Phần còn lại của cuốn sách này là để dành cho bạn. Đầu tiên là những bài tập về tư duy, trong đó tôi muốn bạn cùng đi với tôi đi qua một loạt những tình thế tiến thoái lưỡng nan. Trong mỗi trường hợp, các bạn sẽ bắt gặp những phản ứng mang Tư Duy Cố Định, và sau đó chúng ta sẽ cùng đi tới một giải pháp mang Tư Duy Phát Triển.

Tình huống #1. Tưởng tượng bạn vừa nộp đơn xin vào bậc sau đại học. Bạn chỉ nộp đơn vào một trường duy nhất vì bạn chỉ muốn học ở trường đó. Và bạn tự

tin rằng mình sẽ được chấp nhận vì rất nhiều người đánh giá những gì bạn đã làm được trong lĩnh vực này rất sáng tạo và thú vị. Nhưng cuối cùng bạn lại bị từ chối.

Phản ứng của Tư Duy Cố Định: Đầu tiên bạn nói với bản thân rằng đầu vào của trường đó quá cạnh tranh, nên kết quả đó không phản ánh đúng thực lực của bạn. Có thể số lượng học sinh họ có thể nhận đơn ít hơn nhiều so với số lượng người đạt chuẩn. Và rồi giọng nói trong đầu bạn bắt đầu lên tiếng. Nó nói với bạn rằng bạn đang tự huyễn hoặc bản thân, đang cố hợp lý hóa thất bại của mình. Nó còn nói với bạn rằng hội đồng tuyển sinh hẳn là đã đánh giá thành tích của bạn quá tầm thường. Sau một lúc, bạn tự nói với bản thân rằng có thể điều đó đúng. Thành tích ấy có lẽ chán ngắt, tẻ nhạt, và họ thấy được điều đó. Họ là những chuyên gia. Cuối cùng, bạn kết luận được rằng bạn không xứng đáng.

Với một chút cố gắng, bạn lại tự lừa dối bản thân mình quay trở lại với lý do đầu tiên [trường không lấy đủ chỉ tiêu] – lý do nghe có vẻ hợp lý nhất, bạn cảm thấy tốt hơn về bản thân. Trong Tư Duy Cố Định, (và trong phần lớn những liệu pháp nhận thức), như vậy là xong. Bạn đã lấy lại được sự tự tin, nên không cần gì phải làm thêm cả. Nhưng trong Tư Duy Phát Triển, đấy mới chỉ là bước khởi đầu. Tất cả những gì bạn vừa làm mới chỉ là nói với bản thân mình. Bây giờ mới là lúc để học hỏi thêm và tự phát triển bản thân mình.

Giải pháp của Tư Duy Phát Triển: Nghĩ về mục tiêu của bạn và nghĩ về những gì bạn có thể làm để đi đúng hướng về phía mục tiêu ấy. Những bước nào bạn có thể làm để thành công? Những thông tin nào bạn có thể thu thập được?

Có thể bạn nên nộp đơn vào nhiều trường khác nhau ở lần tới. Hoặc có thể, hiện tại, bạn nên tìm hiểu những thông tin chỉ cho bạn làm thế nào để có một đơn ứng cử tốt: người tuyển sinh muốn thấy điều gì? Những kinh nghiệm nào họ coi trọng? Bạn có thể thu thập những kinh nghiệm ấy cho lần nộp đơn tiếp theo.

Vì đây là một câu chuyện có thật, nên tôi biết thí sinh bị từ chối ấy đã làm gì. Khi tôi cho cô ấy vài lời khuyên về Tư Duy Phát Triển, chỉ vài ngày sau, cô ấy đã gọi lên trường. Khi cô gặp được người chịu trách nhiệm tới việc tuyển sinh và kể cho anh ta về đơn xin học của mình, cô nói, "Tôi không phải muốn phản biện lại quyết định của anh. Tôi chỉ muốn biết, nếu tôi muốn nộp đơn lần nữa trong tương lai, làm thế nào tôi có thể cải thiện đơn xin học của tôi. Nếu anh có thể cho tôi xin vài phản hồi, tôi thực sự rất biết ơn."

Không ai giễu cợt một người chân thành mong muốn có được phản hồi để tiến bộ cả. Vài ngày sau, anh ta gọi lại cho cô và báo cô đã được chấp nhận. Ngày hôm đó đã là hạn chót để xét hồ sơ, và, sau khi cân nhắc đơn xin học của cô, bộ phận tuyển sinh đã quyết định năm đó họ có thể nhận thêm một sinh viên nữa. Thêm vào đó, họ thích sự chủ động của cô.

Cô đã vươn tay ra tìm lấy những thông tin cho phép cô học từ kinh nghiệm và tiến bộ trong tương lai. Trong trường hợp này, cô thậm chí còn không phải cải thiện hồ sơ của mình. Điều duy nhất cô phải làm bây giờ là bắt tay vào học thật tốt khóa học sau đại học của mình mà thôi.

NHỮNG KẾ HOẠCH BẠN SẼ THỰC HIỆN (HOẶC KHÔNG)

Điều quan trọng trong phản ứng của thí sinh trong ví dụ trên là cuộc gọi của cô lên trường để xin thêm thông tin. Việc làm đó không phải là một việc dễ dàng. Hàng ngày, mọi người đều có kế hoạch để làm những điều khó khăn, nhưng họ lại không làm chúng. Họ nghĩ, "Mình sẽ làm nó vào ngày mai", và họ thề với bản thân rằng họ sẽ làm theo lời thề đó vào ngày hôm sau. Nghiên cứu bởi Peter Gollwitzer và các đồng nghiệp của ông chỉ ra rằng, thề thốt, kể cả các lời thề độc, thường không hiệu quả. Ngày hôm sau lại tới và vẫn không có gì xảy ra cả.

Thứ hiệu quả là một kế hoạch rõ ràng, chắc chắn: "Ngày mai, trong giờ nghỉ, mình sẽ uống một chén trà, đóng cửa văn phòng lại, và gọi cho trường". Hoặc, trong một trường hợp khác, "Sáng thứ Tư, ngay sau khi đánh răng rửa mặt, mình sẽ ngồi vào bàn và viết báo cáo". Hoặc: "Tối nay, sau khi rửa bát xong, mình sẽ ngồi xuống với vợ trong phòng khách và bàn với cô ấy về việc đó. Mình sẽ nói, "Em à, anh muốn nói về một điều mà anh nghĩ sẽ làm cả hai chúng ta hạnh phúc hơn."

Nghĩ về một điều bạn cần phải làm, một điều bạn muốn học, hoặc một vấn đề bạn cần phải đối mặt. Điều đó là gì? Giờ thì lập nên một kế hoạch chắc chắn. Khi nào bạn sẽ thực hiện kế hoạch? Bạn sẽ thực hiện nó ở đâu? Bạn sẽ làm nó như thế nào? Nghĩ về nó bằng những chi tiết cụ thể, sinh động nhất.

Những kế hoạch chắc chắn này – những kế hoạch bạn có thể hình dung trong đầu bạn sẽ làm chúng khi nào, ở đâu, và như thế nào – sẽ tăng khả năng được thực hiện của chúng, và từ đó tăng khả năng thành công của bạn.

Vì vậy, điểm nhấn ở đây không phải đơn thuần là có một kế hoạch mang Tư Duy Phát Triển, mà còn phải hình dung một cách rõ ràng về cách bạn sẽ tiến hành nó.

CẢM THẤY TỆ NHƯNG VẪN LÀM TỐT

Cùng quay trở lại với khi bạn bị từ chối đơn xin học bậc sau đại học. Giả sử nỗ lực làm bản thân cảm thấy tốt hơn không có hiệu quả. Bạn vẫn có thể làm theo phản ứng của Tư Duy Phát Triển. Bạn vẫn có thể cảm thấy chán nản nhưng vẫn đi tìm những thông tin giúp bạn tiến bộ hơn.

Có những lần sau khi tôi gặp phải khó khăn, tôi thường tự vấn bản thân về ý nghĩa của việc đó, và rồi nghĩ cách đối phó với nó. Mọi thứ tưởng như cứ thế êm trôi

– cho tới khi tôi vẫn nghĩ về nó lúc đi ngủ. Trong giấc mơ, tôi mơ về sự thua cuộc, hay bị từ chối, tùy theo những gì đã xảy ra trong thực tế. Có lần khi tôi vừa trải qua

một mất mát, tôi đi ngủ và có những giấc mơ sau: Tóc tôi rụng, răng tôi rụng, tôi có thai và bị sảy thai, v.v. Một lần khác khi tôi cảm thấy mình bị hắt hủi, những giấc mơ của tôi chứa đựng một loạt những lần bị từ chối – cả trong thực tế lẫn trong tưởng tượng. Trong mỗi lần như vậy, sự việc xảy ra kích hoạt một chủ đề, và trí tưởng tượng quá-đỗi-phong-phú của tôi lại hiện ra thêm hàng loạt những tình huống liên quan tới chủ đề ấy ra trước mắt. Khi tôi tỉnh dậy, tôi cảm thấy như thể mình vừa trải qua hàng loạt cuộc chiến tranh vậy.

Dù những giấc mơ ấy có xảy ra hay không, dù tôi cảm thấy thế nào đi chăng nữa cũng không quan trọng. Kế hoạch là kế hoạch. Các bạn còn nhớ những sinh viên bị trầm cảm với Tư Duy Phát Triển chứ? Họ càng cảm thấy tệ, họ càng làm những việc có tính xây dựng. Họ càng chán ghét việc gì đó, họ càng ép bản thân mình làm việc đó.

Điều quan trọng là phải lập ra một kế hoạch có tính phát triển vững chắc, và bám lấy kế hoạch ấy.

TÂN BINH TIỀM NĂNG

Tình huống bên trên trông có vẻ khó khăn, nhưng về cơ bản thì nó đã được giải quyết chỉ bằng một cuộc điện thoại. Giờ tưởng tượng bạn là một tiền vệ đầy hứa hẹn. Bạn là người đã giành được cúp Heisman, phần thưởng cao quý nhất của môn bóng bầu dục bậc đại học. Bạn nằm trong top đầu danh sách những người sẽ được lựa chọn bởi Philadelphia Eagles đội bóng bạn luôn mơ ước được đầu quân cho. Vậy có vấn đề gì ở đây?

Tình huống #2: Áp lực quá lớn. Bạn luôn khao khát được ra sân, nhưng mỗi lần họ cho bạn cơ hội, bạn lại lo lắng và mất tập trung. Bạn vẫn thường giữ được bình tĩnh trước áp lực, nhưng đây là giải đấu chuyên nghiệp. Giờ tất cả những gì bạn nhìn thấy là những cầu thủ cao lớn đang lao tới bạn – những gã khổng lồ nặng tổng cộng 544

kg đang muốn xé bạn ra thành từng mảnh. Những gã khổng lồ có thể chạy nhanh hơn những gì bạn tưởng tượng. Bạn cảm thấy như bị dồn vào góc tường... bất lực.

Phản ứng của Tư Duy Cố Định: bạn tự tra tấn bản thân mình bằng suy nghĩ, tiền vệ là thủ lĩnh của đội bóng, và bạn không xứng đáng làm thủ lĩnh. Làm sao bạn có thể truyền sự tự tin tới các đồng đội khi chính bạn không thể giữ nổi bình tĩnh để ném một đường chuyền tử tế hay giành được vài mét sân? Như đổ thêm dầu vào lửa, phóng viên thể thao liên tục hỏi, Điều gì đã xảy ra cho cậu bé vàng?

Để làm giảm sự xấu hổ, bạn bắt đầu giữ những nỗi niềm ấy cho riêng mình và, để tránh phóng viên, bạn vội trốn vào trong phòng thay đồ ngay sau khi trận đấu kết thúc.

Đó có phải là công thức của thành công không? Những bước nào bạn có thể thực hiện để làm tình hình trở nên tốt hơn? Nghĩ về những gì nằm trong tầm tay của bạn và dùng chúng. Nhưng trước hết, phải thay đổi tư duy của bạn đã.

Phản ứng của Tư Duy Phát Triển. Trong Tư Duy Phát Triển, bạn tự nói với bản thân rằng việc bước lên cấp chuyên nghiệp là một bước tiến lớn, một bước đi đòi hỏi rất nhiều sự điều chỉnh và rất nhiều thứ phải học. Có rất nhiều điều bạn chưa thể biết ngay, nhưng bạn tốt hơn là nên tìm hiểu về chúng.

Bạn sẽ cố dành nhiều thời gian hơn với các cựu tiền vệ, hỏi họ các câu hỏi và xem các cuộn băng ghi hình họ. Thay vì trốn trong nỗi bất an, bạn có thể nói về việc làm tiền vệ ở đây khác với ở đại học như thế nào. Để đáp lại, họ sẽ nói với bạn đó chính là những gì họ đã từng cảm nhận. Họ còn chia sẻ những câu chuyện đáng xấu hổ của họ trước đây.

Bạn hỏi họ xem họ đã làm gì để vượt qua những khó khăn ban đầu, và họ dạy bạn những kỹ thuật cả về thể chất lẫn tinh thần. Khi bạn bắt đầu cảm thấy có kết nối với đội hơn, bạn sẽ nhận ra rằng bạn là một phần của một tổ chức muốn giúp bạn

phát triển, không phải để phán xét hay coi thường bạn. Thay vì lo lắng rằng mình không xứng đáng với đồng lương họ trả, bạn bắt đầu làm cho đồng lương ấy trở nên xứng đáng bằng sự tập luyện chăm chỉ và tinh thần đồng đội.