã vật lên hàng rào lông nhím, mặt ngẩng cao. Cái mình hắn khuyu xuống như một chiếc bao tải, hai tay chắp lại như cầu nguyện. Thế rồi cả cái thân người tách rời hắn ra, chỉ còn có hai bàn tay cùng với những khuc cánh tay bị đạn tiện đứt còn mắc lại trong đám dây thép gai. Lúc chung tôi lùi lại, có ba cái mặt nhô lên khỏi mặt đất. Dưới một chiếc mũ sắt, hiện ra một bộ râu nhọn hoắt, đen sì và hai con mắt nhìn thẳng vào tôi.
Tôi giơ tay lên nhưng không thể nào ném quả lựu đạn cua tôi về phía hai con mắt lạ lùng ấy được.
Trong một lúc điên loạn, tất cả trận đánh quay cuồng chung quanh tôi và chung quanh đôi mắt ấy, riêng có đôi mắt ây là không động đậy; rồi trước mặt tôi, cái đâu ngẩng lên, tôi nhìn thấy
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 93
một bàn tay, một động tác thế là lập tưc quả lưu đạn cua tôi phóng
ra, bay thẳng về phía ấy.
Chúng tôi vừa lui vưa chạy, chung tôi kéo phăng đám hàng rào lông nhím vào trong chiến hào và chúng tôi để rơi lại phía sau
những quả lựu đạn đã đâp kíp, để có thê lui mà vẫn duy trì được hoả lực. Từ vị trí liền đó, sung máy vẫn nhả đạn.
Chúng tôi trở nên những con thú dư nguy hiểm, chung tôi không đánh nhau, chúng tôi chỉ tự vệ chống lai sư tiêu diêt. Không phải chúng tôi ném lựu đạn để giết những con người, vì luc ấy
chúng tôi chỉ cảm thấy có một điều: cái chết kia kìa, đang đuổi bắt
chúng tôi dưới hình thù những bàn tay và nhưng cái mu kia. Tư ba ngày nay, đây là lần đầu tiên chúng tôi có thể nhìn cái chết tận mắt. Từ ba ngày nay, đây là lần đầu tiên mà chúng tôi có thể chống cự lại nó. Sư giận dữ đang sôi sục trong chúng tôi thật là vô lý. Chung tôi không còn là những người bị đặt nằm bất lưc trên máy chém nữa, nhưng chung tôi có thể tiêu diệt bắn giết để thoát thân... để thoát thân và để trả thu.
Chúng tôi nấp sau từng ngóc ngách, sau tưng trụ dây thép gai, và trước khi rut xa hơn, chung tôi ném vào chân bọn đang xông tới, từng gói thuốc nổ. Tiếng lựu đạn nổ khô ròn dội lại cánh tay và ống chân chúng tôi rất mạnh. Co dum lại như những con
mèo, chúng tôi chạy, chìm ngập trong cái làn sóng đang lôi cuốn chúng tôi, làm chung tôi trở nên dữ tợn, làm chung tôi thành
những tên tướng cướp lục lâm, những tên sát nhân và thậm chí những con quỷ dư nưa - cái làn sóng làm tăng sức lực chung tôi lên gấp mấy lần giữa cơn hoảng hốt điên cuồng và thèm khát, cái làn sóng tìm cách cưu thoát chung tôi và kể ra cũng đã cưu được. Nếu bố anh mà có mặt trong hàng ngũ bọn đối phương, chắc anh sẽ chẳng ngần ngại gì mà không ném một quả lưu đạn vào giữa ngưc ông ta.
Những chiến hào ở tuyến thứ nhất đa rut hết. Có còn là những chiến hào nưa không? Chúng đã bị đạn chằng chịt, đã bị tiêu huỷ; chỉ còn là những mảnh xác xơ của chiến hào, nhưng cái lỗ thông nhau bằng đường chữ chi, và không biết bao nhiêu là hố
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 94
đại bác. Nhưng sư thiệt hại của đối phương mỗi luc một tăng. Chúng không ngờ đến sưc kháng cự mãnh liệt dường ấy. Trưa. Mặt trời nóng gay gắt; mồ hôi chảy xuống mắt khó chịu; chúng tôi lấy tay ao quệt mồ hôi, nhiều luc có cả máu. Bây
giờ chúng tôi đến một dãy chiến hào khá hơn một chut. Quân
chúng tôi đang đóng ở đấy và chuẩn bị phản công. Họ đón chung tôi. Pháo binh chung tôi hoạt động mãnh liệt và khoa chặt lấy vị trí.
Những hàng người phía sau chúng tôi dưng lại, chung không thể tiến được nữa. Đợt tân công đã bị pháo binh của chung tôi bẻ gãy. Chúng tôi đang lăm lăm thủ thế. Này đây, đường đạn trọng pháo bên chung tôi kéo dài thêm ra một trăm thước, thế là chung tôi dành lại thế công. Bên cạnh tôi, một anh binh nhất bị văng mât
đầu. Anh ta còn bước thêm mấy bước nữa trong khi máu ở cổ phụt
ra như suối.
Nói cho đung, chưa phải là đánh giáp lá cà vì bọn kia đã bắt buộc phải lùi. Chúng tôi không những lấy lại được nhưng đoan
chiến hào, lại còn vượt qua đó nữa.
Ôi, những trận phản kích! Anh đã về, đến phòng tuyến hậu bị che chở cho anh, anh muốn lẩn lút sau nó và biến đi, thế mà lại
phải đằng sau quay và trở lại cái xư sở cua khung khiếp. Nếu chúng tôi không phải là những con người máy thì luc đó chung tôi đã nằm ì, kiệt lưc, không còn chút y chí nào nưa. Nhưng chúng tôi lại bị lôi cuốn một cách bất đắc dĩ về phía trước và với cả một sự căm giận điên cuồng nữa, chúng tôi muốn giết, vì nhưng người phía bên kia giờ đây là những kẻ tư thu; Súng trường và lựu đạn của chúng nhắm vào chung tôi. Nếu chung tôi không giết chung thì chúng cũng giết chung tôi.
Đất nâu, cái dãy đất nâu tan tành xơ xác hắt ra một ánh sáng lờ mờ bong nhẫy dưới những tia sang mặt trơi, là bối cảnh của một việc tư động âm ỉ và không ngừng; tiếng thở dốc cua chúng tôi là tiếng lò xo của bộ máy; môi chúng tôi khô, đầu chúng tôi nặng trĩu hơn cả sau một đêm say rượu. Chính trong cái trạng thái ấy mà chung tôi lảo đảo tiến lên; một hình ảnh đã thâm nhập
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 95
một cách đau đớn xé lòng vào tâm hồn chung tôi, cái tâm hồn lổm chổm như những cái môi hớt bọt; đó là hình ảnh dãy đất nâu này với ánh mặt trời bong nhẫy này, với những người lính chết và thoi thóp đang nằm kia, như một số phận không thể nào tránh khỏi, hoặc tóm lấy chân chung tôi và kêu gào lên trong khi chung tôi
nhảy qua xác họ.
Chúng tôi đã mất hết cả tình đồng đội. Chung tôi chỉ thoang nhận ra nhau khi hình ảnh cua người khác đâp vào đôi mắt cua chúng tôi, của con thu bị săn đuổi. Chung tôi là những người chết
vô tri vô giác, do một thư phép lạ và một thư bua chu nguy hại,
còn đủ sức chạy và giết.
Một tên Pháp trẻ tut lại đằng sau; nó bị đuổi kịp, nó giơ tay lên; trong một bàn tay vẫn còn khẩu súng luc, người ta không hiểu
nó định bắn hay định hàng.
Một nhát xẻng chẻ mặt nó ra làm hai. Một tên khác trông thấy vậy toan chạy, nhưng một lưỡi lê rít lên, cắm phập vào lưng
nó. Nó chồm lên, hai cánh tay giang ra, mồm há hốc và ru lên, nó
lảo đao trong khi chiếc lưỡi lê rung rinh ở xương sống nó. Tên thứ ba vứt khẩu sung và nép mình xuống đất, hai tay bịt mắt. Chung tôi để nó lại đằng sau, cùng với mấy tu binh khác để khiêng thương binh.
Đột nhiên, trong khi truy kích, chúng tôi tới phòng tuyến địch. Chúng tôi bám sát địch đến nỗi chúng tôi gần như lọt vào
đấy cùng một lúc với chung. Nhờ thế, chung tôi không bị thiệt hai mấy. Một khẩu súng máy bắt đầu sủa, nhưng một qua lưu đạn băt nó câm họng ngay. Tuy vậy, chỉ trong có mấy giây nó hoạt động cũng đủ làm thung bụng năm người bên chúng tôi. Giáng cái báng sung, Cát đập vỡ mặt một trong nhưng thằng bắn súng máy chưa bị thương. Chung tôi đâm những thằng khác bằng lưỡi lê trước khi chúng rút được lưu đạn. Thế rồi, khát quá, chúng tôi nốc ừng ực nước trong bình làm nguội sung. Khắp nơi, lách tách tiếng kìm cắt dây thép đang hoạt động; khắp nơi, những tấm ván đặt bừa lên trên đống công sư ngổn ngang, chúng tôi nhảy xuống các chiến hào qua những cưa vào nhỏ
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 96
hẹp. Hai cắm phập lưỡi xẻng cua nó vào cổ họng một thằng Pháp đồ sộ và ném quả lưu đạn đầu tiên; chúng tôi nấp vài giây sau một
bức luỹ; sau đo, tất cả khoảng chiến hào chạy doc trước mặt chung tôi trở nên trống rỗng. Lựu đạn chúng tôi vèo vèo xiên vao các ngóc ngách, thế là quét sạch. Vưa chạy, chung tôi vừa ném lưu đạn vào các hầm chung tôi chạy qua. Đất rung chuyển; chỉ còn là khói, là tiếng gầm và tiếng nổ. Chúng tôi vấp, trượt trên những tảng thịt, những thân người mềm nhũn; tôi ngã xuống một cái bung phanh toác ra, trên up một cái mũ sĩ quan mơi toang và rất sạch. Trận đánh dịu đi. Sư tiếp giáp với quân địch bị gián đoan. Vì chúng tôi không thể giữ chỗ này được lâu nên người ta lai điều chúng tôi về vị trí cũ, dưới sự che chở cua pháo binh. Vừa được biết lệnh thoái triệt, chung tôi vội vàng xông vào các hầm gần đấy để khoắng tất cả những đồ hộp nhìn thấy, nhất là nhưng hộp thịt bo ướp và bơ, rồi mới leo ra khỏi chiến hào.
Chúng tôi rut lui trong những điều kiện thuận lợi. Lúc ấy, không có đợt tân công nào của địch nữa. Trong hơn một tiếng đồng hồ, chúng tôi nằm dài ra, thở hồng hộc, chẳng nói chẳng rằng gì cả. Chung tôi mệt đừ đến nỗi đói cào đói cấu mà cũng chẳng thiết gì đên đám đồ hộp kia. Rồi dân dân,
chúng tôi mới trở lại gần như những con người.
Món thịt bò ướp của đối phương nổi tiếng khắp mặt trân. Thậm chí, có lần cái món ăn ấy là ly do chính của một trong những
đợt xuất kích bất thình lình của chúng tôi, vì thức ăn cua chung tôi thường là tồi; chúng tôi luôn luôn bị đói.
Chúng tôi vớ được năm hộp tất cả. So với chung tôi là những đứa đói meo chỉ có món xu hào nấu như, thì những thằng bên kia
được ăn khoái quá; ở bên chúng nó, thịt thà ê hề; chỉ cần chìa tay ra là có ngay. Ngoai ra, Hai còn vớ được một cái bánh mì trắng, tròn lưng lửng cua bọn Pháp, nó giắt vào thắt lưng y như một cái xẻng. Một đầu bánh hơi vấy máu, nhưng cắt đi cũng dễ thôi. Bây giờ chúng tôi đã có cái ăn ngon, thật là hạnh phuc; chúng tôi còn cần đến sưc nhiều, ăn cho no cũng có ích như có một
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 97
cái hầm tốt, vì vậy chuyện ăn uống mới làm bân tâm chung tôi đên
thế, thực tê nó có thể cưu sống chung tôi.
Jađơn lại còn vớ thêm được hai bình rượu Cô nhắc. Chung tôi chuyền cho nhau uống.
Pháo binh ban phước lành buổi tối cho chung tôi. Đêm đến, những đám sương mù tư nhưng hố trái phá dâng lên. Người ta ngỡ
rằng những cái hố ấy chưa chất đầy nhưng sự kỳ dị, giống như ma
quái.
Làn hơi trắng, trườn đi đây đó một cách rut rè, trước khi dám dâng lên miệng hố, rồi những tà ao dai nhẹ mỏng kéo lê tư hố
này sang hố khác.
Trời lạnh. Tôi đứng gác và nhìn trân trân vào bong tối. Tôi thấy mệt mỏi rã rời như sau mỗi trận đánh; vì thế khi phải đưng lẻ loi với những y nghĩ cua mình tôi thấy thật là khổ. Nói cho đúng, đó không phải là những y nghĩ, mà là nhưng ky ưc luc này đang ám ảnh tôi trong phút yếu lòng, đang kích động tôi môt cách kỳ lạ. Những quả pháo sang vọt lên trời và tôi thấy hiện lên trong tôi một hình ảnh: một buổi chiều hè, tôi đứng trong khu kín của nhà thờ, tôi ngắm những cây hồng cao nở hoa giưa mảnh vườn nhỏ, nơi để chôn các thầy tu. Chung quanh là những tượng đá của các chặng đường thánh giá. Không một bong người. Yên lặng hoan toàn ngự trị trên mảnh vườn nở hoa ấy; mặt trời hun những tang đá lớn màu xám: tôi đặt tay lên và cảm thấy chung nóng quá. ở đầu bên phải cua cái mái lợp đa đen ngọn tháp màu xanh cua nhà thờ vươn lên trong màu xanh nhạt và mờ đuc của chiều tà. Giữa những cột nhỏ, bóng bẩy, chạy quanh khắp khu kín, tràn ngập cái bóng tối mát rượi chỉ các nhà thờ mới có; tôi đưng đó, im lìm, nghĩ
đến chuyện năm hai mươi tuổi, tôi sẽ được biết nhưng niềm rạo rực với đàn bà.
Do một hiện tượng lạ lùng, cái hình ảnh ấy đến sát bên tôi, gần như chạm vào tôi, trước khi bị xoa nhoà dưới ánh lửa cua chiếc
pháo hiệu sau.
Tôi cầm lấy khẩu súng và kiểm tra lại. Nòng sung âm. Tôi đặt tay lên, nắm chặt lại, và lấy ngón tay lau nòng sung.
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 98
Giữa nhưng đồng cỏ, phía sau thành phố cua chúng tôi, có một hàng cây bạch dương già chạy dọc theo một ngòi nước. Tư rất xa, người ta đã nhìn thấy chúng và thường gọi là con đường bạch dương mặc dầu chỉ có một hàng cây. Ngay hồi còn bé, chung tôi đã rất thích hàng bạch dương ấy, bị chúng thu hút mà không hiểu tại sao. Chúng tôi suốt ngày quấn quít bên những gốc cây, nghe chúng thì thầm nhẹ nhàng. Chung tôi ngồi dưới bóng cây, trên bờ ngòi, tả chân xuống dòng nước trong veo va chảy xiết. Những làn hơi nước thanh khiết và tiếng gió du dương trong những cành bạch dương, bao trum cả tâm trí chúng tôi. Sao mà yêu chúng thế! Hình ảnh cua những ngày ấy trước khi xoá mờ, còn làm tim tôi thổn thức. Thật la lạ lung, tất cả những ký ưc gợi lại
trong long chúng tôi đều có hai tính chất. Những kỷ niệm ấy trầm
lặng, đó là cái đặc điểm rõ rệt nhất, và du cho trong thưc tế, có khác đi nữa, chung vẫn gây cho ta cảm giác như vậy. Đó là nhưng hình ảnh câm, chúng thầm lặng nói với tôi bằng mắt, băng cư chỉ, chẳng cần đến lời; và sự thầm lặng ấy, xúc động xiết bao, khiến tôi phải ghì lấy tay áo và khẩu sung, đê khỏi rơi mình vào chỗ mơ màng, chan chứa, mà thể xác tôi muốn nhẹ nhàng buông thả để chạy theo cái sưc mạnh câm lặng ẩn sau sư vật ấy. Những bóng hình ấy yên lặng, chính vì sư yên lặng là một hiện tượng chúng tôi không hiểu được. ở mặt trân, không có yên lặng, và ảnh hưởng cua mặt trận bao trum đến nỗi chúng tôi không thể nào thoát khỏi nó. Ngay cả ở những trạm xa hoả tuyến, những nơi chúng tôi quay về nghỉ, tiếng gầm thét và tiêng ồn ào đã dịu đi của hoả lực, cung vẫn còn văng vẳng bên tai. Không bao giờ chúng tôi được đi xa hơn để khỏi phải nghe thấy nó. Nhưng, tât cả những ngày gần đây, thật là không chịu nổi.
Sự yên lặng ấy là lý do tại sao những hình ảnh quá khư thưc tỉnh trong chúng tôi nhiều buồn rầu hơn là mong ước, một mối sầu mênh mông và cuồng loạn. Những cái đó đã có thật, nhưng sẽ không quay lại nữa. Chúng đã qua rồi, và thuộc về một quãng đời đã trọn vẹn đối với chung tôi. Trong những sân trại lính, chung kích thích một ý muốn dữ tơn và ngỗ ngược; thế là chung còn gắn bó với chung tôi, chung tôi còn thuộc về chung và chung còn thuộc
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 99
về chúng tôi, dù rằng giữa chung tôi và nhưng hình ảnh ấy đã co sự cách biệt. Những hình ảnh ấy còn nổi lên trong những bai ca của lính mà chúng tôi thường hát khi đi tập ở đồng hoang, chân bước giữa anh bình minh và nhưng hình dáng đen tối của rưng sâu; chúng tạo nên một kỷ niệm mãnh liệt ở trong chung tôi và
cũng toát cả ra ngoài chúng tôi.
Nhưng ở đây, trong những chiến hào, kỷ niệm ây bị mất đi. Nó không dâng lên trong chúng tôi nữa; chung tôi đã chết và nó ở
tận xa tít phía chân trời; nó như một thư hiện hình, một anh hồi
quang huyền diệu đến với chung tôi; chúng tôi sợ nó mà lại yêu nó, bằng một mối tình tuyệt vọng. Kỷ niệm ấy mãnh liệt và lòng mong muốn của chúng tôi cũng mãnh liệt; nhưng chúng tôi biết rằng không với được tới nó. Nó cũng hão huyền như cái hy vọng trở nên đại tướng.
Và du người ta có trả lại chung tôi cái phong cách ấy cua thời thơ ấu, chúng tôi cũng chẳng biết dùng nó để làm gì. Nhưng sưc mạnh tế nhị và kín đáo mà nó kích thích trong chúng tôi, không thể sống lại được nữa. Chúng tôi tha hồ mà sống, mà cưa quậy trong nó, chung tôi tha hồ mà nhớ lại, mà quy mến nó, ma xuc
động trước hình bóng đó, nhưng cũng chẳng khác nào bưc ảnh cua một người bạn đã chết xâm chiếm ý nghĩ chúng ta; đó là nét mặt
anh ta, là khuôn mặt anh ta, là những ngày sống chung với anh ta; chung sống lại trong óc chúng ta một cách giả tao, nhưng không phải là chính anh ta.
Chúng tôi sẽ chẳng còn gắn bó với cái phong cảnh ấy như trước đây nữa. Không phải sự hiểu biết ve đẹp và tâm hồn cua no đã lôi cuốn chúng tôi đến với nó, mà là sự cảm thông, ý thưc về một mối tình ruột thịt với những sư vật và biến cố của bản thân chúng tôi, mối tình ruột thịt ấy ngăn cách chung tôi, thường làm cho chúng tôi không hiểu nổi cái thế giới của các bậc cha mẹ; vì có thể nói rằng chung tôi luôn luôn tha thiết mê say và bị lãng quên trong cái thế giới riêng của chung tôi, và những sự vật nhỏ bé nhất đối với chung tôi bao giờ cũng tận cung ở con đường vô tận. Có lẽ, đó chỉ là cái đặc ân của thời niên thiếu; thời ấy chung tôi chưa nhìn thấy một giới hạn nào, và chung tôi chẳng cho đâu là đích cả;
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 100
chúng tôi có trong người cái men say của dòng máu kết hợp chung tôi với bước đường đời chung tôi.
Ngày mai, có lẽ chung tôi sẽ đến thăm phong cảnh thời thơ ấu như những người du khách. Chung tôi đã bị sự đời làm cho tiều
tuỵ, chúng tôi biết phân biệt những chi tiết như nhưng gã lái buôn, và thấy được nhu cầu như những tay bán thịt. Chung tôi không còn vô tư lự nữa, chúng tôi lạnh lung một cách đáng sơ. Chúng tôi sẽ ở đây, nhưng co phải chung tôi sống không? Chúng tôi bơ vơ như những đưa trẻ và thạo đơi như những cụ già; chúng tôi thô lỗ, u sầu và hời hợt, tôi cho rằng chung tôi đã hỏng hết.
Bàn tay tôi lạnh toát và da nổi gai lên. Vậy mà, đêm vẫn nóng, chỉ có làn sương mu là lạnh lẽo, cai sương mù quái gở ấy bo
xung quanh những người chết trước mặt chung tôi và hut lấy giọt
sống cuối cùng còn dấu kín. Ngày mai, họ sẽ nhợt nhạt, máu họ sẽ tím đen và đóng cục. Những pháo sáng vẫn bay lên trời và toả ánh sáng tàn nhẫn trên cái quảng cảnh sững sờ đầy hố hình phễu, một ánh sáng lạnh lẽo như ánh trăng. Dòng máu chảy trong người tôi chứa đựng nỗi lo âu kinh hãi của nhưng y nghĩ yếu đuối và run rẩy; chúng đòi hỏi sưc nóng và sự sống.
Chúng không thể cầm cự được nếu không có nguồn an ủi và ước mơ; chung rối loạn trước hình ảnh trắng trợn cua tuyệt vọng.
Nghe có tiếng xoong nồi lích kích, tôi thèm thưc ăn nóng quá. Nó sẽ làm cho tôi dễ chịu và bình tĩnh lại. Tôi đành phải khổ tâm chờ đến lúc đổi gác.
Rồi tôi xuống hầm và thây có một bat cháo bôt để phần tôi. Có cả mỡ, ngon thật; tôi ăn thong thả. Nhưng tôi vẫn im lặng, mặc
dầu những người khác có vẻ tươi hơn vì trận pháo kích đã ngớt. Ngày lại ngày trôi qua, và mỗi giờ trôi qua vưa khó hiểu lại vừa rõ ràng, minh bạch. Nhưng đợt tấn công xen với nhưng đơt phản công, xác chết chồng chất bên các hố đại bác giữa các tuyến. Thường thường chúng tôi có thể đi tìm những người bị thương nằm
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 101
không xa quá: nhưng dù sao vẫn còn nhiều người phải nằm đó
thật lâu và chúng tôi nghe thấy họ chết.
Có một người chung tôi ra sức tìm đã hai ngày hôm nay. Có lẽ hắn ta nằm sấp và không trở mình được. Đó là nguyên nhân duy nhất khiến chúng tôi không tài nào tìm ra được chỗ hắn nằm, vì khi gọi mà mồm để sát đất, thì thât khó mà biêt tiếng gọi tư đâu tới. Chắc hẳn hắn ta bị một vết thương nặng, một vêt thương tai ác, không đến nỗi nặng quá để có thể đánh guc anh ngay và làm anh chết trong cơn mê sảng, nhưng lại quá nặng khiến anh không chịu nổi đau đớn và không mong gì chữa khỏi. Cát cho rằng hắn bị gẫy xương chậu hoăc bị một phát vào xương sống. Chắc không
phải bị thương ở ngực; nếu bị, thì làm gì có nhiều hơi đến thế để
kêu. Nếu vết thương ở chỗ khác, tất nhiên hắn đã phải trở mình. Dần dần, tiếng kêu trở nên khàn khàn. Cái âm thanh phát ra oái oăm đến nỗi người ta tưởng nó tư cả bôn phương bay lại; họ tưởng đã tìm đúng hướng và họ bò về phía ấy, nhưng khi lắng tai, thì tiếng kêu lại từ phía khác vọng đên.
Họ tìm kiếm cho mãi đến sáng vẫn vô ích. Ban ngày, chung tôi sục sạo địa thế bằng ống nhòm; nhưng không thấy gì hết. Ngày thứ hai, tiếng kêu của hắn, yếu hơn; chúng tôi biết là môi và
miệng hắn đã khô rồi!
Viên chỉ huy đại đội chúng tôi hưa cho người nào tìm thấy hắn sẽ được nghỉ phép trước kỳ hạn, lại được thêm ba ngày nưa. Đó là nguồn động viên rất mạnh, nhưng dẫu chẳng có cái ấy, thì chúng tôi cũng vẫn cố hết sưc tìm vì những tiếng kêu ấy nghe khiếp quá. Có một lần Cát và Cốp đang buổi chiều cũng ra đi tìm. Anbe bị một viên đan xẻo mất một mẩu tai. Táo bao vô ích, chung
nó cũng chẳng tha được hắn về. Tuy vậy, chung tôi vẫn hiểu rõ
hắn kêu những gì.
Đầu tiên hắn không ngừng gọi người đến cứu; đêm thư hai, có lẽ hắn hơi bị sốt; hắn nói với vợ và các con; chúng tôi luôn luôn nghe thấy tên Elidơ. Hôm nay, hắn chỉ khóc. Chiều nay, giọng hắn tắt đi và chỉ còn tiếng rên. Nhưng hắn vẫn còn than thở khe khẽ suốt cả đêm. Chúng tôi nghe thấy rất rõ, vì gió thổi về phía chiến
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 102
hào chúng tôi. Sang hôm sau, luc chung tôi tưởng hắn đã yên nghỉ từ lâu, thì một tiếng rên ú ư trong cổ hong lại một lần nữa bay đến
phía chúng tôi...
Ban ngày nóng bỏng, mà những người chết vẫn nằm kia, chi chít liền nhau. Chúng tôi không thể mang họ đi hết; chung tôi
cũng không biết làm thế nào với họ nưa. Chính những viên đạn trái phá sẽ chôn họ. Thỉnh thoảng, bung họ trương lên như một quả bóng. Họ phì ra, oi lên và cưa quậy. Đó là những luồng hơi còn rậm rịch trong người họ.
Trời xanh, không một bóng mây. Buổi chiều nặng nề và hơi nóng từ mặt đất bôc lên. Khi thổi về phía chung tôi, gió lại mang
đến cho chúng tôi mùi máu, cái mui nặng nề, nhạt nhẽo kinh tởm ấy, cái mùi chết chóc bốc lên tư những hố đại bác, giống như một
thứ thuốc mê trộn lẫn với mùi thối rữa, làm cho chung tôi khó chịu.
Nhiều đêm đã trở lại yên tĩnh, chúng tôi bắt đầu đi lùng những chiếc đai đồng của đạn trái phá và chung chiếc du lua pháo sáng của quân Phap. Thực ra, chẳng ai hiểu tại sao những chiếc đai đạn trái phá lại quý đến thế. Những tay sưu tầm chỉ quả quyết một điều là chúng có giá trị. Có những cậu khuân nhiều đến nỗi khi xuống hào, phải cúi gập cả người lại vì nặng quá. Riêng Hai, ít ra nó cũng có một ly do: nó định gửi nhưng chiếc đai đạn ấy về cho vợ chưa cưới của nó để làm nịt bít tât! Nghe thấy vậy, tât nhiên mấy anh chàng quê xứ Phridơ cười như nắc nẻ; chúng nó vừa vỗ đui vưa nói: "Đến chết cười chứ không phải. Lạy Chúa tôi, cái anh chàng Hai này thế mà dí dỏm quá quắt!" Nhất là Jađơn, nó không nhịn được, nó cầm cái đai đan to nhất rồi luôn luôn cho chân vào để xem còn rộng bao nhiêu nữa. "Hai này, chắc rằng có những cái bắp chân... phải, nhưng cái bắp chân phải nói rằng y nghĩ của nó còn lên cao hơn cái điều ấy một
chút - và chắc nàng cũng phải có nhưng cái mông đít, phải, như...
như một con voi!" Với cái đà vui nhộn ấy, nó còn đua dai mãi, "ai chà, với cô nàng, tơ chỉ muốn chơi cái trò vỗ chân giò nhau thôi, thật đấy..." Hai ta phổng cả mũi. Vì không ngờ vợ chưa cưới cua nó
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 103
lại trội đến thế, và đắc ý nó nói gọn lỏn: "Gái ra gái nhé!" Những cái dù lụa có ích lợi thiết thưc hơn. Tuỳ theo khổ người, ba hay bốn chiếc là được một cái áo khoac. Cốp và tôi lấy làm khăn tay. Những đứa khác thì gửi về nhà. Nếu các bà mà biêt nỗi nguy hiểm
thường xẩy ra khi đi lung những miếng giẻ rách mỏng mảnh này,
chắc các bà ấy phải sợ run lên.
Cát bất chợt gặp Jađơn đang thản nhiên đập một viên đạn trái phá khổng lồ để tháo lấy đai. Vào tay người khác, cái món ấy
nhất định phải nổ rồi, nhưng Jađơn, bao giờ cũng có số may. Hai con bướm vàng nhởn nhơ suốt buổi chiều trước chiến hào chúng tôi, cánh chung lốm đốm đỏ. Cái gì đã lôi kéo chung đến đây? Không có qua một cái cây, một bông hoa nào quanh vung cả. Chúng đỗ xuống hàm răng một cái so người. Những con chim cung vô tư lự như thế, từ lâu chúng nó đã quen với chiến tranh. Sáng sáng, những con chim sơn ca bay tít lên trời, giưa phòng tuyến địch. Một năm trước, chung tôi đã thấy nhưng con chim ấy đang ấp và chúng cũng nuôi được con nữa.
Trong chiến hào, lũ chuột đã để chúng tôi yên. Chúng tôi biết tại sao chung ở phía trước mặt. Lũ chuột beo múp ra. Thấy con nào là chung tôi bắn ngay. Ban đêm chung tôi lại nghe thấy tiếng ầm ĩ ở phía bên kia. Ban ngày, chỉ có những trận pháo kích bình thường, nên chung tôi có thể sửa chữa lại chiến hào. Cũng có cả tro giải trí nưa. Tụi phi công đóng vai chính. Hàng ngày, những trận không chiến rất là đắt khách. Chung tôi không bực mình lắm về những máy bay chiến đấu, nhưng chung tôi ghét cay ghét đắng cái lũ máy bay thám thính, vì chúng chỉ điểm cho pháo binh. Chỉ vài phút sau khi chung nó xuất hiện là y như có một trân mưa đạn sơrápnen (Shrapnel: một loại trái phá có
nhiều đạn nhỏ ở trong) và trái phá.
Vì thế, chỉ trong một ngày chúng tôi thiệt mười một người, trong số đó có năm cưu thương. Hai người bị tan xác đến nỗi Jađơn nói rằng người ta có thể lấy thìa nạo những chỗ còn dính ở vách hầm, và dung một cái nồi làm quan tài. Một người khac bị tiện văng mất cái bụng dưới và hai chân. Anh ta chết, nửa mình dưng
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 104
đứng trong chiến hào, mặt màu vàng chanh và điếu thuốc vẫn lập loè trong bộ râu; điếu thuốc còn đỏ cho đến khi chạm môi anh ta
mới thôi. Chúng tôi tạm thời đặt những người chết vào một hố trái phá lớn. Cho đến bây giờ, đã có đến ba lượt chồng chất lên nhau rồi.
Đột nhiên, hoả lưc lại bắt đầu ầm ầm dữ dội. Thế là chẳng mấy chốc, chúng tôi lại rơi vào tình trạng căng thẳng, lo âu, chờ
đợi một cách thu động.
Tấn công, phản công, xung kích, phản kích, đó chỉ là những từ ngữ, nhưng chúng chưa đựng biết bao y nghĩa nưa? Chung tôi
thiệt rất nhiều người, nhất là tân binh. Trong khu vực chúng tôi,
những chỗ trống đã được viện binh lấp vào. Do đó, chung tôi nhận được một trung đoàn trong số những trung đoàn vưa mới tổ chưc, hầu như toàn bộ là những cậu trẻ măng thuộc các toan lính mới mộ. Trước khi ra trận, chung nó chỉ được huấn luyện qua loa, chỉ mới biết những động tác cơ bản. Chắc chung nó cung hiểu thế nào là quả lựu đạn, nhưng chúng biết rất ít về cách ẩn nấp, nhất là thiếu sự tinh nhanh. Mặt đât phải gồ lên đên năm mươi phân, chúng nó mới nhận ra.
Dù rằng viện binh đối với chung tôi là rất cần nhưng những cậu lính mới chỉ tổ làm bân chung tôi hơn là giup ích chúng tôi. Trong khu vực chiên đấu ác liệt này, chung nó bị mất hết tinh thần, ngã như sung rụng (Nguyên văn bản tiếng Pháp: ngã như ruồi). Chiến tranh trận địa ngày nay đòi hỏi người lính phải có kiến thức và kinh nghiệm; phái nắm được địa hình, tai nghe phải biết phân biệt các loại đan và biêt tac hại của chung; phải biết tính
trước viên đạn sẽ rơi xuống đâu, phạm vi phá hoại của nó bao
nhiêu, và phải ẩn nấp ra sao.
Dĩ nhiên tất cả những cậu lính trẻ này hầu như chưa biết gì về những cái đó. Các cậu chết nhiều là vì chưa biết phân biệt đạn xì với đạn nổ; chung nó chết như rạ là vì chung hốt hoảng chăm chú nghe tiếng gầm của những "hòm than" vô hại và sẽ rơi rất xa còn cái tiếng rì rào, xì xì nhè nhẹ của những con quái vật nhỏ be, nổ tung ngay sát mặt đất thì chung nó lại không nghe thấy. Đáng
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 105
lẽ phải tản ra thì chúng nó lại nép vào nhau như đàn cưu, cả đến những cậu đã bị thương rồi mà vẫn còn để cho tui phi công bắn chết như bắn thỏ. Chao ôi ! Những bộ mặt khờ dại xám ngoét ấy, những bàn tay co quắp đáng thương ấy, sự can trường thảm hại ấy của những con chó khốn khổ ấy bất chấp sự đời, vẫn xông lên và tấn công; những con chó khốn khổ ấy, nhưng con chó can đảm ấy, bị đe doạ đến nỗi không dám kêu lên và mặc dầu chân, tay, ngực, bụng đã bị rách nát, cũng chỉ dám rên lên khe khẽ gọi mẹ, nhưng
khi người ta vừa nhìn chúng thì chung lại im ngay tưc khắc.
Những khuôn mặt của chúng nhọn hoắt, đầy lông to và chết cưng, thiếu một cách đang sợ cái thần sắc của những xác trẻ con. Chúng tôi nghẹn ngào khi nhìn thấy chung nó chồm lên, chạy và ngã xuống. Chúng tôi muốn đánh cho chung một trận vì chúng nó ngu quá, lại cũng muốn ôm chung vào lòng và mang chúng đi khỏi cái nơi không phải là cua chung. Chung nó mặc quần áo màu xám, đi ủng lính, nhưng vơi số đông thì bộ quân phuc rộng quá, lật phật quanh tay chân, vai chúng nó gầy quá, mình chúng nhỏ quá, không có thư quân phục nào vưa cỡ bọn trẻ con ấy cả.
Một anh lính cũ ngã xuống, thì cung phải từ năm đến mười chú tân binh chết.
Một trận tấn công bất thình lình bằng hơi ngat đã giết hại một số lớn. Thậm chí, chung nó không biết cả đên sư nguy hiểm có thể xẩy ra nữa. Chúng tôi thấy một căn hầm đầy nhưng cái đầu xám ngoét, những cặp môi tím đen lại. Trong một hố đại bac, chúng nó đã bỏ mặt nạ ra sớm quá. Chung nó không biết rằng hơi ngạt đọng lại trong những chỗ trung lâu hơn; khi thấy nhưng người lính khác đưng phía trên không đeo mặt nạ, chung nó đã vội bỏ mặt nạ ra và đã hít phai số lượng hơi ngạt đu làm cháy phổi. Tình trạng của chúng nó thật là tuyệt vọng; những bãi máu
khạc ra như xé phổi, và những cơn tưc thở nhất định sẽ dẫn chung nó đến chỗ chết.
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 106
Trong một đoan chiến hào, đột nhiên tôi chạm trán Himmenxtôt. Hai người cung nấp trong một cái hầm. Mọi người
đều nằm xuống, thở hổn hển, và chờ đợi lúc tiến đánh. Lúc ra khỏi hầm, tuy tôi bị kích động, nhưng một y nghĩ vẫn thoáng qua trong óc; tôi không trông thấy Himmenxtôt nữa? Tôi vội vàng lộn trở xuống, và thấy hắn chui vào một xó; hắn chỉ hơi trầy da một chút, nhưng hắn làm ra bộ bị thương. Nhìn mặt hắn, người ta tưởng hắn vưa bị ai nện cho một trận. Hắn đang lên cơn sợ: phải nói rằng ở đây hắn là ma mới. Nhưng cái điều làm tôi tưc điên lên là những tân binh đã ra ngoai cả rồi mà hắn lại nằm chúi ở đây cơ chứ!
Tôi điên tiết quát lên: - Ra ngay !
Hắn không nhúc nhích, môi hắn run lên và bộ râu mép phập phồng.
- Ra ngay !
Hắn dũi cứng chân ra, nép sát vào tường và nhe răng ra, y như một con chó.
Tôi tóm lấy tay hắn và định bắt hắn phải đưng dậy. Thế là hắn khóc. Tôi phát điên lên. Tôi nắm lấy cổ hắn, lắc như lắc bị, đến nỗi cái đầu hắn vật bên nọ sang bên kia. Tôi quát vào giữa
mặt hắn.
- Đồ khốn nạn, mày có ra không thì bảo. Đồ chó, đồ bo cái, mày muốn trốn phải không?
Mắt hắn trở nên lờ đơ, tôi đập đầu hắn vào tường: "Đồ cứt!". Tôi đá cho hắn một cu vào canh sườn: "Đồ con lợn!". Tôi đun hắn
lên, đẩy đầu hắn ra trước.
Vừa vặn lúc ấy, một đợt các bạn tôi đi qua. Trong số đo có một trung uý; ông ta nhìn chung tôi và hét:
- Tiến lên! Tiến lên ! Dồn hàng lại! Dồn hàng lại!
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 107
Thật là những quả đấm cua tôi đã không có hiệu lưc bằng cái tiếng ấy. Himmenxtôt đã nghe thấy tiếng cấp trên của hắn; hắn
nhìn quanh, như chợt tỉnh lại và chạy theo những người khác...
Tôi chạy theo hắn và thấy hắn chồm lên. Hắn đã trở lại cái gã Himmenxtôt sắc nhọn của sân trại. Hắn đã bắt kịp cả viên trung uý và đi ngay ở hàng đầu...
Bắn dồn, băn rào, lưỡi lửa, mìn, hơi ngạt, xe tăng, súng máy, lựu đạn, đó chỉ là những tư ngư, nhưng tư ngư, nhưng chúng chưa
đựng tất cả sư khủng khiếp trên đời.
Mặt chúng tôi đóng vẩy dầy cộp; tư tưởng chung tôi đã bị huy hoại; chúng tôi mệt chết đi được. Khi tấn công nổ ra, có nhiều đưa phải đấm cho một qua mới tỉnh lại và chạy theo được. Mắt đo ngầu, bàn tay rách nát, đầu gối rướm máu, khuỷu tay dập nát. Có phải những tuần, nhưng tháng, nhưng năm đã trôi qua
như thế chăng? Chỉ là những ngày mà thôi. Chúng tôi thấy thời
gian trôi qua, bên chúng tôi trên khuôn mặt mất sắc của những kẻ hấp hối; thìa chúng tôi đổ thưc ăn vào cơ thể của chung tôi, chung tôi chạy, chúng tôi ném lưu đạn, chung tôi bắn sung, chung tôi giết, chúng tôi bạ đâu nằm đấy, chung tôi đã kiệt quệ và trở nên đần độn; chỉ có một điều an ủi chung tôi: "còn có những kẻ kiệt quệ hơn, đần độn hơn, huỷ hoại hơn, mắt mở thao láo nhìn chung tôi như những vị thần, chúng tôi, nhưng kẻ đôi khi có thể thoat chết. Trong những giờ nghỉ ngơi rất hiếm, chúng tôi lên lớp cho chúng nó: "này, cậu nhìn cái nồi (tiếng lóng chỉ viên đan đại bac rất to) đang lập loè kia nhé? ấy là một quả mìn sắp bay đến đấy. Cứ nằm im, nó sẽ rơi thật xa. Nhưng nếu nó như thế này này, thì phải cút ngay. Chạy thật mau có thể tránh kịp đấy!" Chúng tôi luyện cho tai chung nó quen với tiếng rì rầm ác hại của những viên đạn cỡ nhỏ rất khó nghe thấy, cần phải cho chung nó nhận ra cái tiếng muỗi vo vo của những viên đạn ấy giưa đám ầm ầm
hỗn loạn; chúng tôi dạy cho chung nó biết những viên đạn ấy nguy hiểm hơn những viên lớn mà người ta nghe thấy trước khá
http://ebooks.vdcmedia.com
Erich Maria Remarque 108
lâu. Chúng tôi chỉ dẫn cho chung nó cách tránh con mắt tụi phi công, cách giả vờ chết, khi bọn xung kích vươt qua, cách đập kíp lựu đạn để cho nó nổ đung nửa giây trước khi chạm đích. Chúng tôi lại dạy chung nó cách lao người thật nhanh xuống hố đại bác khi gặp loại đạn nổ bắn tơi. Chung tôi, bày cho chung nó cách quét sạch một chiến hào bằng lưu đạn chum; chung tôi cắt nghĩa cho chúng nó hiểu lựu đạn địch khác lưu đạn ta về thời gian cháy mồi như thế nào; chung tôi lưu ý chung nó về tiếng nổ của lựu đạn hơi ngạt, và chúng tôi giảng cho chung nó tất cả những
mánh khoe để có thể thoat chết được. Chung lắng nghe bon tôi, tỏ
ra dễ dạy, nhưng khi trận đánh lại bắt đầu, chung thường xuc động quá làm sai bet cả.
Hai Vethut bị gẫy xương sống, phải khiêng đi; mỗi lần nó thở, phổi nó lại phập phồng qua vết thương. Tôi vẫn còn bắt tay nó được. "Chết mất, Pôn ạ!" Nó vừa rên rỉ, vưa cắn vào cánh tay vì
đau quá.
Chúng tôi thấy có những người đã bị mất sọ mà vẫn sống; chúng tôi thấy có những người lính đa bị đạn tiện đưt hai chân mà vẫn chạy; họ lảo đảo lết trên những khúc chân cut rập nát cho đên
cái hố trái phá gần đấy; một anh binh nhất bò bằng hai tay suốt
hai cây số, lê theo cặp đầu gối vỡ toát; môt anh khác, hai tay ôm bộ ruột lòng thòng, đi đến tân trạm cứu thương; chung tôi thấy những người không có mồm, không có hàm dưới, không có mặt; chúng tôi đã gặp một anh lấy răng cắn thật chặt mạch máu ở cánh tay, trong hai giờ liền, để khỏi mất hết máu; mặt trơi mọc, đêm tối đến, trái phá rít lên, sự sống ngừng lại.
Tuy vậy, cái mảnh đất rách nát mà chung tôi đang ở, vẫn còn giữ vưng được, mặc dầu trước những lưc lượng trội hơn và chỉ phải
hy sinh có một trăm thước đất thôi. Nhưng mỗi thước đất là một
mạng người.
Chúng tôi được thay phiên. Bánh xe lăn dưới chân chung tôi, chở chúng tôi về hậu tuyến. Chung tôi đưng trên xe y như người mất hồn; mỗi khi có tiếng "Chu y, dây đấy!" Chung tôi co gối lại, cúi thấp người xuống. Dạo trước, chung tôi qua đây là mua hạ; cây
http://ebooks.vdcmedia.com
PHíA TÂY KHÔNG Có Gì Lạ 109
cối còn xanh; bây giờ, chúng nhuộm vẻ thu, trời đêm xám và ẩm. Đoàn xe đỗ lại, chúng tôi bước xuống, một dum người bị ném ra một cách lộn xộn, phần sót lại của bao nhiêu tên người. Hai bên đường, trong bóng tối, người ta gọi số hiệu các trung đoàn và các đại đội. Sau mỗi tiếng gọi, một tôp nhỏ tách ra khỏi đám người, một dúm lính bẩn thỉu, nhợt nhạt, một con số đã bị giảm đi một cách kinh khủng, một cai cặn còn lại vô cùng ít ỏi. Nay đây, có người hô to số hiệu chúng tôi; chung tôi nhận ra tiếng viên chỉ huy
đại đội. Thế là ông ta đã trở về. Chúng tôi đi lại phía ông ta và tôi
nhận ra Cát và Anbe. Chung tôi đưng sát bên nhau, chung tôi tưa vào nhau và chúng tôi nhìn nhau. Và lại một lần nữa, lai một lần nữa người ta gọi số hiệu chúng tôi. Người ta có thể gọi thật lâu; trong những trạm cứu thương, trong nhưng hố trái phá nưa, không ai nghe thấy gì cả.
Lại một lần nữa: "Đại đội hai, lại đây!" Rồi thấp giọng hơn: "Đại đội hai không còn ai nữa à?" ông ta im lặng. Giọng ông hơi lạc đi, khi ông ta hỏi: "Đu rồi chứ?" Và ông ta ra lệnh: "Điểm số". Buổi sáng xám đục; khi chúng tôi ra đi, còn là mua hè và có một trăm năm mươi người. Bây giờ chúng tôi cảm thấy lạnh- chúng mùa thu; lá cây rì rào, những giọng mệt mỏi cất lên: "một, hai, ba, bốn...". Sau con số ba mươi hai, là im bặt... Yên lặng một lúc lâu, rồi một giọng cất lên: "Còn ai nữa không?" Đợi một lúc, rồi cũng cái giọng ấy nói khẽ: "Đi từng tổ!"
Thế nhưng, cái giọng ấy ngừng đi và nói hết câu một cách khó
nhọc: "Đại đội hai... đai đội hai, đi thường, bước!"
Một dòng người, một dòng người ngắn ngủi lần bước trong buổi trời mai.
Ba mươi hai người
http://ebooks.vdcmedia.com
Bạn đang đọc truyện trên: AzTruyen.Top